Samenvatting: Mondzorg bij bijzondere doelgroepen (deel: personen met een beperking)

Hoofdstuk 4 : Mondproblematiek bij personen met een beperking
1) Definiëring personen met een beperking
• 4 benaderingen (stromingen) van een beperking
1. Liefdadigheidsbenadering (charity approach)
 WAT: - oudste benadering
- eerder negatieve benadering
 VISIE OP BEPERKING: - mensen met een beperking zijn passief & in een tragische situatie
- mensen met een beperking kunnen niet voor zichzelf zorgen dus
moeten wij het maar doen
- mensen met een beperking wekken medelijden op
- het zijn objecten van welwillendheid
 VOORSTEL BEPERKING BEHANDELEN: - hebben onze hulp, sympathie nodig
- kwaliteit v/d ‘zorg’ is minder belangrijk
- geld inzamelen & geven ter ondersteuning voor mensen
met een beperking
 VERANTWOORDELIJKE VOOR MENSEN MET BEPERKING:
- goedhartige personen
- liefdadigheidshuizen
- tehuizen
- religieuze instituten
 VB:




 In deze benadering: het is een keuze of we ervoor zorgen & hulp willen bieden + geen
actieve rol in de maatschappij

2. Medische benadering (medical approach)
 WAT: - eerder passieve benadering
 VISIE OP BEPERKING: - mensen met een beperking moeten behandeld/genezen worden
- mensen met een beperking spelen de passieve rol v patiënten
- mensen met een beperking zijn abnormaal
- mensen met een berperking zijn niet in staat om zelfstandig te leven
 VOORSTEL BEPERKING BEHANDELEN: - mensen met beperking hebben zoveel mogelijk
revalidatie nodig om zo normaal mogelijk te leven zodat
ze toegang hebben tot hun rechten & kunnen
deelnemen aan de samenleving
 VERANTWOORDELIJKE VOOR MENSEN MET BEPERKING: - dokters & gezondheid autoriteiten
- vaak ministerie v Volksgezondheid
 VB:




 Fundament dat ze terug normaal moeten worden is niet oke

, CONSEQUENTIES V LIEFDADIGHEIDSBENADERING + MEDISCHE BENADERING:
- Segregatie = het leven, werken & zijn van mensen met een beperking apart zien v ons eigen
leven/los v/d samenleving
 KENMERK: ~ organisatie v leven & leren met andere personen met een beperking
~ geïsoleerd v personen zonder beperking
~ gebrek aan diversiteit
~ kan leiden tot marginalisering
- Geforceerde institutionalisering
- Stigmatisering (vb. personen met psychische aandoeningen)
 VB: ~ niet intelligent
~ raar, onvoorspelbaar, gevaarlijk
~ niet in staat te werken
- Daling v/h zelfvertrouwen
- Machteloosheid
- Optionele liefdadigheid i.p.v. een plicht/recht
- Afhankelijkheid

3. Sociale benadering (social approach)
 WAT: - gaat deels in tegen vorige benaderingen
 VISIE OP BEPERKING: - beperking is het gevolg v/e verkeerde manier waarop de maatschappij is
georganiseerd: mensen met beperking worden geconfronteerd met
vooroordelen & barrières die gelijke participatie in de weg staan
- beperking is geen individueel probleem, maar ligt vnl. in de sociale
omgeving
 die kan afh. v diverse factoren beperkend of stimulerend zijn
- mensen met een beperking kunnen & moeten deelnemen aan de
samenleving
 VOORSTEL BEPERKING BEHANDELEN: - toegankelijkheid garanderen
- publieke diensten & beleidsmaatregelen toegankelijk &
inclusief maken
- wegnemen van omgevingsbarrières die participatie v
mensen met een beperking belemmeren
- mogelijk maken dat personen met beperking kunnen
deelnemen aan publieke beleidsvorming
 VERANTWOORDELIJKE VOOR MENSEN MET BEPERKING: - staat, alle ministeries & samenleving
 VB:




