Hoofdstuk 6 een nieuwe republiek in Europa
§1 de opstand in Europees perspectief
Bloedplakkaten: wetten met doodstraffen voor ketters
16e en 17e eeuw Frankrijk: godsdiensttwisten
In 16e eeuw Calvinisme kwam op -> koning deed er niks mee -> latere koningen wel: Franse adel
verdeeld in Katholiek en calvinisme, beide wilde adel winnen -> conflict tussen adel en koning
Duitse rijk
Verschillende vorsten hadden zich tot nieuw geloof bekeerd -> conflict met katholieke keizer Karel V
-> godsdienstoorlogen (er werd ook gestreden voor zelfstandigheid) -> 1555 godsdienstvrede van
Ausburg: elke vorst mag eigen religie kiezen dat voor het hele gebied geld -> periode van rust ->
opnieuw oorlog
1618 30 jarige oorlog: godsdienstoorlog en interne machtsstrijd (wie keizerlijke macht) 1648 vrede
van Westfalen (beide partijen oorlogsmoe) -> geen centraal bestuur, lappendeken van staatjes
Islamitische Ottomaanse rijk kwam op -> dwong Europese staten tot samenwerking -> katholieke
heersers van 2 kanten bedreigd: Islamieten en reformatie
1529 coalitie van Du,IT en Oostenrijkse staten voorkwam dat wenen in Turkse handen viel
2e helft 16e eeuw: heilige Liga (SP & IT onderleiding van de paus) tegen de Ottomanen. Liga wel
overwinningen maar niet definitief verslaan.
1683 Ottomanen belegeren Wenen opnieuw -> hierna komen Turken niet meer in EU
In NL ook kritiek op RKK. (Calvinisme centraal) Spaanse overheersers: Karel V en Phillips II:
• maar 1 godsdienst -> ketters ernstig bestraft
Ze wilden centralisatiepolitiek: gebruikte ambtenaren die niet uit dat gebied kwamen -> adel
beroofd van invloed en privileges. Maar adel moest wel toestemming geven voor belasting
heffen
NL verontwaardigd over behandeling ketters, Willem van Oranje ook. Hij wilde godsdienst
vrijheid & meer vrijheid NL
1566: beeldenstorm & begin opstand
1568: Phillips stuurt Spaanse troepen naar NL-> begin 80 jarige oorlog
1579 unie van Utrecht: verbond van opstandige gewesten
1581 plakkaat van Verlatinghe: opstandelingen verbreken definitief verbanden met Filips II
Vlaamse steden kwamen ook bij de unie van Utrecht
1585 val van Antwerpen -> Amsterdam wordt i.p.v. Antwerpen belangrijkste havenstad.
NL wilde nieuwe vorst vinden, lukte niet -> republiek
1602 VOC
1609 oprichting WIC
1609-1621 12 jarige bestand
1648 vrede van Münster: vrede met Spanje
NL is enige land die over de strijd van godsdienst een nieuwe staat ontwikkelde
§2 een bijzondere bestuursvorm
NL zocht na 1581 (zelfstandig worden) een nieuwe vorst in Fa & En maar dat werkte niet -> wilde wel
zelfstandigheid maar geen centraal bestuur-> 1588 ontstaan republiek
§1 de opstand in Europees perspectief
Bloedplakkaten: wetten met doodstraffen voor ketters
16e en 17e eeuw Frankrijk: godsdiensttwisten
In 16e eeuw Calvinisme kwam op -> koning deed er niks mee -> latere koningen wel: Franse adel
verdeeld in Katholiek en calvinisme, beide wilde adel winnen -> conflict tussen adel en koning
Duitse rijk
Verschillende vorsten hadden zich tot nieuw geloof bekeerd -> conflict met katholieke keizer Karel V
-> godsdienstoorlogen (er werd ook gestreden voor zelfstandigheid) -> 1555 godsdienstvrede van
Ausburg: elke vorst mag eigen religie kiezen dat voor het hele gebied geld -> periode van rust ->
opnieuw oorlog
1618 30 jarige oorlog: godsdienstoorlog en interne machtsstrijd (wie keizerlijke macht) 1648 vrede
van Westfalen (beide partijen oorlogsmoe) -> geen centraal bestuur, lappendeken van staatjes
Islamitische Ottomaanse rijk kwam op -> dwong Europese staten tot samenwerking -> katholieke
heersers van 2 kanten bedreigd: Islamieten en reformatie
1529 coalitie van Du,IT en Oostenrijkse staten voorkwam dat wenen in Turkse handen viel
2e helft 16e eeuw: heilige Liga (SP & IT onderleiding van de paus) tegen de Ottomanen. Liga wel
overwinningen maar niet definitief verslaan.
1683 Ottomanen belegeren Wenen opnieuw -> hierna komen Turken niet meer in EU
In NL ook kritiek op RKK. (Calvinisme centraal) Spaanse overheersers: Karel V en Phillips II:
• maar 1 godsdienst -> ketters ernstig bestraft
Ze wilden centralisatiepolitiek: gebruikte ambtenaren die niet uit dat gebied kwamen -> adel
beroofd van invloed en privileges. Maar adel moest wel toestemming geven voor belasting
heffen
NL verontwaardigd over behandeling ketters, Willem van Oranje ook. Hij wilde godsdienst
vrijheid & meer vrijheid NL
1566: beeldenstorm & begin opstand
1568: Phillips stuurt Spaanse troepen naar NL-> begin 80 jarige oorlog
1579 unie van Utrecht: verbond van opstandige gewesten
1581 plakkaat van Verlatinghe: opstandelingen verbreken definitief verbanden met Filips II
Vlaamse steden kwamen ook bij de unie van Utrecht
1585 val van Antwerpen -> Amsterdam wordt i.p.v. Antwerpen belangrijkste havenstad.
NL wilde nieuwe vorst vinden, lukte niet -> republiek
1602 VOC
1609 oprichting WIC
1609-1621 12 jarige bestand
1648 vrede van Münster: vrede met Spanje
NL is enige land die over de strijd van godsdienst een nieuwe staat ontwikkelde
§2 een bijzondere bestuursvorm
NL zocht na 1581 (zelfstandig worden) een nieuwe vorst in Fa & En maar dat werkte niet -> wilde wel
zelfstandigheid maar geen centraal bestuur-> 1588 ontstaan republiek
