Samenvatting 'Het ontwerpen van een onderzoek' (H1 tot H6, H5 niet inbegrepen)

‘Het ontwerpen van een onderzoek’ (H1 – H6)

Hoofdstuk 1 – Projectontwerp
Het ontwerp van een onderzoek bestaat uit twee onderdelen:

- Conceptueel ontwerp (wat wil je met het onderzoek bereiken? Waarom en hoeveel
onderzoeken?)
- Technisch ontwerp (hoe gaan we dat bereiken? Waar en wanneer onderzoeken?)


Hoofdstuk 2 – Doelstelling
Twee basisvormen van onderzoek:

- Theorie gericht (bijdrage aan de wetenschap)
- Praktijk gericht (bijdrage aan oplossing van ‘handelingsprobleem’)

Het is een zaak om het ontwerp van uw onderzoek zorgvuldig in te bedden, maar ook af te bakenen
van het bredere kader van het adviesproject. Bredere context = projectkader. Inbedding en
afbakening krijgen uiteindelijk gestalte in de formulering van de doelstelling.

Theoretisch gericht onderzoek (waarschijnlijkheden): Projectkader gevormd door proces en product
van kennisvorming.

Bij praktijkgericht onderzoek (werkelijkheden) wordt projectkader gevormd door een (door de
opdrachtgever) problematisch ervaren situatie of een wens om iets nieuws tot stand te brengen,
waarbij communicatieprocessen een relevante rol spelen.

Theoretische relevantie = onderzoek primair en praktijdgericht is bedoeld en bijdrage levert
aan theorievorming.

Praktische relevantie = onderzoek theoretisch gericht, geen praktijk.

Projectkader

- Geeft achtergrond van probleem aan
- Bakent problematiek af

Waar gaat de aandacht uit bij het onderzoeksproject? Dus wat wel en wat niet.

Eisen onderzoeksdoelstelling

- Nuttig
- Helder/realistisch
- Haalbaar

Adequate doelstelling = een nuttige, realistischer, binnen de gestelde tijd haalbare, eenduidige en
informatierijke doelstelling.

,Doelstelling maakt duidelijk:

A. Wat men van het onderzoek mag verwachten.
B. Wat er globaal in het onderzoek gaat gebeuren.



 A- deel: gaat over ‘handelingsprobleem’.
 B- deel: gaat over ‘kennisprobleem’.

Algemene vuistregel:

“Geen containerachtige begrippen opnemen in de doelstelling van een empirisch onderzoek.”
Dat wil zeggen begrippen waar een groot aantal zaken uit de realiteit onder valt.

Eenduidige doelstelling = het beoogde resultaat van het op te zetten onderzoek helder
formuleert door aan te geven waar uw bijdrage uit zal bestaan.

Praktijkgerichte onderzoeken:

- Oplossen handelingsprobleem
- Heeft cyclisch karakter
- Bijdrage leveren aan een interventie om een bestaande praktijksituatie te veranderen.

Vijf typen praktijkgerichte onderzoeken:

Probleemanalyse
Wanneer een probleem niet duidelijk is. Wat is het probleem? Waarom is het een probleem? Wiens
probleem is het? Kenmerken: ontevreden, irritaties, klachten etc. Resultaat: duidelijk omschreven
knelpunten.

Diagnose
Probleem is herkent en erkent door betrokkenen. Bestudering van achtergronden en oorzaken
knelpunten achterhalen.

Ontwerp
Op basis van probleemsignalering en diagnose interventieplan gemaakt. Resultaat:
implementeerbaar ontwerp of prototype.

Interventie
Plan/ontwerp realiseren. Interventietraject in gang zetten. Resultaat is een overzicht.

Evaluatie
Controle oplossing probleem. Is het realisatie geworden? Centraal staan de beoordelingscriteria.

Elk type onderzoek heeft een bepaalde input (voorkennis) nodig om het te kunnen uitvoeren. Zo is
de output van een eerder onderzoek de input van het volgende.

, Hoofdstuk 3 – Onderzoeksmodel
Om de doelstelling te behalen wordt voor het onderzoek een vraagstelling geformuleerd. Nuttige
tussenstap hiervoor kan zijn een onderzoeksmodel.

Onderzoeksmodel = schematische weergave van het doel van het onderzoek en de globale
stappen die gezet moeten worden om dit doel te bereiken.

Vijf basishandelingen van onderzoeksmodel:

a. Van achteren naar voren werken (beginpunt is dus resultaat, eindpunt theorieën)
b. Vaststellen onderzoeksobjecten (hetgeen dat u bestudeerd waarover uw onderzoek gaat)
c. Confrontatie van zaken
- Confrontatie met totstandkoming onderzoeksoptiek
- Confrontatie met ontwikkelde onderzoeksoptiek en onderzoeksobject
d. Ontwikkelen van onderzoeksoptiek (vanuit bril van onderzoeker bepalen), 3 stappen:
- 1. Het vaststellen van de aard van de onderzoeksoptiek
- 2. Het bepalen van de bronnen die nodig zijn om de onderzoeksoptiek uit te werken.
- 3. Het uitwerken van de onderzoeksoptiek.
e. Schematische weergave onderzoeksmodel + verantwoording (verkrijgen inzicht totaalplaatje)

Voordelen onderzoeksmodel:

1. Geeft vóór het onderzoek al een compact en helder beeld van de aard van het onderzoek en
de van de te verwachten resultaten.
2. Heeft een sterke communicatieve functie.
3. Dit model zet aan tot het kiezen van relevante literatuur en maakt duidelijk hoe en vanuit
welke optiek deze literatuur moet worden bestudeerd.
4. Model is behulpzaam bij het maken van de vraagstelling.
5. Bijzonder nuttig bij de rapportage.



Symbool van de confrontatie tussen twee zaken, waaruit vervolgens een
conclusie wordt getrokken.



In het vooronderzoek wordt informatie verzameld over organisatie en context door:

- Raadplegen van secundaire bronnen
- Observaties van situaties en processen
- Oriënterende gesprekken met ‘sleutelpersonen’
- Oriëntatie in de vakliteratuur

Resultaat van dit is dat het projectkader en de doelstelling helder zijn.

Op grond van kernbegrippen uit de doelstelling, wordt gerichter literatuur verzameld. Resultaat
hiervan is een eerste literatuurselectie met gerelateerde relevant geachte (sub)concepten.

Vervolgens wordt er op grond van literatuuronderzoek een ‘theoretisch kader’ opgesteld waarin de
kernbegrippen en verwante concepten worden gedefinieerd. Resultaat hiervan is; te onderzoeken
begrippen, dimensies en aspecten met een logische ordening (= het conceptueel model voor het
onderzoek).