 Wij zijn verantwoordelij om barrières weg te nemen zodat mensen met beperking kunnen
meedraaien in maatschappij




4. Benadering volgens mensenrechten (human rights approach)

,  VISIE OP BEPERKING: - waarborgt volledige & gelijke uitoefening v alle mensenrechten voor
personen met beperking en bevordert respect voor hun waardigheid
- richt zich op gelijke kansen, non-discriminatie obv een beperking en
participatie in de samenleving
- vereist authoriteiten die rechten waarborgen
- mensen met een beperking zijn rechthebbenden
 VOORSTEL BEPERKING BEHANDELEN: - wetten handhaven om volledige inclusie in alle
maatschappelijke aspecten te waarborgen
- beleid toepassen om bewustzijn te vergroten
- respect voor gelijke erkenning voor de wet
- privésector reguleren
 VERANTWOORDELIJKE VOOR MENSEN MET BEPERKING: - staat, alle ministeries & samenleving
 KENMERKEN: - inclusie
- participatie
- toegankelijkheid
- niet discriminerend
- respect voor verschil & diversiteit
- gelijke kansen
- respect voor waardigheid
 VB:




BESLUIT:
- Liefdadigheid mag (vb. geldinzamelingen voor hulpmateriaal) MAAR het fundament dat mensen als
‘passieve actor’ worden gezien is niet oke
- Medische benadering: sommige zaken zijn goed, maar het fundament dat ze terug zo normaal
mogelijk moeten worden is niet oke

• Verklaring terminologie
Uitsluiting = toegang tot deelname aan de samenleving wordt geweigerd
Segregatie = geïsoleerd leven v personen zonder beperking
Integratie = toegang als je je kunt aanpassen
Inclusie = recht op volwaardige deelname aan de samenleving op gelijke voet met andere burgers




• Ideale benadering

, Trend: shift medisch model --> sociaal model
-> naast elkaar gezien

Beter: bio-psycho-sociaal model
 WAAROM: - werkbaar compromis tussen medisch & sociaal model
- disability = dynamische interactie tussen: ~ gezondheidsconditie
~ context (persoonlijke & omgeving)




Persoonlijke factoren Omgevingsfactoren
- Fysieke factoren (inherent) - Toegankelijkheid
 VB: geslacht, huidskleur,  VB: fysiek, toegankelijkheid naar info
soort beperking...
- Beleid/wetgeving
- Socio-economische factoren  VB: bescherming tegen discriminatie,
met individuele impact ondersteuning
 VB: SES, opleidingsniveau
- Socio-economisch
 VB: woonplaats (stedelijk/ruraal), rijk/arm,
positieve attitude rond hebben v/d
beperking in de omgeving

- Diensten
 VB: educatie, gezondheidszorg, technische
ondersteuning (hulpmiddelen)
INTERACTIE

- +
Voorbeeld: Blind zijn
Blind + geen toegang tot OV, educatie, leren lopen met blindegeleidestok  veel negatieve impact v
beperking
Blind + wonen in toegankelijke buurt, blindegeleidehond  veel minder barrières

• Convention on the rights of persons with disabilities
Verenigde Naties
 WAT: - conventie inzake rechten van personen met een beperking/handicap aangenomen
 WANNEER: 13/12/2006
 OMVAT: - respect, bescherming en uitvoering van hun mensenrechten op dezelfde basis
zoals de algemene bevolking
 mensen met een beperking dezelfde hoeveelheid, kwaliteit & standaarden
geven v toegankelijke zorgprogramma’s
 gezondheidszorg verstrekken die mensen met een beperking omwille van hun
beperking nodig hebben
 gezondheidsdiensten zo dicht mogelijk bij de gemeenschappen aanbieden
 zorgverleners moeten dezelfde kwaliteit van zorg verlenen

• Definitie: Handicap (disability)