Oefen(tentamen)vragen RTO 2020-2021
Hieronder vindt u twee oefenvragen uit eerdere tentamens van dit vak, die u kunt gebruiken om te
oefenen met het type tentamenvraag dat ook dit jaar zal worden gebruikt, en om u vertrouwd te maken
met de vereisten die gelden voor het correct invullen van de antwoorden.
Het gaat hier als gezegd om twee oefenvragen. Op het tentamen zelf krijgt u vier van zulke vragen. U
zou deze twee vragen dus in ongeveer anderhalf uur moeten kunnen maken.
Bij deze oefenvragen horen twee antwoordformulieren waarop u het antwoord geeft. Bij het tentamen
zal gebruik worden gemaakt van hetzelfde type antwoordformulieren, waarbij de volgende eisen
gelden:
- De antwoorden moeten worden gegeven binnen de voorziene ruimte. De tekstvakken zullen
niet ‘meebewegen’ als u meer opschrijft dan in het tekstvak past. Het is niet toegestaan de
grootte van de tekstvakken te veranderen.
- De antwoorden moeten worden gegeven in lettertype Times New Roman, lettergrootte 12. Het
is niet toegestaan een ander lettertype of een andere grootte te gebruiken.
- Ook voor het overige is het niet toegestaan om de antwoordformulieren te wijzigen. U dient ze
echt enkel te gebruiken om uw naam, studentnummer en antwoorden in te vullen.
- Voor het invullen van de formulieren moet u gebruik maken van Microsoft Word, en de
formulieren moeten in .docx-formaat worden ingeleverd. Andere bestandsformaten worden
niet geaccepteerd.
De hierboven gegeven aanwijzingen zullen ook terug te vinden zijn op het voorblad van het tentamen,
aangevuld met andere vereisten waaraan u tijdens het tentamen moet voldoen. Dit voorblad zal enkele
dagen voorafgaand aan het tentamen al op Canvas worden geplaatst, zodat u op de hoogte bent van de
eisen die voor u gelden en u zich op tijd op de praktische zaken kunt voorbereiden.
, Vraag 1
(25 punten)
U bent Beleidsadviseur Informatiesamenleving bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. U wordt gevraagd om een beleidsnota op te stellen betreffende de mogelijke
invoering van een Algorithmic Impact Assessment naar aanleiding van de toegenomen inzet van
algoritmen bij overheidsbesluitvorming, wat kan leiden tot een ‘black box’. U wordt gevraagd rekening te
houden met de toegenomen aandacht voor het streven naar responsief bestuursrecht. U bouwt de notitie
op als volgt:
1. Geef aan waarom het creëren van inzicht in de algoritmische ‘black-box’ van belang is vanuit het
perspectief van het streven naar een responsief bestuursrecht en een effectieve
rechtsbescherming (7 punten);
Antwoordindicatie:
Een responsieve overheid moet transparantie, informatie en uitleg verschaffen over het gebruik van
algoritmen in bestuurlijke besluitvorming om te voldoen aan onder meer het zorgvuldigheids- en
motiveringsbeginsel, waarbij zij rekening houdt met de kennis, kunde en noden van de burger. Deze
transparantie is noodzakelijk zodat burgers in staat worden gesteld de juistheid van de gebruikte
gegevens, gemaakte berekeningen en daarop gebaseerde aannames, keuzes en beslissingen te begrijpen,
controleren, zo nodig inhoudelijk te betwisten en een weloverwogen keuze te maken of zij
rechtsbescherming inroepen. Door de black box ‘te openen’ of om te zetten naar een ‘glass box’ wordt
ook de rechter (aan de achterkant) in staat gesteld het besluitvormingsproces te controleren en effectieve
rechtsbescherming te bieden zoals onder meer vereist op basis van art. 6 en 13 EVRM.
Aanvullende opmerkingen bij dit onderdeel:
- 7 punten: goede uitleg van 1° inzicht in de black-box, 2° responsiviteit en 3° effectieve
rechtsbescherming is vereist.
- Rechtsbronnen vermelden! AERIUS uitspraken, algemene beginselen van behoorlijk bestuur
(zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel, equality of arms), art. 6 en 13 EVRM (+ art. 47 EU
Handvest).
2. Geef 3 belangrijke risico’s aan die zich kunnen voordoen bij algoritmische besluitvorming in het
bestuursrecht in het licht van het streven naar een responsief bestuursrecht.
Licht elk risico toe, verwijs naar relevante wettelijke bepalingen of beginselen, en sluit telkens af
met een concrete vraag die zou kunnen worden opgenomen in een te ontwikkelen algoritmische
impact assessment (18 punten).
Antwoordindicatie:
Voorbeelden van risico’s:
• Ondanks de rigide, categorische, gede-individualiseerde toepassing van algoritmische beslisregels,
dient het bestuursorgaan zich ook bij algoritmische besluitvorming af te vragen of er in het
individuele geval aanleiding bestaat om van de uit het geautomatiseerde systeem rollende
(concept)beslissing af te wijken. Er moet kunnen worden voldaan aan onder meer het
Hieronder vindt u twee oefenvragen uit eerdere tentamens van dit vak, die u kunt gebruiken om te
oefenen met het type tentamenvraag dat ook dit jaar zal worden gebruikt, en om u vertrouwd te maken
met de vereisten die gelden voor het correct invullen van de antwoorden.
