Aardrijkskunde Wonen in Nederland
Hoofdstuk 1 De Lage Landen bij de zee
Paragraaf 1.1 Koffers pakken…
Blijft het veilig?
Het laaggelegen polderland wordt beschermd tegen overstromingen vanuit zee door middel
van: De kust met een onderwateroever, strand, duinen en dijken
Een veilig gevoel
Rijkswaterstaat: de overheidsdienst die het beleid (van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu) uitvoert op het gebied van veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid in Nederland.
Zeespiegelstijging en bodemdaling zorgt voor meer overstromingsrisico. Mensen hun
overstromingsrisico bewustzijn is laag.
Bodemdaling: Verlaging van de hoogte van het maaiveld, een rivierbodem of de zeebodem
Overstromingsrisico Bewustzijn: De mate waarin de inwoners van een gebied zich
bewust zijn van de natuurlijke gevaren die hen omringen en welk risico zo daarbij lopen, in
dit geval overstromingsgevaar.
Een dijkring is een gebied dat beschermd wordt tegen het buitenwater door een primaire
waterkering of door hoge gronden. Primaire waterkeringen beschermen ons tegen
buitenwater van de Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren, het IJsselmeer en het
Markermeer.
waterkering → een object dat oppervlaktewater moet tegenhouden, bijvoorbeeld een dijk,
sluis, dam of duin.
Primaire waterkering: Een duin, dijk, dam of ander object dat de inwoners van een gebied
(een dijkring) beschermt tegen buitenwater.
Twee derde deel van het Nederlands grondgebied wordt beschermd door primaire
waterkeringen, waarvan het beheer voornamelijk in handen van de waterschappen is.
Waterschap: Regionale overheidsinstantie die zorgt voor het waterbeheer in een bepaald
gebied. Heet ook hoogheemraadschap. Verantwoordelijk voor het beheer, bescherming en
het onderhoud van dijken en duinen. En het zorgen voor de beheersing van het
grondwaterpeil en de waterkwaliteit. Sommige onderhouden ook bepaalde vaarwegen en
landwegen.
Het gebied waarin een waterschap actief is wordt bepaald door de stroomgebieden in een
bepaald gebied. Nederland: 22 waterschappen.
,Overstromingsrisico
overstromingsrisico verkleinen door:
- verhogen van dijken of duinen
- verbreden van het strand of het aanvullen met zand
- Hoe sterker de waterkering, hoe veiliger.
De hoeveelheid schade dat een overstroming aanricht hangt af van de volgende factoren:
- oppervlakte van de dijkring, hoe ver deze beneden zeeniveau ligt.
- hoeveel inwoners het gebied telt en van de investeringen (huizen, industrie) die daar
zijn gedaan
- welvaart van getroffen gebied
overstromingsrisico hangt af van de kans dat een overstroming plaatsvindt en de gevolgen
die de overstroming heeft. Zo loopt een gebied met weinig economische activiteiten, maar
wel een verzwakte dijk weinig risico.
Risico = kans x gevolg
Het grootste overstromingsgevaar in Nederland komt van de zee. Vooral bij een
noordwesterstorm, wat samengaat met extra hoge waterstanden op zee en rivieren.
Extreme weersomstandigheden zijn moeilijk te voorspellen zo heeft het een korte
waarschuwingstijd.
Van koelkast tot broeikas
Klimaatverandering: Verandering van de gemiddelde weersgesteldheid over een zeer lange
periode als gevolg van natuurlijke of menselijke oorzaken. (Broeikasgassen zoals CO2 en
methaan komen in de atmosfeer terecht, waardoor de dampkring extra opgewarmd wordt.)
Temperatuurstijging zorgt voor smelting van de ijskappen en het uitzetten van zeewater, het
gevolg hiervan is een zeespiegelstijging.
Zeespiegelstijging: Een langdurige verhoging van het zeeniveau met als voornaamste
oorzaak de opwarming van het klimaat.
KNMI houdt rekening met windrichting en temperatuurstijging voor het voorspellen van de
zeespiegelstijging.
