Lisa Busser
BBI
CBI-10306
Celbiologie
Week 1: cellen en celorganellen
College 1
I-cell disease
Cellen en organellen
Week 2: membranen, celcompartimenten en eiwitten
College 2
Digitalis
Celcompartimenten en enzymen
Week 3: het cytoskelet
College 3
Taxol
Celskelet, celdeling en celwand
Week 4: differentiatie van cellen
College 4
De eeuwige jeugd
Differentiatie
Week 5: signaalverwerking
College 5
Zombies
Signaalwerwerking
Week 6: weefselbehoud, celvernieuwing, celdood
College 6
Immuuntherapie
Integratie
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
Week 1: cellen en celorganellen
College 1
Resolutie = oplossend vermogen: kortste afstand tussen 2 punten waarbij je ze nog
afzonderlijk waarneemt
0.61 λ
d=
n sin α
n = brekingsindex tussen lens en dekglas
α = halve openingshoek lichtbundel door lens
Kleurstoffen voor meer contrast
λ elektronenbundel = 0.004 nm
Cellen in vacuüm – geen levende cellen
Prokaryoot: zonder celkern – DNA los in de cel -> circulair
Eukaryoot: membraan – omgeven organellen
Cytosol: cytoplasma zonder organellen
Compartimenten Hogere efficiëntie
Specialisatie functie
Isoleren schadelijke processen
Celkern
- Kernporien (selectieve in-/export)
- Binnen – en buitenmembraan
- DNA – instulping plasmamembraan
o Kernmembraan/kernenvelop
- ER in contact met kernmembraan
- Euchromatine: ontvouwen – transcriptie
Heterochromatine: opgevouwen – geen transcriptie
- Nucleolus: kernlichaampje – rRNA: bouwen ribosomen
ER
- Met ribosomen: ruw ER (aanhechtingsplaats)
o Eiwitten maken
- Glad ER (SER) Synthese fosfolipiden
Steroïdhormonen
Opslag calciumoinen
- Eiwitvouwing en -modificatie (RER)
Golgi-apparaat
- Moleculen vauit ER modificeren en sorteren
- Transport naar andere organellen ( plasmamembraan, extracellulaire ruimte)
Mitochondrion
- 2 membranen
Binnenmembraan: sterk geplooid (cristae)
ATP synthases
- Bevat DNA en ribsomen
o Lijkt op prokaryoot
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
- Delen als bacteriën
Plantencellen Plastiden en fotosynthese
Celwand
Grote vacuole
Geen lysosomen
Veel golgi lichaampjes
Chloroplasten Fotosynthese
Omgeven door 2 membranen
Sterk opgevouwen 3e membraan: grana
Grana: verbonden tot stroma
Thylakoid membraan: groene chlorofyl
Endosymbiontische prokaryoten
DNA en ribosomen
Peroxisomen: waterstofperoxide
Lysosomen: lage pH
Onschadelijk maken gifstoffen
Membraan gebonden ribosomen (aan cytosol kant): gestuurd door eiwit dat ze maken
1e stukje eiwit: ER-signaalsequentie
Bindt aan SRP -> translatie stopt tijdelijk
SRP bindt aan receptor in ER membraan
Translatie gaat verder -> ribosoom gaat weg
Signaalsequentie wordt verwijderd
Eiwit in ER: modificatie – glycolysering: suikerketens toegevoegd
Bescherming degradatie
Sorteer signaal
Ook disulfide bindingen
Eiwitinport door organellen
1. Kernporiën:
Kern-eiwitten synthese in cytosol
Na eiwit-vouwing naar de kern: bevatten NLS, nuclear localization signal
(aminozuursequentie)
Herkend door nuclear import receptor
Tijdens transport: eiwitten blijven gevouwen
2. Transport door membraan
Naar mitochondria en chloroplasten
Specifieke signaalsequentie wordt herkend door import receptor, gekoppeld aan
eiwit translocator
Tegelijk door buiten- en binnenmembraan
Signaalsequentie wordt verwijderd door signaal peptidase enzym na translocatie
Tijdens transport: eiwitten worden ontvouwen
3. Dmv. vesikels
Endomembraansysteem: ER, golgi, endosomen, lysosomen, peroxisomen
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
Ook bij transport van en naar plasmamembraan
Vesikelvorming: mantel eiwitten – clatrine eiwitten
Fusie vesikel en mebraan: snare eiwitten (v en t snare)
Vesikels ER fuseren met cis golgi
Transport door cisternen
Vanuit trans golgi: lysosomen of celoppervlak
Celoppervlak:
Geen signaal nodig voor buiten de cel
Constitutieve exocytose
Blaasjes liggen klaar voor fusie: ecocytose na signaal
Gereguleerde ecocytose
Lysosomen:
Endocystose
Afsnoering naar binnen (fagocytose/pinocystose)
Fusering met endosoom -> lysosoom
Functie: Vertering moleculen
Afbraak celbestanden zonder functie
