sWerkgroep omgevingsrecht week 5 Natuur
De term ‘andere handeling’ is per 1 januari 2020 vervallen. Dus gebruik deze term niet op het
tentamen!
Opgave 1 Manege Frysk Hinder (het vervolg)
• Even terug naar opgave 1 van week 3 (bouwen). Stel dat de manege haar
omgevingsvergunning voor bouwen en afwijken van het bestemmingsplan voor haar project
(rijhal en vier vakantiewoningen) heeft gekregen. De voorziene hal en de woningen komen te
staan op ongeveer 25 meter afstand van de grens van het Natura 2000-gebied “Duinen
Terschelling”. Dit gebied is aangewezen voor de habitattypes “grijze duinen”, ”vochtige
duinvalleien” en “schrale graslanden”. Het gebied is stikstofgevoelig en de zogenoemde
kritische depositiewaarde (KDW) voor stikstof is reeds overschreden.
Het gebied is aangewezen voor die bepaalde soorten. Waarin wordt dat gebied aangewezen?
Hoe werkt dat? Hoe gaat dat aanwijzen?
• Lidstaat moet een lijst van gebieden van communautair belang (en daar zijn bepaalde
selectiecriteria van) toesturen aan Europese Commissie o.g.v. art. 3 en 4 Vogelrichtlijn en art.
3 en 4 Habitatrichtlijn. Daar zijn selectiecriteria voor en als je daaraan voldoet ben je als
lidstaat verplicht om die gebieden op de lijst te plaatsen. Daarin ben je dus niet vrij. Je moet
dat doen. En je moet aan de selectiecriteria voldoen en aan de hand van die criteria toetsen
of daar prioritaire habitattypen voorkomen die van communautair belang zijn. Als dat
eenmaal zo is, dan moet je dat gebied op die lijst zetten. Doe je dat niet of te weinig, dan kan
de Europese Commissie een inbreukprocedure starten. Een inbreukprocedure kan gestart
worden als een lidstaat te weinig of een gebied niet heeft aangewezen terwijl het wel aan de
selectiecriteria voldoet.
• Europese Commissie keurt lijst van gebieden goed (of niet).
• Dan volgt de nationale aanwijzingsprocedure
• Daarna moet lidstaat de gebieden aanwijzen o.g.v. art. 2.1 Wnb in een aanwijzingsbesluit
Een lidstaat kan dus niet zomaar besluiten om een gebied af te melden.
Het gebied is stikstofgevoelig en de zogenoemde kritische depositiewaarde is overschreden. Wat
houdt dat in? Zo een KDW wordt voor zo een gebied vastgesteld en dat is een grens.. als je die
grens overgaat wordt er van aangenomen op basis van ecologische gegevens dat als je de grens
overschrijdt dat er een risico bestaat dat die aangewezen habitattypen gaan verslechteren. Dus
als er voor zo’n gebied is vastgesteld dat die kritische depositiewaarde wordt overschreden en
je gaat er stikstof aan toevoegen dan heb je een relatief grote kans dat je die natuurlijke
kenmerken gaat aantasten. Als je dus ergens ziet staan dat die kritische depositiewaarde al is
overschreden dan is dat een indicatie dat het niet zo goed gaat met dat gebied. Maar dat
betekent niet dat je niets mag! Je moet eerder met een goed verhaal komen om dan nog iets
toe te voegen.
A. Is hier sprake van een project?
Het begrip project in de MER-richtlijn is relevant voor de verduidelijking van het begrip ‘project’
in de zin van de habitatrichtlijn. Het begrip ‘project’ is in de MER-richtlijn gedefinieerd als:
de uitvoering van bouwwerken of de totstandbrenging van andere installaties of werken,
andere ingrepen in natuurlijk milieu of landschap, inclusief de ingrepen voor de
ontginning van bodemschatten. Er dient met andere woorden sprake te zijn van een
verandering van de materiële toestand d.m.v. een fysieke ingreep.
PAS-uitspraak: het HvJEU heeft verduidelijkt dat het enkele feit dat een activiteit niet kan
worden aangemerkt als project in de zin van de MER-richtlijn, op zich niet voldoende is om
daaruit af te leiden dat de activiteit niet onder het begrip ‘project’ als bedoeld in de
, Habitatrichtlijn kan vallen. Nagegaan moet worden of als gevolg van de activiteit significante
effecten kunnen optreden.
