samenvatting bronnen en beginselen deel IV. Bestuursrecht - internationaal recht (behaalde 16/20)

Bestuursrecht
= regels voor de werking van het overheidsbestuur (= uitvoerende macht)



1) De openbare dienst
Openbare dienst = organisme door de overheid opgericht om in een collectieve behoefte
voorzien onder haar controle
Gecentraliseerd: door de Staat, de gemeenschappen en de gewesten
 Federale overheidsdiensten (FOD Justitie, FOD Binnenlandse Zaken)
 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap
Deconcentratie: delegatie aan gedeconcentreerde diensten die aan het centraal bestuur
verbonden zijn en hiërarchisch onderworpen zijn.
 Intern: vb. delegatie van beslissingsbevoegdheid aan een secretaris – generaal van
een FOD
 Extern: ruimtelijk, vb. ontvangst- en controlekantoren van FOD Financiën
Decentralisatie
 Zelfstandige beslissingsbevoegdheid aan gedecentraliseerde rechtspersonen, die
autonoom doch door het toezicht van centraal bestuur werken
- Territoriaal: vb. provincies en gemeenten
- Functioneel: vb. parastatalen, agentschappen
 Administratief toezicht
- Wettigheids- en/of een opportuniteitstoezicht (overeenstemming met het
algemeen belang)
- Veel negatief (vernietiging), ook preventief (machtiging), soms ook positief
(dwangvoogdij)



2) De bestuursmiddelen
Personeel:
 Ambtenaren: statutair personeel met statuut bij KB of regeringsbesluit bepaald
 In toenemende mate contractuele personeelsleden
Goederen:
 Openbaar en privaat eigendom
 Onteigening
 Ruimtelijke ordening en stedenbouw
 De wegen en waterwegen
 De publieke erfdienstbaarheden




1

,Handelingen
 Overheidscontracten
→ Gereglementeerde totstandkoming
→ Wetgeving op de overheidsopdrachten
 Eenzijdige bestuurshandelingen of imperiumhandelingen
- Verordening: ondergeschikte normatieve bevoegdheid (dit zijn wetten in
materiële zin)
- Beschikking: eenzijdige rechtshandeling met individuele rechtsgevolgen
 Constitutief: doen rechten ontstaan na uitoefening beoordelingsbevoegdheid
(vb. bouwvergunning)
 Declaratief: bestuur erkent, na onderzoek of aan voorwaarden is voldaan, een
recht dat uit de wet zelf voortvloeit (vb. erkenning als vluchteling)
 Kenmerken:
- Verbindend: privilége du préalable
 Vermoeden van rechtsmatigheid tot bewijs van het tegendeel
 Mogelijkheid te bestrijden via een niet – schorsend beroep voor de Raad van
State (maar zie ook schorsingsbevoegdheid van de Raad van State)
- Uitvoerbaar: privlége de l’exécution d’office
 Bestuursbeslissingen zijn onmiddellijk uitvoerbaar
 Vrijwillig na te leven, zonder dat veroordeling door rechter nodig is
 Soms kan overheid zelfs zonder tussenkomst van rechter overgaan tot
gedwongen uitvoering van beslissingen



3) De rechtsbescherming tegen de overheid
De politieke en bestuurlijke controle
Politieke controle: bestuurlijke organen werken onder politieke verantwoordelijkheid
 Verantwoording tegenover de volksvertegenwoordiging
 In realiteit niet efficiënt omdat politieke sancties meestal niet erg doeltreffend zijn:
beslissingen van de uitvoerende macht berusten vaak op consensus onder de
meerderheidspartijen in de volksvertegenwoordiging die niet zal optreden  als zij
optreedt komen de sancties vaak te laat en herstellen zij op zich het nadeel of
schade niet.
Bestuurlijke controle: beroep doen op bestuur of hiërarchische overheid die de nadelige
beslissing genomen heeft, met de bedoeling om die beslissing te doen herzien.
 Willig beroep: bij de overheid die de beslissing genomen heeft
 Hiërarchisch beroep: bij de hiërarchische hogere van het orgaan dat beslist heeft
 Administratief toezicht: beroep bij de toezichthoudende overheid
 Georganiseerd bestuurlijk beroep: door de wetgever zelf georganiseerd en verplicht
uit te oefenen alvorens een beroep op de rechter mogelijk zal zijn.




2

, De rechterlijke controle
De rechterlijke macht: schadevergoeding wegens onrechtmatige bestuursdaad of
strafrechtelijke vervolging
 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid vanaf 1920:
- Flandria – arrest (1920): de overheid werd aansprakelijk gesteld voor het slecht
uitvoeren van een genomen beslissing (De overheid had beslist een weg aan te
leggen met een verhard wegdek. Dit werd echter slecht uitgevoerd en had
schade veroorzaakt. De burger had recht op schadevergoeding)
- Artikel 1382 oud BW / artikel 6.5 BW
 Miskenning van een wet die een bepaald gedrag voorschrijft
 Schending van de algemene zorgvuldigheidsplicht
→ Artikel 6.6 BW: rekening met beginselen van goed bestuur en goede
organisatie
 Wegverkeerstekenarrest: rechter kan nagaan of overheid haar algemene
verplichting van voorzichtigheid heeft nageleefd, bij algemeen beheer
 Koepokkenarrest: werd de zorgvuldigheidsnorm toegepast op de uitoefening
van de verordenende of reglementaire bevoegdheid van het bestuur.
 Arrest Cuvelier (ontslag ambtenaar): werd zorgvuldigheidsnorm toegepast
op geschillen over politieke rechten
 Postontvangersarrest (niet uitvoering wet): overheidsverzuim in de
uitoefening van de verordenende functie.
 Mogelijke schadevergoeding tot herstel voor de Raad van State in het kader van een
vernietigingsberoep (artikel 11bis RvS – wet)
De bestuurlijke rechtscolleges: controleren legaliteit van bestuursbeslissingen terzake
 Subjectieve politieke rechten
 Objectief contentieux: Raad van State bevoegd om kennis te nemen van de
vorderingen van vernietiging die zijn ingesteld tegen de uitvoerbare eenzijdige
overheidshandelingen, tenzij specifiek bestuurlijk rechtscollege bevoegd is.
Exceptie van onwettigheid (artikel 159 Gw.): incidentele controle op de wettigheid van de
toe te passen bestuurshandeling  vraag om bestuurshandeling buiten toepassing te laten



4) Beginselen van Bestuursrecht
Legaliteitsbeginsel
= Bestuurshandelingen moeten steeds gegrond zijn op een hogere rechtsregel.
 Bevoegdheidsvereiste: aanduiden van hogere rechtsregel obv welke grondslag er
wordt gehandeld, die hun bevoegdheid geeft tot het nemen van de beslissing
 Conformiteitsvereiste: bestuurlijke handelingen moeten de hogere rechtsregel
inhoudelijke respecteren, geen strijdigheid met hogere normen




3