Ontwikkelingspsychologie
Cohort: Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Normatieve gebeurtenissen: Gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep
op dezelfde manier voltrekken (kunnen historisch, leeftijdsgebonden, of sociaal-cultureel bepaald
zijn).
Niet-normatieve gebeurtenissen: Specifieke gebeurtenissen die plaatsvinden in het leven van een
bepaald persoon, terwijl de meeste andere mensen hier niet mee te maken krijgen.
Vraagstukken bij thema’s van de ontwikkelingspsychologie
Continue verandering versus discontinue verandering
- Continue verandering: geleidelijke kwantitatieve ontwikkeling, waarbij prestaties op een
bepaald
niveau voortvloeien uit die op vorige niveaus.
- Discontinue verandering: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij
elk
stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in de eerdere stadia.
Levensloopmodel versus focus op specifieke perioden
De relatieve invloed van nature en nurture op de ontwikkeling
Gevolgen voor opvoeding en sociaal beleid
Perspectief Ideeën over gedrag en Enkele Voorbeeld
ontwikkeling belangrijke
aanhangers
Psychodynamisc Gedrag komt voort uit Sigmund Freud, Een adolescent met
h innerlijke, onbewuste krachten Erik Erikson overgewicht heeft een
die uit onze kindertijd stammen fixatie op de orale
en waarover we weinig controle ontwikkelingsfase
hebben
Behavioristisch We kunnen ontwikkeling Ivan Pavlov, Een adolescent met
begrijpen door waarneembaar Jonh B. Watson, overgewicht wordt niet
gedrag en omgevingsstimuli te B.F. Skinner, voldoende beloond voor
bestuderen Albert Bandura goede voedings- en
bewegingsgewoonten
Cognitief Nadruk op de invloed van Jean Piaget Een adolescent met
veranderingen in de manier overgewicht heeft geen
waarop mensen dingen weten, effectieve manieren
begrijpen en denken op gedrag geleerd om op gewicht
te blijven en hecht niet
genoeg waarde aan
voeding
Systemisch Gedrag wordt bepaald door de Levy Vygotsky, Een adolescent kan
relatie tussen individuen en hun Urie overgewicht
fysieke wereld, cognitieve Bronbreffer, ontwikkelen als gevolg
wereld, persoonlijkheidswereld Ivan van een gezinsomgeving
en sociale wereld Böszörményi- waarin voeding en
Nagy maaltijden ongewoon
, belangrijk zijn en
verwerven zijn met
familierituelen
Evolutionair Gedrag is het resultaat van de Konrad Lorenz; Een adolescent met
genetische erfenis van onze beïnvloed door overgewicht heeft een
voorouders. Via natuurlijke het vroege werk genetische aanleg voor
selectie worden gedrag en van Charles overgewicht. Dankzij
eigenschappen die de Darwin hun extra vet wisten zijn
overlevingskansen van onze voorouders te overleven
soort bevorderen doorgegeven in tijden van schaarste
Maturatie: Het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie.
Gedragsmodificatie: Een op het behavioristisch perspectief gebaseerde techniek om de frequentie
van gewenst gedrag te verhogen en de frequentie van ongewenst gedrag te verlagen.
Sociaal-cognitieve leertheorie: Benadering binnen de psychologie waarbij de nadruk ligt op leren
door het gedrag van een andere persoon (een model) te observeren en na te doen (Bandura)
1. Aandacht: je neemt het gedrag van een model na
2. Retentie: je kunt je het gedrag op een later tijdstip nog herinneren
3. Reproductie: je kunt het gedrag dat je eerder zag reproduceren
4. Motivatie: je bent gedreven om het gedrag te leren en uit te voeren, doordat je ziet dat het iets
oplevert en/ of doordat je op een bepaalde manier opkijkt tegen het model
Informatieverwerkingstheorie: Benadering van de cognitieve ontwikkeling die probeert te
achterhalen op welke manieren mensen informatie coderen, opslaan en terughalen.
Cognitieve neurowetenschap: Benadering van cognitieve ontwikkeling die zich richt op de invloed
van hersenprocessen op cognitieve activiteit.
Bio-ecologisch model (Bronfenbrenner): Model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus die elk
organisme gelijktijdig beïnvloeden
Microsysteem
Mesosysteem
Exosysteem
Macrosysteem
Chronosysteem
Sociaal-culturele theorie (Vygotsky): Benadering binnen de psychologie die het verloop van de
cognitieve ontwikkeling ziet als het resultaat van sociale interacties tussen de leden van een cultuur.
Actief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin een kind zich richt op de aspecten van zijn
omgeving die het best aansluiten op zijn genetisch bepaalde capaciteiten.
Passief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin de ouders de omgeving beïnvloeden waarin het
kind opgroeit, als gevolg van hun genetische aanleg.
Evocatief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin de genen van een kind een specifiek type
omgeving oproepen.