Het weer in dit deel van Europa wordt steeds extremer. Het zal meer gaan regenen en het
Neerslagregiem zal veranderen. Zomers worden droger, en winters natter.
Neerslagregiem: Verdeling van de hoeveelheid neerslag over een bepaalde periode.
Windrichting en windsnelheid zal ongeveer hetzelfde blijven.
Schommeling van de neerslag in een jaar: neerslagregiem.
, Grotere schommelingen in de neerslag:
→ onregelmatiger neerslagregiem
→ meer extreme buien, vaker periodes met droogte.
Bij een regelmatig aanbod van regen en natte sneeuw is het risico op een overstroming
minder groot.
Vaker droogte
In de zomer vaker droogte in natuurgebieden en landbouwgronden. Oorzaken:
1. Door stijging van gemiddelde zomertemperatuur neemt verdamping toe.
2. In drogere zomerseizoen neemt nuttige neerslag (neerslag min verdamping) af minder
water zakt de bodem in.
3. Door snellere waterafvoer (bv. kanalisatie) daalt de grondwaterspiegel bovenste laag van
de bodem droogt eerder uit.
Rijzende zeespiegel en verdwijnend zand
klimaatverandering is van groot belang voor het waterbeheer en de kustverdediging.
Het voortbestaan van onze kust is alleen mogelijk wanneer:
- De zeebodem flauw afloopt
- Zeestromingen zand aanvoeren
- Eb en vloed niet te veel verschillen
- Niet te veel zware stormen voorkomen
- De zeespiegel niet te snel stijgt
Effecten van klimaatveranderingen zijn in ieder geval zeespiegelstijging en vaker extreem
hoog water. Dat betekent dat de kust landinwaarts verschuift door afslag van de duinen.
Kustafslag
Tegenwoordig veel kustafslag. De wadden zullen verdrinken bij hoge zeespiegelstijging. Niet
overal is er sprake van zandverlies. Op sommige plaatsen groeit de kust aan. De
zandbalans geeft aan hoeveel zand erbij komt of verdwijnt langs het strand. Het zanddelend
systeem vult aan (Waddenzee) of neemt weg (Waddeneilanden, Zeeland)
Hoofdstuk 1 De Lage Landen bij de zee
Paragraaf 1.1 Koffers pakken…
Blijft het veilig?
Het laaggelegen polderland wordt beschermd tegen overstromingen vanuit zee door middel
van: De kust met een onderwateroever, strand, duinen en dijken
Een veilig gevoel
Rijkswaterstaat: de overheidsdienst die het beleid (van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu) uitvoert op het gebied van veiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid in Nederland.
Zeespiegelstijging en bodemdaling zorgt voor meer overstromingsrisico. Mensen hun
overstromingsrisico bewustzijn is laag.
Bodemdaling: Verlaging van de hoogte van het maaiveld, een rivierbodem of de zeebodem
Overstromingsrisico Bewustzijn: De mate waarin de inwoners van een gebied zich
bewust zijn van de natuurlijke gevaren die hen omringen en welk risico zo daarbij lopen, in
dit geval overstromingsgevaar.
Een dijkring is een gebied dat beschermd wordt tegen het buitenwater door een primaire
waterkering of door hoge gronden. Primaire waterkeringen beschermen ons tegen
buitenwater van de Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren, het IJsselmeer en het
Markermeer.
waterkering → een object dat oppervlaktewater moet tegenhouden, bijvoorbeeld een dijk,
sluis, dam of duin.
Primaire waterkering: Een duin, dijk, dam of ander object dat de inwoners van een gebied
(een dijkring) beschermt tegen buitenwater.
Twee derde deel van het Nederlands grondgebied wordt beschermd door primaire
waterkeringen, waarvan het beheer voornamelijk in handen van de waterschappen is.
Waterschap: Regionale overheidsinstantie die zorgt voor het waterbeheer in een bepaald
gebied. Heet ook hoogheemraadschap. Verantwoordelijk voor het beheer, bescherming en
het onderhoud van dijken en duinen. En het zorgen voor de beheersing van het
grondwaterpeil en de waterkwaliteit. Sommige onderhouden ook bepaalde vaarwegen en
landwegen.
