Hoorcollege: DNA replicatie en repair
Bij mensen met hereditary nonpolyposis colorectal cancer (HNPCC) werkt het mismatch repair
systeem van het DNA niet meer. Per celdeling zullen de fouten dus niet uit het DNA worden gehaald
en blijven er steeds meer fouten bij komen. Bij snel delende weefsels zoals het epitheel van de
darmen kunnen er snel mutaties in de werking van de cellen gaan ontstaan (ook in stamcellen).
HNPCC hoort bij een bepaalde klasse van mutaties:
- Microsatalite instable (MSI)
Microsatalites zijn stukken in het DNA waar er veel herhalingen zitten van de zelfde
sequentie. Bij deze mutatie zijn de lengtes van deze microsatalites niet meer kloppend door
een fout van DNA ploymerase. Hier vindt je vaak veel meer mutaties in het DNA dan bij CIN.
Hier valt de ziekte HNPCC onder.
- Chromosomaal instable (CIN)
Mutaties waarin de microsatalites wel dezelfde lengte hadden.
Een andere ziekte die ontstaat door DNA-repair defecten is: Xeroderma pigmentosum. Deze mensen
zijn overgevoelig voor UV-stralen. Zijn ook weer verschillende mutaties hiervoor omdat er meerdere
eiwitten bij betrokken zijn bij de repair. (gaat dus om de reparatie van schade door UV-straling. Dit is
dus een specifieke soort reparatie).
Er bestaan verschillende soorten puntmutaties die allemaal ook een verschillend effect zullen geven.
In het figuur hieronder staan ze kort uitgelegd:
Bij mensen met hereditary nonpolyposis colorectal cancer (HNPCC) werkt het mismatch repair
systeem van het DNA niet meer. Per celdeling zullen de fouten dus niet uit het DNA worden gehaald
en blijven er steeds meer fouten bij komen. Bij snel delende weefsels zoals het epitheel van de
darmen kunnen er snel mutaties in de werking van de cellen gaan ontstaan (ook in stamcellen).
HNPCC hoort bij een bepaalde klasse van mutaties:
- Microsatalite instable (MSI)
Microsatalites zijn stukken in het DNA waar er veel herhalingen zitten van de zelfde
sequentie. Bij deze mutatie zijn de lengtes van deze microsatalites niet meer kloppend door
een fout van DNA ploymerase. Hier vindt je vaak veel meer mutaties in het DNA dan bij CIN.
Hier valt de ziekte HNPCC onder.
- Chromosomaal instable (CIN)
Mutaties waarin de microsatalites wel dezelfde lengte hadden.
Een andere ziekte die ontstaat door DNA-repair defecten is: Xeroderma pigmentosum. Deze mensen
zijn overgevoelig voor UV-stralen. Zijn ook weer verschillende mutaties hiervoor omdat er meerdere
eiwitten bij betrokken zijn bij de repair. (gaat dus om de reparatie van schade door UV-straling. Dit is
dus een specifieke soort reparatie).
Er bestaan verschillende soorten puntmutaties die allemaal ook een verschillend effect zullen geven.
In het figuur hieronder staan ze kort uitgelegd:
