HANDELS- EN ECONOMISCH
RECHT
Lesnota’s en ppt cruciaal, cursus is ondersteunend
TITEL I. ALGEMEEN
H1. SITUERING VAN HET HANDELS-, ECONOMISCH EN
ONDERNEMINGSRECHT
§1. BEGRIPPEN HANDELSRECHT, ECONOMISCH RECHT EN
ONDERNEMINGSRECHT
Handelsrecht
Bevat regelen van het privaatrecht
Van toepassing op commerciële verrichtingen (daden van koophandel) en
op handelaars
Zijn erop gericht transacties tussen handelaars soepel en efficiënt te laten
verlopen
Wijkt in zeer belangrijke mate af van het burgerlijk recht, is er een
aanvulling op
- Bewijs: in handelsrecht vrij, i.t.t. geregeld bewijsstelsel in burgerlijk
recht
- Schuldsplitsing in burgerlijk recht: schuldvordering t.a.v. zowel A, B als
C van 2000: moet van elk 2000 vorderen
- Hoofdelijkheid in handelsrecht: schuldvordering t.a.v. A, B en C van
2000: kan van 1 van hen 6000 vorderen
Handelsrecht sinds 1 november 2018 opgeheven d.m.v. Wet houdende
hervorming van het ondernemingsrecht
Opheffing begrip handelaar
Invoering nieuw algemeen ondernemingsbegrip (ruimer dan handelaar)
Nut van een bespreking van het handelaarsbegrip na 31 oktober 2018
- Transacties tot en met 31 oktober 2018 vallen nog onder het oude
handelsrecht
- Heel wat regelen uit oude handelsrecht behouden, maar worden nu
vastgeknoopt aan begrip onderneming
- Kennis handelaarsbegrip noodzakelijk om modernisering via
ondernemingsbegrip te begrijpen
,Deel van het ondernemingsrecht
Bevat regelen van het privaatrecht
Van toepassing op commerciële verrichtingen en op ondernemingen
Zijn erop gericht transacties tussen ondernemingen soepel en efficiënt te
laten verlopen
Economisch recht = ander deel van het ondernemingsrecht
Omvat regelen van publiek en privaat recht
- Publiekrecht: veelal gericht op sturing = nastreven van economische
doeleinden van conjuncturele aard of van structurele aard → vb.
promotieverbod lockdown 1
- Privaatrecht: veelal gericht op ordening = algemeen belang +
nastreven van het evenwicht van rechtmatig geachte belangen
Strekken er specifiek toe de economische activiteit te organiseren m.o.o.
de verwezenlijking van een economische ordening en een economisch
sturingsbeleid
Wordt gekoppeld aan ondernemingsbegrip
Algemeen economisch recht / ondernemingsrecht
Handelsrecht: 19e-eeuwse liberale traditie → beleid van de collectiviteit van
ondernemingen bestond erin de handel en nijverheid te bevorderen door
hen de grootst mogelijke faciliteiten te verlenen
Na einde IR behoefte om het gedrag van de ondernemingen op meer
dirigistische wijze te beïnvloeden: deze tussenkomsten zijn het economisch
recht
Economisch recht vult het klassieke handelsrecht aan: bepaalt niet enkel
wat mag en kan, maar ook wat moet en niet mag
Versnippering handelsrecht
20e eeuw: steeds meer wetgeving die tot algemeen handelsrecht kon
worden gerekend, kwam niet in W.Kh. terecht
Laatste 25 jaar: formele desintegratie van het algemeen handelsrecht nam
in sterk tempo toe
Hervorming of modernisering van belangrijke onderdelen van het W.Kh.
ging gepaard met goedkeuring van afzonderlijke wetten en gebeurlijk met
schrapping van de overeenkomstige Titels in het W.Kh.
