college aantekeningen hoofdstuk 8 - Wereldgeschiedenis van België

Les 10: Hoofdstuk 8: mobiliteit en migratie in
historisch perspectief
Migratie nu
 Migratie doet ons heel hard denken aan 1 soort migratie, we willen in deze les eens kijken
naar migratie op lange termijn en de beeldvorming die daarbij verbonden is
 Wij kennen vooral vluchtelingenmigratie
o Ze vluchten omdat ze denken betere kansen te krijgen daar
 Migratie zoals BLM
o Omwille van bepaalde kenmerken krijg je een minderwaardige positie in de SL
 Boeken, tv
 Migratie is iets van in de 20e eeuw
 Blauwe delen: plekken waar meer mensen naartoe gaan dan dat mensen vertrekken
o Migratiesaldo: aantal mensen die binnen komen (immigranten) e de aantal mensen
die vertrekken (emmigratie) van elkaar af te trekken
o Positieve ratio: blauwe landen
o Negatieve ratio: rode landen
 Dat soort kaarten geeft ons aan welke landen aantrekkelijk zijn om naar te migreren en waar
veel meer mensen vertrekken en de landen dus niet aantrekkelijk zijn
 Als je dat soort beeld krijgt van de wereld, wat leidt je daar dan uit af?
o Het is niet dat er enkel factoren zijn die mensen wegduwen en aantrekken van en
naar een bepaalde bestemming, er is een gelaagd beeld van migratie

Migratie in het verleden
 Vluchtelingenstromen in de 17e eeuw want mensen worden geconfronteerd met een
veranderende wetgeving waardoor ze minder gelijke behandeling hebben
 Parijs 1851: grote rijen van mensen die aanschuiven, mensen schuiven aan om
verblijfsvergunning te krijgen
o Gaat over heel veel Fransen die uit andere provincies van Frankrijk kwamen
o Ook al leefde je in frankrijk, je werd anders gezien als je buiten parijs woonde
 Beeldhouwwerk: italie werd altijd al lang geconfronteerd met emmigratie, heel veel italianen
trokken weg
o Familie die uit noord-italie vertrekt om leven op te bouwen in Amerika

Inleiding: een historisch perspectief
 Waarom een historisch perspectief?
o Omdat migratie niet iets is dat alleen vandaag er toe doet
o Migratie behoort gewoon tot ons menselijk bestaan
o Heel de geschiedenis door is migratie van belang geweest
o Ook allerlei termen die worden gebruikt en die ook constant verdwijnen of
terugkomen in ons taalgebruik
o Een soort morele paniek die er is rond migratie is ook niet nieuw
 Sommige migratiebewegingen op bepaalde momenten in bepaalde
omstandigheden worden geproblematiseerd terwijl die voordien nauwelijks
als probleem werden beschouwd
 Als je over migratie spreekt, dan gaat het meestal over migratiestromen = terminologie dat
een bepaald beeld oproept

8.1 historisch onderzoek naar migratie
8.1.1 onderzoekstradities in migratiegeschiedenis
 Er zijn verschillende transities in migratieonderzoek

, o Enerzijds onderzoekers die zich richten op migratie als een verschijnsel: migratie als
een proces waarbij men wil verklaren welke typen migranten er zijn, concepten
ontwikkelen om migratiebewegingen te omschrijven
o Anderzijds onderzoekers die zich richten op de interactie tussen migranten en de
ontvangende SL
 Papieren in orde krijgen
 Integratie, assimilatie en minderheidsvorming

Onderzoekstradities in migratiegeschiedenis
 Historisch onderzoek naar migratie heeft een probleem met onderzoek naar bronnen
 Hoe dichter we komen bij onze tijd, hoe meer bronnen we kunnen vinden
 Het is belangrijk om die informatie juist in te schatten, want die definitie van 'wat is een
migrant' is belangrijk
o Wij denken vandaag de dag dat immigratie enkel is wanneer je uit een ander land
komt, maar als je van de kempen naar antwerpen komt dan ben je ook geimmigreerd
 De definitie van migreren is dus van belang: wie een nieuwkomer is verschuift ook doorheen
de tijd
o Nu is voor ons migratie binnen en buiten europa veel belangrijker omdat europa
regels heeft opgesteld rond migratie
o Voordien was stadsgrens en landsgrens belangrijker
 Mensen die vluchten noemen we migranten, maar mensen die op pensioen gaan en in zuid
frankrijk gaan wonen noemen we minder snel een migrant => migrant heeft een negatieve
connotatie
 Migratie wordt vaak gelinkt aan modernisering: "is iets van in de 19de en pas 20e eeuw
soms"
 Heel vaak ziet men studies per staat terwijl juist mensen mobiel zijn

8.1.2 begripsafbakening en enkele gangbare concepten
 Om te migreren heb je transport- en communicatiemiddelen nodig
o Transport is duur en moet ook worden georganiseerd
 Tijdelijke migratie: mensen die naar een bepaalde plaats verhuizen, maar dan terugkeren of
naar ergens anders gaan
 Permanente migratie: mensen verhuizen en blijven daar voor altijd
 Vrije migratie: doen omwille van een doel dat je wil bereiken (vb. carriere)
 Onvrije/gedwongen migratie: mensen moeten weg (vb. politieke vluchtelingen,
klimaatvluchtelingen)
o Ook in vrije migratie zitten soms elementen van gedwongen migratie
o Vb. leningen en schulden in land van herkomst
 Arbeidsmigratie: verhuizen naar andere plek omdat ze daar meer arbeidsmogelijkheden
hebben
 Vluchtelingen: mensen die vluchten omwille van religieuze vervolging, politieke vervolging, …
 Afstand waarover migratie plaatsvindt
o Korte en lange afstanden
o Binnen en buiten grenzen
o intercontinentaal

8.1.3 de richting en selectiviteit van migratie beter begrijpen: het macro, meso en microniveau
 Wat zet mensen aan om te migreren: bekijken op theoretisch niveau
 Er is iets als selectiviteit in migratie: mensen die willen migreren, migreren niet altijd
1. macroniveau
o De beslissing om te migreren bekijkt men als een reactie op structurele maco-ontwikkelingen
o Push-pull verhaal