Geconcludeerd kan worden dat het bouwen van een rijhal en vakantiewoningen in de nabijheid
van een Natura 2000-gebied (25 meter) significante gevolgen zou kunnen hebben op dat gebied
vanwege stikstofuitstoot. Hier is dus sprake van een project.
In het PAS-arrest ging het over beweiden van gronden en het uitweiden van mest. Nederland
stelde in dat arrest de vraag of dit als een project moet worden aangemerkt. Nederland stelde
die vraag omdat heel lang was de lijn dat of iets een project is werd er ook naar de mer-richtlijn
gekeken en dan werd er gezegd dat er sprake moet zijn van een fysieke ingreep in het milieu. Bij
beweiden is dat natuurlijk een beetje onduidelijk want je laat gewoon een koe over een weiland
lopen. Je verandert op zich fysiek niks aan de natuur. Volgens het HvJEU mag je dat niet zo strikt
opvatten. Een project moet je ruimer zien. Er zijn ook projecten waarbij je niet een fysieke
ingreep doet in de natuur maar waarbij je wel significante effecten kan veroorzaken en dat kan
dus ook een project zijn. Project begrip dus ruimer dan alleen het project begrip van de mer-
richtlijn.
Als er sprake is van een project kom je in de beoordelingskader van art. 2.7 en 2.8 Wnb
terecht. Dan begin je met een voortoets etc.
B. Zo ja, is dit een vergunningplichtig project?
Op grond van de Wet natuurbescherming en op grond van de Wabo is het verboden om
projecten te verrichten die een inbreuk kunnen vormen op een Natura 2000-gebied. De
vergunningplicht is neergelegd in art. 2.7 lid 2 Wnb en art. 2.1 lid 1 onder i Wabo (in samenhang
met art. 2.2aa onderdeel a Bor). Niet alleen activiteiten in een Natura 2000-gebied, maar juist
ook activiteiten die daar buiten plaatsvinden, kunnen gevolgen hebben voor dat gebied en dus
vergunningplichtig zijn. Dit wordt ook wel de externe werking van het beschermingsregime
genoemd. Het bouwen van vier vakantiewoningen en rijhal op 25 meter afstand van een natura
2000-gebied zal voor meer verkeer en dus ook meer stikstofdepositie zorgen. Het bouwen van
een rijhal dat voor paarden is bestemd zal eveneens zorgen voor meer stikstofdepositie. Nu de
kritische depositiewaarde reeds is overschreden lijkt mij het project zeker vergunningplichtig.
Wat als ik kan vaststellen dat dit project geen significante gevolgen heeft voor het Natura 2000-
gebied? Ben ik dan nog vergunningplichtig? Nee, dat is de voortoets die verricht wordt en als uit
die toets volgt dat er geen significante gevolgen zijn dan ben je niet vergunningplichtig. De
vragen of een activiteit een project is en of het o.g.v. de voortoets een vergunningplichtige
project is liggen in elkaars verlengde. Je moet het toch wel gescheiden zien. Het is wel mogelijk
dat je zegt op basis van de jurisprudentie van het HvJEU ben ik wel een project maar uit mijn
voortoets blijkt toch dat ik significante effecten wel kan uitsluiten, dan ben ik wel een project
maar niet vergunningplichtig. Die vragen liggen heel dicht tegen elkaar aan, maar de
bovenstaande mogelijkheid bestaat dus wel!
C. Moet de manege Frysk Hinder een voortoets en/of passende beoordeling laten maken?
Het beoordelingskader voor Natura 2000-vergunningen is verdeeld in drie fasen. Allereerst dient
een voortoets verricht te worden waarbij wordt beoordeeld of het project significante effecten
kan veroorzaken op het Natura 2000-gebied. Wanneer significante effecten niet kunnen worden
uitgesloten, moet o.g.v. art. 2.8 lid 1 Wnb een passende beoordeling worden gemaakt. Uit de
voortoets wordt hoogstwaarschijnlijk geconcludeerd dat het bouwen van vier vakantiewoningen
en een rijhal op 25 meter afstand van het gebied significante effecten zal hebben op gebied. Dit
temeer nu de kritische depositiewaarde reeds is overschreden. Het project zal alleen maar meer
De term ‘andere handeling’ is per 1 januari 2020 vervallen. Dus gebruik deze term niet op het
tentamen!