Recenter: hervorming recht inzake roerende zekerheden onderscheid
tussen burgerlijk pand en handelspand opgeheven en bijzondere regeling
inzake pand op handelszaak
2013: inwerkingtreding WER
, Codificatie van in essentie het marktrecht (geheel van regelen dat de
toegang tot en het gedrag van ondernemingen in de markt omvat)
Daarnaast ook aantal materies die het vroegere handelsstatuut raken, vb.
regeling van de Kruispuntbank Ondernemingen
Oorspronkelijk bleef handelaarsstatuut buiten toepassingsgebied
Met inwerkingtreding van het nieuwe ondernemingsbegrip op 1 november
2018: oude handelaarsbegrip opgeheven en definitie overgeheveld naar
WER
Situering t.a.v. andere rechtstakken
Consumentenrecht: voorziet in bijkomende regels ter bescherming van de
economisch zwakkere partij in het economisch leven t.a.v. ondernemingen
→ deel van economisch recht
Vennootschapsrecht: zat in het begin ook in W.Kh. maar werd te groot en
is eruit gehaald
Financieel recht: privaatrechtelijke bepalingen maken deel uit van het
economisch recht
§2. BRONNEN
A. HANDELSRECHT
Regelen van handelsrecht te vinden in W.Kh. van 1807
Bestaat vandaag nog afzonderlijk naast het BW
Ook andere reglementaire en wetsbepalingen kunnen regelen bevatten die
specifiek gelden voor handelaars
Handelsgebruiken ook bron van recht
Vb. vermoeden van hoofdelijkheid indien verschillende handelaars tot een
schuld zijn gehouden
Nog discussie omtrent vraag of de opheffing van het handelaarsbegrip
meteen ook verruiming van het toepassingsgebied van de gebruiken
inhoudt
B. ECONOMISCH RECHT
WER, onder voorbehoud van de toepassing van internationale verdragen, recht
van de EU of van bepalingen van bijzondere wetten
1. INTERNATIONAAL RECHT
Belgisch economisch recht werd beïnvloed door diverse typen internationale
verdragen
1) VERDRAGEN DIE REGELING INHOUDEN VOOR HET INTERNATIONALE
ECONOMISCH RUILVERKEER
, WTO (°1995) → GATT, GATS, TRIPS, DSU
WTO-doelstellingen: internationale handel stimuleren, internationale
handelsconflicten beslechten en streven naar wegwerken van
handelsbeperkingen
GATT = general agreement on tariffs and trade
- Principe van meestbegunstiging en non-discriminatie: als WTO-lid
bepaald voordeel toekent aan ander WTO-lid, moeten de andere WTO-
leden dit voordeel ook krijgen
- Verbod van kwantitatieve beperkingen: mag geen quota opleggen
- Verbod van dumping (goederen worden geïmporteerd in een land,
waar ze goedkoper worden verkocht dan in het exporterende land)
indien het ernstige schade toebrengt of kan toebrengen aan een
bestaande bedrijfstak, dus niet t.a.v. 1 onderneming
→ mogelijke actie: anti-dumping rechten = douanerechten verhogen
om lage prijs te compenseren
-
- Reductie van douanerechten: stimuleert export
→ douanerechten worden internationaal onderhandeld, liggen vast
GATS = general agreement on trade and services
TRIPS = trade related aspects of intellectual property rights
DSU = dispute settlement understanding
Subsidies (overheid)
Geld geven (direct) of belastingen verlagen (indirect)
2 soorten per se verboden: exportsubsidies en local content subsidies
- Exportsubsidies: krijgt vergoeding indien men bepaalde goederen naar
buitenland exporteren
- Local content subsidies: vb. Japan accepteert machines van VS, maar
grondstoffen van de machines moeten vanuit Japan komen → eigen
ondernemingen subsidiëren
- Andere subsidies verboden indien er ernstige schade wordt toegebracht
aan bestaande bedrijfstak of opstarten nieuwe bedrijfstak wordt
aanzienlijk verhinderd
