Hoorcollege week 3 Rechtsvergelijkend onderzoek
Methoden van rechtswetenschappelijk rechtswetenschappelijk onderzoek
- Juridisch-dogmatisch onderzoek
- Rechtsvergelijkend onderzoek
- Empirisch onderzoek
- Rechtshistorisch
- Rechtstheoretisch
Waarom rechtsvergelijking?
It is difficult to understand the universe if you only study one planet
Miyamoto Musashi, 1645
De nadruk die bij ons juristen nogal heerst is op het huidige Nederlands recht, het bestuderen van
het huidig Nederlands recht. Omdat je op het planeer zit van het huidig Nederlands recht heb je
eigenlijk geen idee van buitenlandse rechtsstelsels en wat zich daar allemaal bevinden, hoe dat
geregeld is, hoe dat is ontstaan. Je neemt afstand en door dat afstand nemen van eigen
rechtsstelsels en ontdekken van andere rechtsstelsels krijg je meer inzicht van eigen rechtsstelsel.
Wat is rechtsvergelijking>
Het is een methode van onderzoek –
er is geen algemeen geaccepteerd theoretisch kader,
er zijn geen vastomlijnde doeleinden voor het doen van rechtsvergelijkend onderzoek
Dynamische methode, staat open voor innovatie
Mogelijke doeleinden rechtsvergelijkend onderzoek?
Beschrijven wat het recht inhoudt met rechtsvergelijking dus als je benieuwd bent naar een
bepaald rechtsstelsel dan is het interessant om rechtsvergelijking te gaan doen om te kijken
naar een bepaald land en alleen al te beschrijven wat dat recht daar inhoudt
Reflectie op eigen rechtsstelsel: door te gaan kijken naar ander recht creëer je afstand en is
het mogelijk om op een objectievere manier naar je eigen recht te kijken en kun je dat beter
relativeren (wat doen we eigenlijk in Nederland en waarom doen we dat?)
Zoeken naar een oplossing voor een probleem binnen jouw eigen rechtsstelsel. Interessant
om te gaan kijken naar andere rechtsstelsels hoe dat daar is geïmplementeerd en opgelost.
Harmonisatie: als je het recht met elkaar wil harmoniseren is het ook interessant om
rechtsstelsels met elkaar te vergelijken
Verschillende fases/handelingsdoelen
I. Fase beschrijven van recht in verschillende landen (als het doel van rechtsvergelijkend
onderzoek alleen beschrijven is, hoef je slechts fase l te doorlopen)
II. Fase van vergelijken van dat recht (wat zijn de overeenkomsten en verschillen?)
III. Fase van verklaren van de bevindingen
En evt.
IV. Evalueren van oplossingen in verschillende rechtsstelsels: welke is te prefereren boven de
één, wat zijn de voordelen van een bepaalde oplossing, hoe kun je die met elkaar vergelijken
etc.
, En evt.
V. Ontwerpen: geïnspireerd door land A kom ik tot een ontwerp voor mijn eigen rechtsstelsel.
Alhoewel van de Bunt daar kritisch op kan zijn. Niet te snel overgaan tot ontwerpen omdat dat voor
gevorderden is.
Het doorlopen van de eerste drie fasen is voldoende als je slechts wil reflecteren op jouw eigen
rechtsstelsel (bijv. als je wil weten waarom in Nederland iets op een bepaalde manier is geregeld).
Als je een juridische probleem wil gaan oplossen, welke fases zou je dan moeten doorlopen? Alle
fases, maar het kan zo zijn dat je met de eerste vier fases genoeg hebt gedaan.
Overstromingsschade
Vanzelfsprekendheid van regels verdwijnt door rechtsvergelijking
Als je ziet dat schade door overstromingen door de Nederlandse overheid wordt vergoed (WTS),
terwijl
bijvoorbeeld in Frankrijk een verplichte verzekering bij de opstalverzekering geldt
Heel interessant om te zien dat hetzelfde probleem namelijk overstromingsschade in twee landen op
totaal andere wijze wordt vergoed. De ene via publiekrechtelijke weg en de andere via private weg
door verzekeraars. Zo’n rechtsvergelijkend onderzoek levert je het blik op van een buitenstaander.
Door het niet vanzelfsprekend te vinden dat de overheid overstromingsschade vergoed en dat maakt
het makkelijke om te reflecteren op je eigen (en ander) recht.
Blik buitenstaander
Makkelijker om te reflecteren op eigen (en ander) recht
Aansprakelijkheid zelfrijdende auto’s
Juridisch probleem: aansprakelijkheid van zelfrijdende auto’s
Welke mogelijkheden zijn er?
Oplossingen vinden in andere landen
Hoe is het daar geregeld? Werkt het of niet?
Vooronderzoek: welke opties zijn er globaal
Selectie uit interessante landen: dat je voor landen kiest waar verschillende oplossingen zijn gekozen
zodat je kan onderzoeker hoe een bepaalde oplossing in een land uitpakt.
Handelingsdoelen: beschrijving, vergelijking, verklaren, evalueren
Wat is het?