Cohort: Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Normatieve gebeurtenissen: Gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep
op dezelfde manier voltrekken (kunnen historisch, leeftijdsgebonden, of sociaal-cultureel bepaald
zijn).
Niet-normatieve gebeurtenissen: Specifieke gebeurtenissen die plaatsvinden in het leven van een
bepaald persoon, terwijl de meeste andere mensen hier niet mee te maken krijgen.
Vraagstukken bij thema’s van de ontwikkelingspsychologie
Continue verandering versus discontinue verandering
- Continue verandering: geleidelijke kwantitatieve ontwikkeling, waarbij prestaties op een
bepaald
niveau voortvloeien uit die op vorige niveaus.
- Discontinue verandering: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij
elk
stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in de eerdere stadia.
Levensloopmodel versus focus op specifieke perioden
De relatieve invloed van nature en nurture op de ontwikkeling
Gevolgen voor opvoeding en sociaal beleid
Perspectief Ideeën over gedrag en Enkele Voorbeeld
ontwikkeling belangrijke
aanhangers
Psychodynamisc Gedrag komt voort uit Sigmund Freud, Een adolescent met
h innerlijke, onbewuste krachten Erik Erikson overgewicht heeft een
die uit onze kindertijd stammen fixatie op de orale
en waarover we weinig controle ontwikkelingsfase
hebben
Behavioristisch We kunnen ontwikkeling Ivan Pavlov, Een adolescent met
begrijpen door waarneembaar Jonh B. Watson, overgewicht wordt niet
gedrag en omgevingsstimuli te B.F. Skinner, voldoende beloond voor
bestuderen Albert Bandura goede voedings- en
bewegingsgewoonten
Cognitief Nadruk op de invloed van Jean Piaget Een adolescent met
veranderingen in de manier overgewicht heeft geen
waarop mensen dingen weten, effectieve manieren
begrijpen en denken op gedrag geleerd om op gewicht
te blijven en hecht niet
genoeg waarde aan
voeding
Systemisch Gedrag wordt bepaald door de Levy Vygotsky, Een adolescent kan
relatie tussen individuen en hun Urie overgewicht
fysieke wereld, cognitieve Bronbreffer, ontwikkelen als gevolg
wereld, persoonlijkheidswereld Ivan van een gezinsomgeving
en sociale wereld Böszörményi- waarin voeding en
Nagy maaltijden ongewoon
, belangrijk zijn en
verwerven zijn met
familierituelen
Evolutionair Gedrag is het resultaat van de Konrad Lorenz; Een adolescent met
genetische erfenis van onze beïnvloed door overgewicht heeft een
voorouders. Via natuurlijke het vroege werk genetische aanleg voor
selectie worden gedrag en van Charles overgewicht. Dankzij
eigenschappen die de Darwin hun extra vet wisten zijn
overlevingskansen van onze voorouders te overleven
soort bevorderen doorgegeven in tijden van schaarste
Maturatie: Het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie.
Gedragsmodificatie: Een op het behavioristisch perspectief gebaseerde techniek om de frequentie
van gewenst gedrag te verhogen en de frequentie van ongewenst gedrag te verlagen.
Sociaal-cognitieve leertheorie: Benadering binnen de psychologie waarbij de nadruk ligt op leren
door het gedrag van een andere persoon (een model) te observeren en na te doen (Bandura)
1. Aandacht: je neemt het gedrag van een model na
2. Retentie: je kunt je het gedrag op een later tijdstip nog herinneren
3. Reproductie: je kunt het gedrag dat je eerder zag reproduceren
4. Motivatie: je bent gedreven om het gedrag te leren en uit te voeren, doordat je ziet dat het iets
oplevert en/ of doordat je op een bepaalde manier opkijkt tegen het model
Informatieverwerkingstheorie: Benadering van de cognitieve ontwikkeling die probeert te
achterhalen op welke manieren mensen informatie coderen, opslaan en terughalen.
Cognitieve neurowetenschap: Benadering van cognitieve ontwikkeling die zich richt op de invloed
van hersenprocessen op cognitieve activiteit.
Bio-ecologisch model (Bronfenbrenner): Model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus die elk
organisme gelijktijdig beïnvloeden
Microsysteem
Mesosysteem
Exosysteem
Macrosysteem
Chronosysteem
Sociaal-culturele theorie (Vygotsky): Benadering binnen de psychologie die het verloop van de
cognitieve ontwikkeling ziet als het resultaat van sociale interacties tussen de leden van een cultuur.
Actief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin een kind zich richt op de aspecten van zijn
omgeving die het best aansluiten op zijn genetisch bepaalde capaciteiten.
Passief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin de ouders de omgeving beïnvloeden waarin het
kind opgroeit, als gevolg van hun genetische aanleg.
Evocatief genotype-omgevingseffect: Situatie waarin de genen van een kind een specifiek type
omgeving oproepen.