- Countervailing measures = douanerechten verhogen om concurrentieel
voordeel recht te trekken
2) VERDRAGEN DIE ECONOMISCHE INTEGRATIE NASTREVEN
Deelnemende staten staan vaak de uitoefening van bepaalde
soevereiniteitsbevoegdheden af aan een internationale instelling
Vrijhandelszone
Geen douanerechten geheven, geen kwantitatieve beperkingen tussen de
lidstaten
Geen gemeenschappelijk buitentarief
RECHT
Lesnota’s en ppt cruciaal, cursus is ondersteunend
TITEL I. ALGEMEEN
H1. SITUERING VAN HET HANDELS-, ECONOMISCH EN
ONDERNEMINGSRECHT
§1. BEGRIPPEN HANDELSRECHT, ECONOMISCH RECHT EN
ONDERNEMINGSRECHT
Handelsrecht
Bevat regelen van het privaatrecht
Van toepassing op commerciële verrichtingen (daden van koophandel) en
op handelaars
Zijn erop gericht transacties tussen handelaars soepel en efficiënt te laten
verlopen
Wijkt in zeer belangrijke mate af van het burgerlijk recht, is er een
aanvulling op
- Bewijs: in handelsrecht vrij, i.t.t. geregeld bewijsstelsel in burgerlijk
recht
- Schuldsplitsing in burgerlijk recht: schuldvordering t.a.v. zowel A, B als
C van 2000: moet van elk 2000 vorderen
- Hoofdelijkheid in handelsrecht: schuldvordering t.a.v. A, B en C van
2000: kan van 1 van hen 6000 vorderen
Handelsrecht sinds 1 november 2018 opgeheven d.m.v. Wet houdende
hervorming van het ondernemingsrecht
Opheffing begrip handelaar
Invoering nieuw algemeen ondernemingsbegrip (ruimer dan handelaar)
Nut van een bespreking van het handelaarsbegrip na 31 oktober 2018
- Transacties tot en met 31 oktober 2018 vallen nog onder het oude
handelsrecht
- Heel wat regelen uit oude handelsrecht behouden, maar worden nu
vastgeknoopt aan begrip onderneming
- Kennis handelaarsbegrip noodzakelijk om modernisering via
ondernemingsbegrip te begrijpen
,Deel van het ondernemingsrecht
Bevat regelen van het privaatrecht
Van toepassing op commerciële verrichtingen en op ondernemingen
Zijn erop gericht transacties tussen ondernemingen soepel en efficiënt te
laten verlopen
Economisch recht = ander deel van het ondernemingsrecht
Omvat regelen van publiek en privaat recht
- Publiekrecht: veelal gericht op sturing = nastreven van economische
doeleinden van conjuncturele aard of van structurele aard → vb.
promotieverbod lockdown 1
- Privaatrecht: veelal gericht op ordening = algemeen belang +
nastreven van het evenwicht van rechtmatig geachte belangen
Strekken er specifiek toe de economische activiteit te organiseren m.o.o.
de verwezenlijking van een economische ordening en een economisch
sturingsbeleid
Wordt gekoppeld aan ondernemingsbegrip
Algemeen economisch recht / ondernemingsrecht
Handelsrecht: 19e-eeuwse liberale traditie → beleid van de collectiviteit van
ondernemingen bestond erin de handel en nijverheid te bevorderen door
hen de grootst mogelijke faciliteiten te verlenen
Na einde IR behoefte om het gedrag van de ondernemingen op meer
dirigistische wijze te beïnvloeden: deze tussenkomsten zijn het economisch
recht
Economisch recht vult het klassieke handelsrecht aan: bepaalt niet enkel
wat mag en kan, maar ook wat moet en niet mag
Versnippering handelsrecht
20e eeuw: steeds meer wetgeving die tot algemeen handelsrecht kon
worden gerekend, kwam niet in W.Kh. terecht
Laatste 25 jaar: formele desintegratie van het algemeen handelsrecht nam
in sterk tempo toe
Hervorming of modernisering van belangrijke onderdelen van het W.Kh.
ging gepaard met goedkeuring van afzonderlijke wetten en gebeurlijk met
schrapping van de overeenkomstige Titels in het W.Kh.
