Samenvatting Verbintenissenrecht - inleiding in het privaatrecht - RE1 HoGent

Verbintenissenrecht deel 1


Inleiding privaatrecht

- 20 woorden verlaten N/F
- 10 woorden vertalen F/N
- 20 stellingen beoordelen als zijnde juist of fout
- Invuloefeningen (ontbrekende begrip)
- Totaal: 35 punten

Inleidende begrippen

1. Legaliteitsbeginsel (principe de légalité)

Wat is recht? (le droit)

 Verschillende definities
 Gedragsregels
 Opgelegd door de overheid
 Doel: maatschappij ordenen
o Regels tussen overheid en burger
o Regels tussen burgers onderling
 Niet-naleving wordt gesanctioneerd door de overheid
o Alleen de overheid kan sancties opleggen

Legaliteitsbeginsel (le principe de légalité)

 Nulla poen sine lege
o Wanneer kan iemand een straf riskeren?
o Geen straf zonder wet  als je iets doet waar op het moment van de daad
geen wet voor bestaat, kun je niet gestraft worden

2. Privaatrecht / publiekrecht (le droit privé / le droit public)

Privaatrecht (le droit privé)

 = Rechtsregels die de private rechtsverhoudingen tussen de burgers regelen
 Verbintenissenrecht (droit des obligations)
 Goederenrecht (droit des biens)
 Personen- en familierecht (droit des personnes et de la famille)
 Verzekeringsrecht (droit des assurances)
 Vennootschapsrecht (droit des sociétés)
 …

Publiekrecht (le droit public)

 = Rechtsregels die de verhouding tussen de burger en de overheid regelen, die de
uitoefening van het staatsgezag regelen
 Grondwettelijk recht (le droit constitutionnel)
 Administratief recht (le droit administratif)
 Fiscaal recht (le droit fiscal)
 Procesrecht (le droit de la procédure)
 Strafrecht (le droit pénal)

1

, Verbintenissenrecht deel 1


 …

3. Objectief recht  subjectief recht

Objectief recht (le droit objectif)

 De wet (the law)
o Lezen we in de codex, in de wet
o Wordt objectief beschreven wat je rechten en plichten zijn

Subjectief rechten (les droits subjectifs)

 Als we de wet persoonlijk gaan toepassen, spreken we over onze subjectieve rechten
(rights)

De wetteksten verlenen subjectieve rechten.

4. Soorten (subjectieve) rechten

Subjectieve rechten:

 Politieke rechten: rechten van belang voor de werking van de staat
o Politieke vrijheden: plicht van de overheid  zich onthouden van inmenging
(bv vrijheid van religie, meningsuiting, vereniging…)
o Participatierechten: participatie in het overheidsbeleid (bv actief kiesrecht,
passief kiesrecht, legerdienst, benoeming ambtenaar)
o Sociaal-economische rechten: burger kan aanspraak maken op sociale of
economische tegemoetkomingen/diensten vanwege de OH (bv sociale
zekerheid, gratis onderwijs…  doel: herverdeling van middelen)
 Burgerlijke rechten: rechten van belang voor de goede werking van de maatschappij
o Extrapatrimoniale rechten: niet in geld waardeerbaar  in beginsel niet
vervreemdbaar
 Persoonlijkheidsrechten: rechten van een persoon als individu (bv
recht op privacy, recht op een naam…)
 Familierechten: rechten van een persoon in verhouding tot zijn familie
(bv rechten uit een huwelijk, uit afstamming, voogdij…)
o Patrimoniale rechten: in geld waardeerbaar, betrekking hebbend op het
vermogen
 Zakelijke rechten: gaat over de band tussen een persoon en een zaak
(recht op eigendom, recht op vruchtgebruik, recht op
erfdienstbaarheden, recht van opstal, recht van erfpacht)
 Rechtstreekse zeggenschap over een bepaalde zaak (bv je
hebt een computer, je kan die verkopen…)
 Vorderingsrechten: gaat over de band tussen 2 personen (SE-SA)
waarbij de SE van de SA kan eisen dat hij iets doet, iets geeft of iets
niet doet
 Bv een koop-verkoop overeenkomst: verkoper verkoopt, koper
betaald en dat wordt verwacht
 Bv schadevergoedingen: je moet de schade die je aan mij hebt
berokkend, vergoeden


2

, Verbintenissenrecht deel 1


 Intellectuele rechten: beschermen de creaties van de menselijke
geest, intellectueel concept (auteursrechten, recht op modellen (bv
model van een auto), uitvindingen…)




Beperking van de uitoefening van subjectieve rechten:

 Wettelijke beperkingen
o Bv inzake van het
eigendomsrecht: mits men er geen gebruik van maakt dat strijdig is met de
wetten of met de verordeningen
 Zorgvuldigheidsnorm
o Men mag geen schade berokkenen door de uitoefening van subjectieve
rechten
o Men moet te goeder trouw handelen bij het sluiten van contracten
 Rechtsmisbruik (l’abus de droit)
o Criterium: kennelijk onredelijk
o Gevolgen: uitoefening van de rechten heeft geen rechtsgevolg + degene die
veroordeeld wordt kan schadevergoeding moeten betalen
o Voorbeeld: we mogen bomen planten op 2 meter van de perceelsgrens
 Ik heb een grote tuin en ik wil 3 bomen planten
 Je vind je buur irritant en je plant de boom op 2 meter van grens (mag
volgens de wet) MAAR je hebt onderzoek gedaan en de boom zorgt
voor de buur complete schaduw, dat is kennelijk onredelijk  jij hebt
er geen specifieke voordelen bij maar de buur heeft grote nadelen
 rechtsmisbruik, ook kans op een sanctie bij de vrederechter, die kan
dan bijvoorbeeld opleggen om de bomen te verplaatsen  evenwicht
weer herstellen




5. Rechtsfeiten  rechtshandelingen (faits juridiques / actes juridiques)

Rechtshandeling


3