BMW Weefsels – Hoorcolleges Deel 2 – Blok 4
Mei-Juni 2021
Inhoudsopgave
BMW Weefsels – Kraakbeen – HC16....................................................................................................... 2
BMW Weefsels – Bot – HC 17 ................................................................................................................. 5
BMW Weefsels – Volwassen bot - HC 19 ............................................................................................... 9
BMW Weefsels – Bloed – HC 19 ............................................................................................................ 12
BMW Weefsels – Hemostase – HC 20 ................................................................................................... 15
BMW Weefsels – Weefselkweek – HC 21 ......................................................................................... 17
BMW Weefsels – Membraanfysiologie – HC 21, 22, 23 ........................................................................ 20
BMW Weefsels – Zenuwweefsel – HC 24-25 ........................................................................................ 27
BMW Weefsels – Gliacellen en zenuwweefsel – HC 25 ........................................................................ 31
BMW Weefsels – Spierweefsel – HC 27, 28 .......................................................................................... 33
Skeletspierweefsel............................................................................................................................. 33
Gladde spierweefsel .......................................................................................................................... 37
BMW Weefsels – Fysiologie Spierweefsel – HC 29 ............................................................................... 39
1
,BMW Weefsels – Kraakbeen – HC16
Oorsprong van kraakbeen: van de mesenchemale stamcel (MSC),
niet van fibroblasten (geen stamcellen)
Terminologie
✓ Perichondrium = kapsel bestaande uit collageen I, fibroblasten,
stamcellen en bloedvaten
➢ Stamcellen kunnen chondroblast worden
✓ Aggrecan = meest voorkomende proteoglycaan in kraakbeen
➢ Komt vooral in hyalien
➢ Bevat sulfaatgroepen (-) dat veel water aantrekt
✓ Chondronectine = brug tussen ECM en integrines van
chrondocyt
✓ Chondroblast = worden gevormd door stamcellen en gaan
zwellen en produceren dan matrix → matrixgroei
➢ Appositionele groei
➢ Wordt chondrocyt
✓ Chondrocyt = een chondroblast maar dan wat dieper in het kraakbeen
➢ Zorgt vooral voor de verzorging van de matrix
➢ Produceren collageen II + proteoglycanen
➢ Interstitiële groei
➢ Bevatten veel RER en Golgi voor de productie van
proteoglycanen en collageen
➢ Zijn onderling verbonden met elkaar
➢ Bevat een kapsulaire matrix
➢ Locatie: lacunes
✓ Chondron = een groepje chondrocyten met een
territoriale matrix
✓ Fibroblasten = cellen die collageen type I produceren
✓ Territoriale matrix / Hof = rijk aan proteoglycanen
✓ Interterritoriale matrix = rijk aan collageen. Ligt tussen de chondrocyten in
✓ Kapsulaire matrix = kapsel direct om de chondrocyt
✓ Isogene groep = groepje cellen van chondrocyten afkomstig van één chondrocyt
✓ Appositionele groei = groei van buitenaf. MSC vanuit perchondrium differentiatie naar
chondroblasten
✓ Interstitiële groei = groei van binnenin. Mitose van chrondrocyten in lacunes
Functies – kraakbeen
1. Casco voor botvorming tijdens embryogenese
2. Vormgeving (oor)
3. Schokabsorptie (knie + tussenwervelschijf)
4. Bescherming van organen
5. Wrijvingsloze omgeving in gewrichten (knie, tussenwervelschijf)
Eigenschappen en soorten – kraakbeen
• Er zijn verschillende soorten kraakbeen → hyalien, fibreus en elastisch
• In lange beenderen is het kraakbeen verwerkt als groeischrijf
2
, • De matrix geeft de eigenschap aan het kraakbeen en bepaalt welke soort het is
• In het kraakbeen zelf vind je geen bloedvaten (a-vasculair),
geen lymfe en geen zenuwen
• Kraakbeen is niet doorbloed en is dus dmv diffusie afhankelijk
van de voedingsstoffen van de omgeving. Dit gebeurt door
beweging van het kraakbeen, waardoor water wordt