Het gebied waarin een waterschap actief is wordt bepaald door de stroomgebieden in een
bepaald gebied. Nederland: 22 waterschappen.
,Overstromingsrisico
overstromingsrisico verkleinen door:
- verhogen van dijken of duinen
- verbreden van het strand of het aanvullen met zand
- Hoe sterker de waterkering, hoe veiliger.
De hoeveelheid schade dat een overstroming aanricht hangt af van de volgende factoren:
- oppervlakte van de dijkring, hoe ver deze beneden zeeniveau ligt.
- hoeveel inwoners het gebied telt en van de investeringen (huizen, industrie) die daar
zijn gedaan
- welvaart van getroffen gebied
overstromingsrisico hangt af van de kans dat een overstroming plaatsvindt en de gevolgen
die de overstroming heeft. Zo loopt een gebied met weinig economische activiteiten, maar
wel een verzwakte dijk weinig risico.
Risico = kans x gevolg
Het grootste overstromingsgevaar in Nederland komt van de zee. Vooral bij een
noordwesterstorm, wat samengaat met extra hoge waterstanden op zee en rivieren.
Extreme weersomstandigheden zijn moeilijk te voorspellen zo heeft het een korte
waarschuwingstijd.
Van koelkast tot broeikas
Klimaatverandering: Verandering van de gemiddelde weersgesteldheid over een zeer lange
periode als gevolg van natuurlijke of menselijke oorzaken. (Broeikasgassen zoals CO2 en
methaan komen in de atmosfeer terecht, waardoor de dampkring extra opgewarmd wordt.)
Temperatuurstijging zorgt voor smelting van de ijskappen en het uitzetten van zeewater, het
gevolg hiervan is een zeespiegelstijging.
Zeespiegelstijging: Een langdurige verhoging van het zeeniveau met als voornaamste
oorzaak de opwarming van het klimaat.
KNMI houdt rekening met windrichting en temperatuurstijging voor het voorspellen van de
zeespiegelstijging.
Het weer in dit deel van Europa wordt steeds extremer. Het zal meer gaan regenen en het
Neerslagregiem zal veranderen. Zomers worden droger, en winters natter.
Neerslagregiem: Verdeling van de hoeveelheid neerslag over een bepaalde periode.
Windrichting en windsnelheid zal ongeveer hetzelfde blijven.
Schommeling van de neerslag in een jaar: neerslagregiem.
, Grotere schommelingen in de neerslag:
→ onregelmatiger neerslagregiem
→ meer extreme buien, vaker periodes met droogte.
Bij een regelmatig aanbod van regen en natte sneeuw is het risico op een overstroming
minder groot.
Vaker droogte
In de zomer vaker droogte in natuurgebieden en landbouwgronden. Oorzaken:
1. Door stijging van gemiddelde zomertemperatuur neemt verdamping toe.
2. In drogere zomerseizoen neemt nuttige neerslag (neerslag min verdamping) af minder
water zakt de bodem in.
3. Door snellere waterafvoer (bv. kanalisatie) daalt de grondwaterspiegel bovenste laag van
de bodem droogt eerder uit.
Rijzende zeespiegel en verdwijnend zand
klimaatverandering is van groot belang voor het waterbeheer en de kustverdediging.
Het voortbestaan van onze kust is alleen mogelijk wanneer:
- De zeebodem flauw afloopt
- Zeestromingen zand aanvoeren
- Eb en vloed niet te veel verschillen
- Niet te veel zware stormen voorkomen
- De zeespiegel niet te snel stijgt
Effecten van klimaatveranderingen zijn in ieder geval zeespiegelstijging en vaker extreem
hoog water. Dat betekent dat de kust landinwaarts verschuift door afslag van de duinen.
Kustafslag
Tegenwoordig veel kustafslag. De wadden zullen verdrinken bij hoge zeespiegelstijging. Niet
overal is er sprake van zandverlies. Op sommige plaatsen groeit de kust aan. De
zandbalans geeft aan hoeveel zand erbij komt of verdwijnt langs het strand. Het zanddelend
systeem vult aan (Waddenzee) of neemt weg (Waddeneilanden, Zeeland)
