Sociologie in meervoud: Vier sociologische perspectieven.

Hoorcollege week 2 – 13-10-15

Sociologie in meervoud: Vier sociologische
perspectieven
Verschillende perspectieven tegelijkertijd van belang. Waarom theorie zo
belangrijk is:

 Theorieën sturen de waarneming: vragen stellen vanuit een bepaalde
theorie, theorie geeft betekenis aan een waarneming
 Theorie fungeert als zoeklicht: laat zien welke verschijnselen belangrijk zijn
en welke niet
 “feiten zijn geen naaktlopers”: theorie geeft betekenis aan waargenomen
feiten – feiten op zich zeggen niet zoveel, pas wanneer ze een rol spelen in
de waarneming



 Theorie =
 Paradigma =
 Sociologie als poli-paradigmatische wetenschap: diverse theoretische
perspectieven naast elkaar = typerend voor sociologie.
Vier manieren van kijken – realistischer beeld van de werkelijkheid:

 Functionalisme: Samenleving als een samenhangend geheel.
 Conflictsociologie: Samenleving als strijdtoneel.
 Symbolisch interactionisme: Samenleving van betekenis gevende
individuen.
 Rationele keuze theorie: Samenleving van calculerende individuen.


Functionalisme

 Basisgedachte: Samenleving = samenhangend geheel. Alle sociale
verschijnselen kunnen het best worden verklaard in termen van de functies
die zij vervullen voor het goed functioneren en dus de continuïteit van de
samenleving.
o Alle sociale verschijnselen hebben dus een bepaalde functie in de
samenleving – dragen bij aan het voortbestaan/goed functioneren
van de samenleving.
 Centrale vraag: wat is de functie van sociale verschijnselen?
o Bijvoorbeeld: Waarom is het belangrijk voor de samenleving dat
kinderen naar school gaan?  kennis overdracht, kinderen leren
normen en waarden, socialisatie.
 Hoofdpersonen: Durkheim, Parsons, Merton.
o Durkheim: niet zoeken naar oorzaken van en een verschijnsel,
maar naar de functie van sociale verschijnselen. Verduidelijken wat
die functie teweegbrengt binnen een samenleving.

, o Merton
 Manifeste functies: herkende en bedoelde gevolgen van
een sociaal patroon – functies die voor iedereen duidelijk zijn
 Latente functies: niet-herkende, onbedoelde gevolgen van
een sociaal patroon – verborgen functies
 Vb. latente functies van arbeid (Jahoda 1982):
 Tijdstructurering
 Sociale contacten
 Zingeving
 Status en identiteit
 Psychologisch welbevinden

Theoretische uitgangspunten:

 Biologische verklaringswijze: Welke functie heeft een verschijnsel –
waarom dit van belang is: als iets geen functie heeft dan zal dit uiteindelijk
uitsterven.
 Evolutionisme

Functies versus dysfuncties: een bepaald sociaal verschijnsel is disfunctioneel
als de effecten ervan nadelig zijn voor de functionele vereisten en het
voortbestaan van een systeem (vgl. criminaliteit, migratie, zelfmoord) –
dysfuncties verstoren de ordelijke samenleving.
Maar: wat voor de een functioneel is, kan voor de ander disfuntioneel zijn (vgl.
de ‘functie’ van een staking voor werkgevers en werknemers)
Voorbeelden dysfuncties:
o Staking – dysfunctioneel vanuit het ene perspectief, bijvoorbeeld als
fabriekseigenaar  staking verstoort productie. Echter zou het voor
de werknemers juist functioneel kunnen zijn.
Dus Merton: onderscheid tussen manifeste en latente functies & onderscheid
tussen functies en dysfuncties.
Conflictsociologie

 Centraal uitgangspunt: (1) De maatschappelijke verhoudingen zijn de
resultante van een voortdurende strijd - openlijk en bedekt - tussen
partijen. Er vindt een strijd plaats tussen sociale groepen (klassen,
bewoners, geslachten, religieuze en etnische groepen).
 (2) Sociale conflicten niet persé negatief: Conflicten en revoluties als
‘motor’ van sociale verandering en vernieuwing – conflicten worden dus als