opgenomen en afgestaan (zoals bij een spons)
Articulair (gewrichts) kraakbeen - groeischijven
• Er is een specifieke collageen oriëntatie dat zorgt voor
een trekvaste basis
• Het is een overblijfsel van endochondrale ossificatie
• Geen perichondrium
• GAGs binden water en zorgen voor een drukvaste-
moeilijke samendrukbare-inhoud
• Tijdens indrukken worden vezels aan de zijkanten
opgerekt. Na indrukking gaan de elastische vezels
weer naar oorspronkelijke vorm
Embryonale Chondrogenese – vorming van kraakbeen
1. MSC
➢ Gaan onder invloed van BMP + SOX9
differentiëren
2. Chondroblasten
➢ De cellen gaan condenseren en veranderen van
vorm
3. Gedifferentieerde chondrocyten
➢ Vorming van chondrocyten / chondroblasten
➢ Deze cellen maken matrix (trekt water aan),
waardoor het kraakbeen opzwelt en groeit
• Kraakbeengroei:
➢ Chondroblast → appositionele groei
➢ Chondrocyt → interstitiële groei
• Kraakbeen skelet-onderdelen verkrijgen hun
uiteindelijke vorm door chondroclasten +
combinatie van interstitiële en appositionele groei
(opbouw en afbraak)
Soort Hyalien Fibreus Elastisch
Locatie - Oppervlakte van gewrichten - Tussenwervelschijf - Oor
- Verbinding borstbeen met ribben - Meniscus - Strottehoofdklep
- Groeischijven - Schaambeenderen
- Embryonaal skelet
Samen- - Water - Collageen type II en I - Elastische vezels – Orceine
stelling - Collageen Type II - Fibroblasten (collageen type I) - Perichondrium
(meest - Proteoglycanen (aggrecan) - Chondrocyten (collageen type II) - lijkt op hyalien
3
, naar - Chondrocyten en matrix - lijkt op hyalien
minst) - Chondronectine - GEEN perichondrium
- Perichondrium
Eigen- - Veel water door de aggrecans - Chondrocyten zijn omhult door - wordt aan een zijde omringd door een
schappen - Koppeling in hyalien: een geringe hoeveelheid perichondrium
Proteoglycanen (via collageen II) → kraakbeen matrix met
chondrocyten (via integrines) → daaromheen collageen I
matrix componenten → - Collageen bevat fibroblasten
chondronectine → hyaluronzuur / - Erg stug
collageen II
- wordt aan twee zijden omringd door
het perichondrium
Foto
4
Mei-Juni 2021
Inhoudsopgave
BMW Weefsels – Kraakbeen – HC16....................................................................................................... 2
BMW Weefsels – Bot – HC 17 ................................................................................................................. 5
BMW Weefsels – Volwassen bot - HC 19 ............................................................................................... 9
BMW Weefsels – Bloed – HC 19 ............................................................................................................ 12
BMW Weefsels – Hemostase – HC 20 ................................................................................................... 15
BMW Weefsels – Weefselkweek – HC 21 ......................................................................................... 17
BMW Weefsels – Membraanfysiologie – HC 21, 22, 23 ........................................................................ 20
BMW Weefsels – Zenuwweefsel – HC 24-25 ........................................................................................ 27
BMW Weefsels – Gliacellen en zenuwweefsel – HC 25 ........................................................................ 31
BMW Weefsels – Spierweefsel – HC 27, 28 .......................................................................................... 33
Skeletspierweefsel............................................................................................................................. 33
Gladde spierweefsel .......................................................................................................................... 37
BMW Weefsels – Fysiologie Spierweefsel – HC 29 ............................................................................... 39
1
,BMW Weefsels – Kraakbeen – HC16
Oorsprong van kraakbeen: van de mesenchemale stamcel (MSC),
niet van fibroblasten (geen stamcellen)
Terminologie
✓ Perichondrium = kapsel bestaande uit collageen I, fibroblasten,
stamcellen en bloedvaten