Opgave 1 Manege Frysk Hinder (het vervolg)
• Even terug naar opgave 1 van week 3 (bouwen). Stel dat de manege haar
omgevingsvergunning voor bouwen en afwijken van het bestemmingsplan voor haar project
(rijhal en vier vakantiewoningen) heeft gekregen. De voorziene hal en de woningen komen te
staan op ongeveer 25 meter afstand van de grens van het Natura 2000-gebied “Duinen
Terschelling”. Dit gebied is aangewezen voor de habitattypes “grijze duinen”, ”vochtige
duinvalleien” en “schrale graslanden”. Het gebied is stikstofgevoelig en de zogenoemde
kritische depositiewaarde (KDW) voor stikstof is reeds overschreden.
Het gebied is aangewezen voor die bepaalde soorten. Waarin wordt dat gebied aangewezen?
Hoe werkt dat? Hoe gaat dat aanwijzen?
• Lidstaat moet een lijst van gebieden van communautair belang (en daar zijn bepaalde
selectiecriteria van) toesturen aan Europese Commissie o.g.v. art. 3 en 4 Vogelrichtlijn en art.
3 en 4 Habitatrichtlijn. Daar zijn selectiecriteria voor en als je daaraan voldoet ben je als
lidstaat verplicht om die gebieden op de lijst te plaatsen. Daarin ben je dus niet vrij. Je moet
dat doen. En je moet aan de selectiecriteria voldoen en aan de hand van die criteria toetsen
of daar prioritaire habitattypen voorkomen die van communautair belang zijn. Als dat
eenmaal zo is, dan moet je dat gebied op die lijst zetten. Doe je dat niet of te weinig, dan kan
de Europese Commissie een inbreukprocedure starten. Een inbreukprocedure kan gestart
worden als een lidstaat te weinig of een gebied niet heeft aangewezen terwijl het wel aan de
selectiecriteria voldoet.
• Europese Commissie keurt lijst van gebieden goed (of niet).
• Dan volgt de nationale aanwijzingsprocedure
• Daarna moet lidstaat de gebieden aanwijzen o.g.v. art. 2.1 Wnb in een aanwijzingsbesluit
Een lidstaat kan dus niet zomaar besluiten om een gebied af te melden.
Het gebied is stikstofgevoelig en de zogenoemde kritische depositiewaarde is overschreden. Wat
houdt dat in? Zo een KDW wordt voor zo een gebied vastgesteld en dat is een grens.. als je die
grens overgaat wordt er van aangenomen op basis van ecologische gegevens dat als je de grens
overschrijdt dat er een risico bestaat dat die aangewezen habitattypen gaan verslechteren. Dus
als er voor zo’n gebied is vastgesteld dat die kritische depositiewaarde wordt overschreden en
je gaat er stikstof aan toevoegen dan heb je een relatief grote kans dat je die natuurlijke
kenmerken gaat aantasten. Als je dus ergens ziet staan dat die kritische depositiewaarde al is
overschreden dan is dat een indicatie dat het niet zo goed gaat met dat gebied. Maar dat
betekent niet dat je niets mag! Je moet eerder met een goed verhaal komen om dan nog iets
toe te voegen.
A. Is hier sprake van een project?
Het begrip project in de MER-richtlijn is relevant voor de verduidelijking van het begrip ‘project’
in de zin van de habitatrichtlijn. Het begrip ‘project’ is in de MER-richtlijn gedefinieerd als:
de uitvoering van bouwwerken of de totstandbrenging van andere installaties of werken,
andere ingrepen in natuurlijk milieu of landschap, inclusief de ingrepen voor de
ontginning van bodemschatten. Er dient met andere woorden sprake te zijn van een
verandering van de materiële toestand d.m.v. een fysieke ingreep.
PAS-uitspraak: het HvJEU heeft verduidelijkt dat het enkele feit dat een activiteit niet kan
worden aangemerkt als project in de zin van de MER-richtlijn, op zich niet voldoende is om
daaruit af te leiden dat de activiteit niet onder het begrip ‘project’ als bedoeld in de
, Habitatrichtlijn kan vallen. Nagegaan moet worden of als gevolg van de activiteit significante
effecten kunnen optreden.