Recenter: hervorming recht inzake roerende zekerheden onderscheid
tussen burgerlijk pand en handelspand opgeheven en bijzondere regeling
inzake pand op handelszaak
2013: inwerkingtreding WER
, Codificatie van in essentie het marktrecht (geheel van regelen dat de
toegang tot en het gedrag van ondernemingen in de markt omvat)
Daarnaast ook aantal materies die het vroegere handelsstatuut raken, vb.
regeling van de Kruispuntbank Ondernemingen
Oorspronkelijk bleef handelaarsstatuut buiten toepassingsgebied
Met inwerkingtreding van het nieuwe ondernemingsbegrip op 1 november
2018: oude handelaarsbegrip opgeheven en definitie overgeheveld naar
WER
Situering t.a.v. andere rechtstakken
Consumentenrecht: voorziet in bijkomende regels ter bescherming van de
economisch zwakkere partij in het economisch leven t.a.v. ondernemingen
→ deel van economisch recht
Vennootschapsrecht: zat in het begin ook in W.Kh. maar werd te groot en
is eruit gehaald
Financieel recht: privaatrechtelijke bepalingen maken deel uit van het
economisch recht
§2. BRONNEN
A. HANDELSRECHT
Regelen van handelsrecht te vinden in W.Kh. van 1807
Bestaat vandaag nog afzonderlijk naast het BW
Ook andere reglementaire en wetsbepalingen kunnen regelen bevatten die
specifiek gelden voor handelaars
Handelsgebruiken ook bron van recht
Vb. vermoeden van hoofdelijkheid indien verschillende handelaars tot een
schuld zijn gehouden
Nog discussie omtrent vraag of de opheffing van het handelaarsbegrip
meteen ook verruiming van het toepassingsgebied van de gebruiken
inhoudt
B. ECONOMISCH RECHT
WER, onder voorbehoud van de toepassing van internationale verdragen, recht
van de EU of van bepalingen van bijzondere wetten
1. INTERNATIONAAL RECHT
Belgisch economisch recht werd beïnvloed door diverse typen internationale
verdragen
1) VERDRAGEN DIE REGELING INHOUDEN VOOR HET INTERNATIONALE
ECONOMISCH RUILVERKEER
, WTO (°1995) → GATT, GATS, TRIPS, DSU
WTO-doelstellingen: internationale handel stimuleren, internationale
handelsconflicten beslechten en streven naar wegwerken van
handelsbeperkingen
GATT = general agreement on tariffs and trade
- Principe van meestbegunstiging en non-discriminatie: als WTO-lid
bepaald voordeel toekent aan ander WTO-lid, moeten de andere WTO-
leden dit voordeel ook krijgen
- Verbod van kwantitatieve beperkingen: mag geen quota opleggen
- Verbod van dumping (goederen worden geïmporteerd in een land,
waar ze goedkoper worden verkocht dan in het exporterende land)
indien het ernstige schade toebrengt of kan toebrengen aan een
bestaande bedrijfstak, dus niet t.a.v. 1 onderneming
→ mogelijke actie: anti-dumping rechten = douanerechten verhogen
om lage prijs te compenseren
-
- Reductie van douanerechten: stimuleert export
→ douanerechten worden internationaal onderhandeld, liggen vast
GATS = general agreement on trade and services
TRIPS = trade related aspects of intellectual property rights
DSU = dispute settlement understanding
Subsidies (overheid)
Geld geven (direct) of belastingen verlagen (indirect)
2 soorten per se verboden: exportsubsidies en local content subsidies
- Exportsubsidies: krijgt vergoeding indien men bepaalde goederen naar
buitenland exporteren
- Local content subsidies: vb. Japan accepteert machines van VS, maar
grondstoffen van de machines moeten vanuit Japan komen → eigen
ondernemingen subsidiëren
- Andere subsidies verboden indien er ernstige schade wordt toegebracht
aan bestaande bedrijfstak of opstarten nieuwe bedrijfstak wordt
aanzienlijk verhinderd
- Countervailing measures = douanerechten verhogen om concurrentieel
voordeel recht te trekken
2) VERDRAGEN DIE ECONOMISCHE INTEGRATIE NASTREVEN
Deelnemende staten staan vaak de uitoefening van bepaalde
soevereiniteitsbevoegdheden af aan een internationale instelling
Vrijhandelszone
Geen douanerechten geheven, geen kwantitatieve beperkingen tussen de
lidstaten
Geen gemeenschappelijk buitentarief