2
BBI
CBI-10306
Celbiologie
Week 1: cellen en celorganellen
College 1
I-cell disease
Cellen en organellen
Week 2: membranen, celcompartimenten en eiwitten
College 2
Digitalis
Celcompartimenten en enzymen
Week 3: het cytoskelet
College 3
Taxol
Celskelet, celdeling en celwand
Week 4: differentiatie van cellen
College 4
De eeuwige jeugd
Differentiatie
Week 5: signaalverwerking
College 5
Zombies
Signaalwerwerking
Week 6: weefselbehoud, celvernieuwing, celdood
College 6
Immuuntherapie
Integratie
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
Week 1: cellen en celorganellen
College 1
Resolutie = oplossend vermogen: kortste afstand tussen 2 punten waarbij je ze nog
afzonderlijk waarneemt
0.61 λ
d=
n sin α
n = brekingsindex tussen lens en dekglas
α = halve openingshoek lichtbundel door lens
Kleurstoffen voor meer contrast
λ elektronenbundel = 0.004 nm
Cellen in vacuüm – geen levende cellen
Prokaryoot: zonder celkern – DNA los in de cel -> circulair
Eukaryoot: membraan – omgeven organellen
Cytosol: cytoplasma zonder organellen
Compartimenten Hogere efficiëntie
Specialisatie functie
Isoleren schadelijke processen
Celkern
- Kernporien (selectieve in-/export)
- Binnen – en buitenmembraan
- DNA – instulping plasmamembraan
o Kernmembraan/kernenvelop
- ER in contact met kernmembraan
- Euchromatine: ontvouwen – transcriptie
Heterochromatine: opgevouwen – geen transcriptie
- Nucleolus: kernlichaampje – rRNA: bouwen ribosomen
ER
- Met ribosomen: ruw ER (aanhechtingsplaats)
o Eiwitten maken
- Glad ER (SER) Synthese fosfolipiden
Steroïdhormonen
Opslag calciumoinen
- Eiwitvouwing en -modificatie (RER)
Golgi-apparaat
- Moleculen vauit ER modificeren en sorteren
- Transport naar andere organellen ( plasmamembraan, extracellulaire ruimte)
Mitochondrion
- 2 membranen
Binnenmembraan: sterk geplooid (cristae)
ATP synthases
- Bevat DNA en ribsomen
o Lijkt op prokaryoot
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
- Delen als bacteriën
Plantencellen Plastiden en fotosynthese
Celwand
Grote vacuole
Geen lysosomen
Veel golgi lichaampjes
Chloroplasten Fotosynthese
Omgeven door 2 membranen
Sterk opgevouwen 3e membraan: grana
Grana: verbonden tot stroma
Thylakoid membraan: groene chlorofyl
Endosymbiontische prokaryoten
DNA en ribosomen
Peroxisomen: waterstofperoxide
Lysosomen: lage pH
Onschadelijk maken gifstoffen
Membraan gebonden ribosomen (aan cytosol kant): gestuurd door eiwit dat ze maken
1e stukje eiwit: ER-signaalsequentie
Bindt aan SRP -> translatie stopt tijdelijk
SRP bindt aan receptor in ER membraan
Translatie gaat verder -> ribosoom gaat weg
Signaalsequentie wordt verwijderd
Eiwit in ER: modificatie – glycolysering: suikerketens toegevoegd
Bescherming degradatie
Sorteer signaal
Ook disulfide bindingen
Eiwitinport door organellen
1. Kernporiën:
Kern-eiwitten synthese in cytosol
Na eiwit-vouwing naar de kern: bevatten NLS, nuclear localization signal
(aminozuursequentie)
Herkend door nuclear import receptor
Tijdens transport: eiwitten blijven gevouwen
2. Transport door membraan
Naar mitochondria en chloroplasten
Specifieke signaalsequentie wordt herkend door import receptor, gekoppeld aan
eiwit translocator
Tegelijk door buiten- en binnenmembraan
Signaalsequentie wordt verwijderd door signaal peptidase enzym na translocatie
Tijdens transport: eiwitten worden ontvouwen
3. Dmv. vesikels
Endomembraansysteem: ER, golgi, endosomen, lysosomen, peroxisomen
2
, Lisa Busser
BBI
CBI-10306
Ook bij transport van en naar plasmamembraan
Vesikelvorming: mantel eiwitten – clatrine eiwitten
Fusie vesikel en mebraan: snare eiwitten (v en t snare)
Vesikels ER fuseren met cis golgi
Transport door cisternen
Vanuit trans golgi: lysosomen of celoppervlak
Celoppervlak:
Geen signaal nodig voor buiten de cel
Constitutieve exocytose
Blaasjes liggen klaar voor fusie: ecocytose na signaal
Gereguleerde ecocytose
Lysosomen:
Endocystose
Afsnoering naar binnen (fagocytose/pinocystose)
Fusering met endosoom -> lysosoom
Functie: Vertering moleculen
Afbraak celbestanden zonder functie
2