➢ Stamcellen kunnen chondroblast worden
✓ Aggrecan = meest voorkomende proteoglycaan in kraakbeen
➢ Komt vooral in hyalien
➢ Bevat sulfaatgroepen (-) dat veel water aantrekt
✓ Chondronectine = brug tussen ECM en integrines van
chrondocyt
✓ Chondroblast = worden gevormd door stamcellen en gaan
zwellen en produceren dan matrix → matrixgroei
➢ Appositionele groei
➢ Wordt chondrocyt
✓ Chondrocyt = een chondroblast maar dan wat dieper in het kraakbeen
➢ Zorgt vooral voor de verzorging van de matrix
➢ Produceren collageen II + proteoglycanen
➢ Interstitiële groei
➢ Bevatten veel RER en Golgi voor de productie van
proteoglycanen en collageen
➢ Zijn onderling verbonden met elkaar
➢ Bevat een kapsulaire matrix
➢ Locatie: lacunes
✓ Chondron = een groepje chondrocyten met een
territoriale matrix
✓ Fibroblasten = cellen die collageen type I produceren
✓ Territoriale matrix / Hof = rijk aan proteoglycanen
✓ Interterritoriale matrix = rijk aan collageen. Ligt tussen de chondrocyten in
✓ Kapsulaire matrix = kapsel direct om de chondrocyt
✓ Isogene groep = groepje cellen van chondrocyten afkomstig van één chondrocyt
✓ Appositionele groei = groei van buitenaf. MSC vanuit perchondrium differentiatie naar
chondroblasten
✓ Interstitiële groei = groei van binnenin. Mitose van chrondrocyten in lacunes
Functies – kraakbeen
1. Casco voor botvorming tijdens embryogenese
2. Vormgeving (oor)
3. Schokabsorptie (knie + tussenwervelschijf)
4. Bescherming van organen
5. Wrijvingsloze omgeving in gewrichten (knie, tussenwervelschijf)
Eigenschappen en soorten – kraakbeen
• Er zijn verschillende soorten kraakbeen → hyalien, fibreus en elastisch
• In lange beenderen is het kraakbeen verwerkt als groeischrijf
2
, • De matrix geeft de eigenschap aan het kraakbeen en bepaalt welke soort het is
• In het kraakbeen zelf vind je geen bloedvaten (a-vasculair),
geen lymfe en geen zenuwen
• Kraakbeen is niet doorbloed en is dus dmv diffusie afhankelijk
van de voedingsstoffen van de omgeving. Dit gebeurt door
beweging van het kraakbeen, waardoor water wordt
opgenomen en afgestaan (zoals bij een spons)
Articulair (gewrichts) kraakbeen - groeischijven
• Er is een specifieke collageen oriëntatie dat zorgt voor
een trekvaste basis
• Het is een overblijfsel van endochondrale ossificatie
• Geen perichondrium
• GAGs binden water en zorgen voor een drukvaste-
moeilijke samendrukbare-inhoud
• Tijdens indrukken worden vezels aan de zijkanten
opgerekt. Na indrukking gaan de elastische vezels
weer naar oorspronkelijke vorm
Embryonale Chondrogenese – vorming van kraakbeen
1. MSC
➢ Gaan onder invloed van BMP + SOX9
differentiëren
2. Chondroblasten
➢ De cellen gaan condenseren en veranderen van
vorm
3. Gedifferentieerde chondrocyten
➢ Vorming van chondrocyten / chondroblasten
➢ Deze cellen maken matrix (trekt water aan),
waardoor het kraakbeen opzwelt en groeit
• Kraakbeengroei:
➢ Chondroblast → appositionele groei
➢ Chondrocyt → interstitiële groei
• Kraakbeen skelet-onderdelen verkrijgen hun
uiteindelijke vorm door chondroclasten +
combinatie van interstitiële en appositionele groei
(opbouw en afbraak)
Soort Hyalien Fibreus Elastisch
Locatie - Oppervlakte van gewrichten - Tussenwervelschijf - Oor
- Verbinding borstbeen met ribben - Meniscus - Strottehoofdklep
- Groeischijven - Schaambeenderen
- Embryonaal skelet
Samen- - Water - Collageen type II en I - Elastische vezels – Orceine
stelling - Collageen Type II - Fibroblasten (collageen type I) - Perichondrium
(meest - Proteoglycanen (aggrecan) - Chondrocyten (collageen type II) - lijkt op hyalien
3
, naar - Chondrocyten en matrix - lijkt op hyalien
minst) - Chondronectine - GEEN perichondrium
- Perichondrium
Eigen- - Veel water door de aggrecans - Chondrocyten zijn omhult door - wordt aan een zijde omringd door een
schappen - Koppeling in hyalien: een geringe hoeveelheid perichondrium
Proteoglycanen (via collageen II) → kraakbeen matrix met
chondrocyten (via integrines) → daaromheen collageen I
matrix componenten → - Collageen bevat fibroblasten
chondronectine → hyaluronzuur / - Erg stug
collageen II
- wordt aan twee zijden omringd door
het perichondrium
Foto
4
