Samenvatting/aantekeningen van het vak Personen- en familierecht (CIVR3-PFR), E-cluster HBO-Rechten HAN

Personen- en familierecht

College I – personenrecht en huwelijk
Hoofdstukken personen- en familie- en erfrecht
Hoofdstuk 1.1, 1.2, 1.3 en 1.10

1.10
Personenrecht en het EVRM
Geregeld in:
 Burgerlijk Wetboek
 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Ø Art. 8 en 14 EVRM (directe werking); recht op family life
1.1
Persoon
Art. 1:1 BW bepaalt dat iedereen die zich in Nederland bevindt, vrij is en bevoegd is tot het genot van
burgerlijke rechten.
 Vanaf de geboorte ben je een rechtssubject, je bent dus drager van rechten en plichten. Ook een
ongeboren kind heeft rechten en plichten ten tijde van de zwangerschap, mits het levend ter wereld
komt en de rechten en plichten in het voordeel van het kind zijn (art. 1:2 BW).

Lid 2 van dit artikel legt een verbod op persoonlijke dienstbaarheden, zoals slavernij.

1.2.1
Recht op naam
Voornaam
Ouders mogen voorna(a)m(en) kiezen
 Beperking voornaam in art. 1:4 lid 2 BW (ambtenaar weigert naam dan):
- Voornaam is ongepast
- Voornaam stemt overeen met bestaande geslachtsnaam, tenzij het een gebruikelijke
voornaam is
 Geen naam gekozen? Dan kiest de ambtenaar ambtshalve een naam (lid 3)

Wijziging voornaam; verzoek indienen bij rechtbank (art. 1:4 lid 4 BW)
à Redenen voor naamswijziging:
- Naam heeft een rare betekenis in een andere taal, of andersom
- Naam zorgt voor pestgedrag
- Transgender
- Religie
- Psychisch lijden
- Adoptie
Let op: wil een kind zijn naam veranderen, moet de ouder(s)/voogd hiervoor een verzoek indienen bij
de rechtbank

Geslachtsnaam
Ouders mogen kiezen welke geslachtsnaam (moeder, vader, duomoeder) (art. 1:5 lid 4 BW)
à Gekozen achternaam geldt automatisch ook voor eventueel later geboren kinderen (art. 1:5
lid 8 BW)

Geen keuze? Dan geslachtsnaam vader/duomoeder (art. 1:5 lid 5 aanhef en sub a jo lid 13 BW)

Enkel familierechtelijke betrekkingen tot moeder? Dan achternaam moeder (art. 1:5 lid 1 BW)
 Dit blijft zo, ook in geval van erkenning door de andere ouder, tenzij beiden ter gelegenheid van
de erkenning gezamenlijk hebben verklaard dat het kind de geslachtsnaam van de ander heeft (lid 2).

,Personen- en familierecht

Wijzigen geslachtsnaam; verzoek indienen bij de Koning door de betreffende persoon of zijn
wettelijke vertegenwoordiger (art. 1:7 lid 1 BW)
à Redenen voor geslachtsnaamwijziging:
- Rare/bespottelijke achternaam
- Veelvoorkomende naam, moeilijk te onderscheiden daardoor

Art. 1:9 BW geeft aan echtgenoten/geregistreerd partners het recht om de naam van de ander te
voeren ofwel in plaats van de eigen geslachtsnaam, ofwel voorafgaand aan de eigen geslachtsnaam,
ofwel volgend op de eigen geslachtsnaam.
 In beginsel blijft dit recht ook bestaan na ontbinding van het huwelijk/partnerschap. Het recht
vervalt wanneer de ex-echtgenoot/partner weer een (nieuw) huwelijk of geregistreerd partnerschap
aangaat.

1.2.2
Woonplaats (art. 1:10 BW e.v.)
Daar waar de woning zich bevindt
à Heb je geen woning? Dan wordt er gekeken naar waar je daadwerkelijk verblijft/regelmatig
te vinden bent.

Woonplaats minderjarige; zelfde als woonplaats van degene die het gezag heeft (art. 1:12 BW).

Woonplaats is belangrijk voor bijvoorbeeld het uitbrengen van een dagvaarding

1.3.1
Huwelijk
Onderscheid in:
 Kerkelijk huwelijk (niet in de wet)
 Burgerlijk huwelijk (wel in de wet)
Voordat er een kerkelijk huwelijk mag plaatsvinden, moet er eerst voor de wet getrouwd worden
(art. 1:68 BW)

Materiële eisen
 Twee personen van verschillend of gelijk geslacht (art. 1:30 BW)
 Geen polygamie; niet meer dan twee (art. 1:33 BW)
 Minimaal 18 jaar (art. 1:31 BW)
 Geen geestesgestoorde (art. 1:32 BW)
 Onder curatele gestelde moet toestemming hebben van curator of kantonrechter (art. 1:37
en 1:38 BW)
 Geen schijnhuwelijk (alleen trouwen voor toelating tot Nederland (art. 1:50 BW)
 Geen bloedverwantschap in opgaande/neergaande lijn of broers/zus
Ø Neef/nicht mag niet, tenzij verklaring afleggen dat je vrijwillig trouwt (art. 1:41/41a
BW)
Stuiting
Bovenstaande situaties vormen een huwelijksbeletsel. De wet biedt bij sprake van een
huwelijksbeletsel aan bepaalde personen de mogelijkheid om het huwelijk te stuiten. Hiermee
verzetten ze zich in rechte tegen het huwelijk. Gedurende de stuiting mag het huwelijk niet worden
voltrokken.
Personen die mogen stuiten zijn:
- Bloedverwanten in de rechte lijn
- Broers en zussen
- Voogden en curatoren (art. 1:51 lid 1 BW)

, Personen- en familierecht

- Reeds bestaande echtgenoot of geregistreerd partner (polygamie) (art. 1:52 BW)
- Openbaar Ministerie (is verplicht tot stuiten, indien het op de hoogte is van een beletsel)
(art. 1:53 lid 1 BW)

Formele eisen
 Bekendmaken bij gemeente van het voornemen huwelijk bij ambtenaar van de burgerlijke
stand; ondertrouw (art. 1:44 BW)
 Twee weken wachttijd (art. 1:62 BW)
 Binnen één jaar na kenbaar maken moet er getrouwd zijn (art. 1:46 BW)

Het trouwen
 Het ‘Ja-woord’ (art. 1:67 BW)
 Minimaal twee en maximaal vier getuigen (art. 1:63 BW)
 Verplichtingen van echtgenoten jegens elkaar; art. 1:81 BW e.v.

Vermogensrechtelijke gevolgen huwelijk
 Vóór 1-1-2018: gemeenschap van goederen
 Na 1-1-2018: beperkte gemeenschap van goederen
Afwijken van de wet kan door middel van huwelijkse voorwaarden

1.3.2
Geregistreerd partnerschap
Geregistreerd partnerschap is mogelijk sinds 1998 en staat gelijk aan het huwelijk (in Nederland).
à Zelfde eisen, formaliteiten en rechtsgevolgen als het huwelijk

Verschil:
- Geen ‘ja-woord’, maar een akte + handtekening
- Om uit elkaar te gaan is er geen rechter nodig, indien er sprake is van wederzijds goedvinden
en er geen kinderen in het spel zijn over wie de partners gezag over uitoefenen (art. 1:80c lid
1 sub c en lid 3 BW)
- Scheiding van tafel en bed is niet mogelijk