Wél verantwoorden:
- Wat je gaat vergelijken met wat
- Hoe je dat gaat doen
Methoden van rechtswetenschappelijk rechtswetenschappelijk onderzoek
- Juridisch-dogmatisch onderzoek
- Rechtsvergelijkend onderzoek
- Empirisch onderzoek
- Rechtshistorisch
- Rechtstheoretisch
Waarom rechtsvergelijking?
It is difficult to understand the universe if you only study one planet
Miyamoto Musashi, 1645
De nadruk die bij ons juristen nogal heerst is op het huidige Nederlands recht, het bestuderen van
het huidig Nederlands recht. Omdat je op het planeer zit van het huidig Nederlands recht heb je
eigenlijk geen idee van buitenlandse rechtsstelsels en wat zich daar allemaal bevinden, hoe dat
geregeld is, hoe dat is ontstaan. Je neemt afstand en door dat afstand nemen van eigen
rechtsstelsels en ontdekken van andere rechtsstelsels krijg je meer inzicht van eigen rechtsstelsel.
Wat is rechtsvergelijking>
Het is een methode van onderzoek –
er is geen algemeen geaccepteerd theoretisch kader,
er zijn geen vastomlijnde doeleinden voor het doen van rechtsvergelijkend onderzoek
Dynamische methode, staat open voor innovatie
Mogelijke doeleinden rechtsvergelijkend onderzoek?
Beschrijven wat het recht inhoudt met rechtsvergelijking dus als je benieuwd bent naar een
bepaald rechtsstelsel dan is het interessant om rechtsvergelijking te gaan doen om te kijken
naar een bepaald land en alleen al te beschrijven wat dat recht daar inhoudt
Reflectie op eigen rechtsstelsel: door te gaan kijken naar ander recht creëer je afstand en is
het mogelijk om op een objectievere manier naar je eigen recht te kijken en kun je dat beter
relativeren (wat doen we eigenlijk in Nederland en waarom doen we dat?)
Zoeken naar een oplossing voor een probleem binnen jouw eigen rechtsstelsel. Interessant
om te gaan kijken naar andere rechtsstelsels hoe dat daar is geïmplementeerd en opgelost.
Harmonisatie: als je het recht met elkaar wil harmoniseren is het ook interessant om
rechtsstelsels met elkaar te vergelijken
Verschillende fases/handelingsdoelen
I. Fase beschrijven van recht in verschillende landen (als het doel van rechtsvergelijkend
onderzoek alleen beschrijven is, hoef je slechts fase l te doorlopen)
II. Fase van vergelijken van dat recht (wat zijn de overeenkomsten en verschillen?)
III. Fase van verklaren van de bevindingen
En evt.
IV. Evalueren van oplossingen in verschillende rechtsstelsels: welke is te prefereren boven de
één, wat zijn de voordelen van een bepaalde oplossing, hoe kun je die met elkaar vergelijken
etc.
, En evt.
V. Ontwerpen: geïnspireerd door land A kom ik tot een ontwerp voor mijn eigen rechtsstelsel.
Alhoewel van de Bunt daar kritisch op kan zijn. Niet te snel overgaan tot ontwerpen omdat dat voor
gevorderden is.
Het doorlopen van de eerste drie fasen is voldoende als je slechts wil reflecteren op jouw eigen
rechtsstelsel (bijv. als je wil weten waarom in Nederland iets op een bepaalde manier is geregeld).
Als je een juridische probleem wil gaan oplossen, welke fases zou je dan moeten doorlopen? Alle
fases, maar het kan zo zijn dat je met de eerste vier fases genoeg hebt gedaan.
Overstromingsschade
Vanzelfsprekendheid van regels verdwijnt door rechtsvergelijking
Als je ziet dat schade door overstromingen door de Nederlandse overheid wordt vergoed (WTS),
terwijl
bijvoorbeeld in Frankrijk een verplichte verzekering bij de opstalverzekering geldt
Heel interessant om te zien dat hetzelfde probleem namelijk overstromingsschade in twee landen op
totaal andere wijze wordt vergoed. De ene via publiekrechtelijke weg en de andere via private weg
door verzekeraars. Zo’n rechtsvergelijkend onderzoek levert je het blik op van een buitenstaander.
Door het niet vanzelfsprekend te vinden dat de overheid overstromingsschade vergoed en dat maakt
het makkelijke om te reflecteren op je eigen (en ander) recht.
Blik buitenstaander
Makkelijker om te reflecteren op eigen (en ander) recht
Aansprakelijkheid zelfrijdende auto’s
Juridisch probleem: aansprakelijkheid van zelfrijdende auto’s
Welke mogelijkheden zijn er?
Oplossingen vinden in andere landen
Hoe is het daar geregeld? Werkt het of niet?
Vooronderzoek: welke opties zijn er globaal
Selectie uit interessante landen: dat je voor landen kiest waar verschillende oplossingen zijn gekozen
zodat je kan onderzoeker hoe een bepaalde oplossing in een land uitpakt.
Handelingsdoelen: beschrijving, vergelijking, verklaren, evalueren
Wat is het?
Wél verantwoorden:
- Wat je gaat vergelijken met wat
- Hoe je dat gaat doen