Het gaat hier als gezegd om twee oefenvragen. Op het tentamen zelf krijgt u vier van zulke vragen. U
zou deze twee vragen dus in ongeveer anderhalf uur moeten kunnen maken.
Bij deze oefenvragen horen twee antwoordformulieren waarop u het antwoord geeft. Bij het tentamen
zal gebruik worden gemaakt van hetzelfde type antwoordformulieren, waarbij de volgende eisen
gelden:
- De antwoorden moeten worden gegeven binnen de voorziene ruimte. De tekstvakken zullen
niet ‘meebewegen’ als u meer opschrijft dan in het tekstvak past. Het is niet toegestaan de
grootte van de tekstvakken te veranderen.
- De antwoorden moeten worden gegeven in lettertype Times New Roman, lettergrootte 12. Het
is niet toegestaan een ander lettertype of een andere grootte te gebruiken.
- Ook voor het overige is het niet toegestaan om de antwoordformulieren te wijzigen. U dient ze
echt enkel te gebruiken om uw naam, studentnummer en antwoorden in te vullen.
- Voor het invullen van de formulieren moet u gebruik maken van Microsoft Word, en de
formulieren moeten in .docx-formaat worden ingeleverd. Andere bestandsformaten worden
niet geaccepteerd.
De hierboven gegeven aanwijzingen zullen ook terug te vinden zijn op het voorblad van het tentamen,
aangevuld met andere vereisten waaraan u tijdens het tentamen moet voldoen. Dit voorblad zal enkele
dagen voorafgaand aan het tentamen al op Canvas worden geplaatst, zodat u op de hoogte bent van de
eisen die voor u gelden en u zich op tijd op de praktische zaken kunt voorbereiden.
, Vraag 1
(25 punten)
U bent Beleidsadviseur Informatiesamenleving bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. U wordt gevraagd om een beleidsnota op te stellen betreffende de mogelijke
invoering van een Algorithmic Impact Assessment naar aanleiding van de toegenomen inzet van
algoritmen bij overheidsbesluitvorming, wat kan leiden tot een ‘black box’. U wordt gevraagd rekening te
houden met de toegenomen aandacht voor het streven naar responsief bestuursrecht. U bouwt de notitie
op als volgt:
1. Geef aan waarom het creëren van inzicht in de algoritmische ‘black-box’ van belang is vanuit het
perspectief van het streven naar een responsief bestuursrecht en een effectieve
rechtsbescherming (7 punten);
Antwoordindicatie:
Een responsieve overheid moet transparantie, informatie en uitleg verschaffen over het gebruik van
algoritmen in bestuurlijke besluitvorming om te voldoen aan onder meer het zorgvuldigheids- en
motiveringsbeginsel, waarbij zij rekening houdt met de kennis, kunde en noden van de burger. Deze
transparantie is noodzakelijk zodat burgers in staat worden gesteld de juistheid van de gebruikte
gegevens, gemaakte berekeningen en daarop gebaseerde aannames, keuzes en beslissingen te begrijpen,
controleren, zo nodig inhoudelijk te betwisten en een weloverwogen keuze te maken of zij
rechtsbescherming inroepen. Door de black box ‘te openen’ of om te zetten naar een ‘glass box’ wordt
ook de rechter (aan de achterkant) in staat gesteld het besluitvormingsproces te controleren en effectieve
rechtsbescherming te bieden zoals onder meer vereist op basis van art. 6 en 13 EVRM.
Aanvullende opmerkingen bij dit onderdeel:
- 7 punten: goede uitleg van 1° inzicht in de black-box, 2° responsiviteit en 3° effectieve
rechtsbescherming is vereist.
- Rechtsbronnen vermelden! AERIUS uitspraken, algemene beginselen van behoorlijk bestuur
(zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel, equality of arms), art. 6 en 13 EVRM (+ art. 47 EU
Handvest).
2. Geef 3 belangrijke risico’s aan die zich kunnen voordoen bij algoritmische besluitvorming in het
bestuursrecht in het licht van het streven naar een responsief bestuursrecht.
Licht elk risico toe, verwijs naar relevante wettelijke bepalingen of beginselen, en sluit telkens af
met een concrete vraag die zou kunnen worden opgenomen in een te ontwikkelen algoritmische
impact assessment (18 punten).
Antwoordindicatie:
Voorbeelden van risico’s:
• Ondanks de rigide, categorische, gede-individualiseerde toepassing van algoritmische beslisregels,
dient het bestuursorgaan zich ook bij algoritmische besluitvorming af te vragen of er in het
individuele geval aanleiding bestaat om van de uit het geautomatiseerde systeem rollende
(concept)beslissing af te wijken. Er moet kunnen worden voldaan aan onder meer het