Geconcludeerd kan worden dat het bouwen van een rijhal en vakantiewoningen in de nabijheid
van een Natura 2000-gebied (25 meter) significante gevolgen zou kunnen hebben op dat gebied
vanwege stikstofuitstoot. Hier is dus sprake van een project.
In het PAS-arrest ging het over beweiden van gronden en het uitweiden van mest. Nederland
stelde in dat arrest de vraag of dit als een project moet worden aangemerkt. Nederland stelde
die vraag omdat heel lang was de lijn dat of iets een project is werd er ook naar de mer-richtlijn
gekeken en dan werd er gezegd dat er sprake moet zijn van een fysieke ingreep in het milieu. Bij
beweiden is dat natuurlijk een beetje onduidelijk want je laat gewoon een koe over een weiland
lopen. Je verandert op zich fysiek niks aan de natuur. Volgens het HvJEU mag je dat niet zo strikt
opvatten. Een project moet je ruimer zien. Er zijn ook projecten waarbij je niet een fysieke
ingreep doet in de natuur maar waarbij je wel significante effecten kan veroorzaken en dat kan
dus ook een project zijn. Project begrip dus ruimer dan alleen het project begrip van de mer-
richtlijn.
Als er sprake is van een project kom je in de beoordelingskader van art. 2.7 en 2.8 Wnb
terecht. Dan begin je met een voortoets etc.
B. Zo ja, is dit een vergunningplichtig project?
Op grond van de Wet natuurbescherming en op grond van de Wabo is het verboden om
projecten te verrichten die een inbreuk kunnen vormen op een Natura 2000-gebied. De
vergunningplicht is neergelegd in art. 2.7 lid 2 Wnb en art. 2.1 lid 1 onder i Wabo (in samenhang
met art. 2.2aa onderdeel a Bor). Niet alleen activiteiten in een Natura 2000-gebied, maar juist
ook activiteiten die daar buiten plaatsvinden, kunnen gevolgen hebben voor dat gebied en dus
vergunningplichtig zijn. Dit wordt ook wel de externe werking van het beschermingsregime
genoemd. Het bouwen van vier vakantiewoningen en rijhal op 25 meter afstand van een natura
2000-gebied zal voor meer verkeer en dus ook meer stikstofdepositie zorgen. Het bouwen van
een rijhal dat voor paarden is bestemd zal eveneens zorgen voor meer stikstofdepositie. Nu de
kritische depositiewaarde reeds is overschreden lijkt mij het project zeker vergunningplichtig.
Wat als ik kan vaststellen dat dit project geen significante gevolgen heeft voor het Natura 2000-
gebied? Ben ik dan nog vergunningplichtig? Nee, dat is de voortoets die verricht wordt en als uit
die toets volgt dat er geen significante gevolgen zijn dan ben je niet vergunningplichtig. De
vragen of een activiteit een project is en of het o.g.v. de voortoets een vergunningplichtige
project is liggen in elkaars verlengde. Je moet het toch wel gescheiden zien. Het is wel mogelijk
dat je zegt op basis van de jurisprudentie van het HvJEU ben ik wel een project maar uit mijn
voortoets blijkt toch dat ik significante effecten wel kan uitsluiten, dan ben ik wel een project
maar niet vergunningplichtig. Die vragen liggen heel dicht tegen elkaar aan, maar de
bovenstaande mogelijkheid bestaat dus wel!
C. Moet de manege Frysk Hinder een voortoets en/of passende beoordeling laten maken?
Het beoordelingskader voor Natura 2000-vergunningen is verdeeld in drie fasen. Allereerst dient
een voortoets verricht te worden waarbij wordt beoordeeld of het project significante effecten
kan veroorzaken op het Natura 2000-gebied. Wanneer significante effecten niet kunnen worden
uitgesloten, moet o.g.v. art. 2.8 lid 1 Wnb een passende beoordeling worden gemaakt. Uit de
voortoets wordt hoogstwaarschijnlijk geconcludeerd dat het bouwen van vier vakantiewoningen
en een rijhal op 25 meter afstand van het gebied significante effecten zal hebben op gebied. Dit
temeer nu de kritische depositiewaarde reeds is overschreden. Het project zal alleen maar meer
