Volledige en uitgebreide samenvatting testen rechtsmethodologie (15/20 in eerste zit!!!)

RECHTSMETHODOLGIE
= hoe ga ik met bronnen om en hoe verwijs ik hier op een juiste manier
naar

BRONNEN VAN HET RECHT
Materiële vs. Formele bronnen

 Materiële bronnen – wat heeft het recht van vandaag gemaakt,
wat zijn de redenen dat ons recht vandaag er zo uitziet – liggen aan
de basis van het geldende recht – bepalen ook de inhoud van het
recht
 Bv. Historische bronnen, rechtsleer (juristen hebben ook
impact op het recht), politieke bronnen, feiten of
omstandigheden, rechtsgeschiedenis, rechtsvergelijking, …
 Kijken naar de Franse Revolutie, Romeinen, … -
evenementen die ons recht hebben gemaakt tot wat het
vandaag is geworden = rechtsgeschiedenis
 Om deze reden gaat ons recht enorm verschillen dan dat
van bijv. Engeland
 Men kent daar het common law – is eerder gebaseerd op
wat er precedent gebeurde en wat er toen beslist werd
 In België vertrekken we vanuit de wetgeving
 Formele bronnen – wat is ons recht vandaag? Waar vinden we ons
recht? – de manier waarop het recht aan ons verschijnt
 Bv. Codex is een klein deel van wat ons recht is
 Als we over wet spreken, kunnen we het hebben over 2
soorten
 Wetteksten waar het woord “wet” bij staat
 Decreten, ordonnanties, KB, … - ook vormen van
wetgeving
 Om het onderscheid duidelijk te maken, maakt men een
onderscheid tussen een formele en een materiële wet
- Formele wet – alles waar het woord wet voor staat,
uitgaande van de federale WM
- Materiële wet – wet met een duurzaam karakter en
een algemene strekking – bv. Bestuursdecreet, …
 Formele bronnen vormen samen het
positief recht (= het recht van nu, van
vandaag) -> men duidt hiermee het
vigerende of geldende recht aan

Geschreven vs. Niet-geschreven bronnen

 Voorbeelden van geschreven bronnen

,  Wetgeving, rechtsspraak en rechtsleer
 Voorbeelden van niet-geschreven bronnen
 Algemene rechtsbeginselen en gewoonterecht
 Het geschreven karakter is hier geen geldige voorwaarde
van de geldigheid of het bestaan ervan
 Zijn niet terug te vinden als op zichzelf staand instrument –
de inhoud en het bestaan ervan zijn terug te vinden in
andere geschreven bronnen

Geschreven vs. Gepubliceerde bronnen

 Als het niet op de juiste manier wordt gepubliceerd -> is geen
geldende recht
 Niet alle geschreven bronnen moeten worden gepubliceerd
 Wetgeving
 Geschreven
 Gepubliceerd (Art. 190 Gw.) -> noodzakelijk om
verbindend te zijn – een wet gaat pas van kracht als de
bekendmaking ervan heeft plaatsgevonden
 Rechtsspraak
 Geschreven – rechter zet het op papier
- Er bestaat niet iets als mondelinge rechtsspraak
- Het heeft als bedoeling om een geschil op te
lossen – er een eind aan te stellen
- Als het op papier staat, is het iets waar beide
partijen mee akkoord gaan – men kan hier niet van
afwijken
 Gepubliceerd?
- Niet noodzakelijk om geldig te zijn – de rechter
gaat nadat de zaak geschreven is geweest, een
uitspraak maken van wat er heeft plaatsgevonden
en van wat er vervolgens moet geburen (het moet
niet worden gepubliceerd om geldig te zijn – het is
enkel geldig voor de betrokken partijen)
- Het moet niet per se gepubliceerd zijn om geldig
te zijn
- Wet 5 mei 2019 tot wijziging van het Wetboek van
strafvordering en het Gerechtelijk Wetboek wat de
bekendmaking van de vonnissen en arresten
betreft
- Datum inwerkingtreding: 30 sep. 2023 (bestaat
nog steeds niet) – het gaat om een vertraging
 Belang databank: recht = wetenschap?

, - Bij de opleiding gaan kritisch kijken naar het recht,
we kijken enkel naar hoe het recht kan worden
aangepast, … – we gaan het niet praktisch
bekijken (niet wat het recht is) – rechtswetenschap
- Zonder data is er geen wetenschap
- Doordat er geen databank is van vonnissen en
arresten, loopt onze rechtswetenschap veel schade
op en vertraging
 Maar niet elk vonnis of arrest is even belangrijk
- Niet elke moet gepubliceerd worden – enkel als het
een bepaalde relevantie heeft voor de
buitenwereld
 Rechtsleer
 Geschreven (als het niet geschreven is, kan men niet
zeggen dat men een wetenschappelijke waarde heeft
bijgebracht) – geschreven karakter maakt het mogelijk
voor anderen om er naar te verwijzen in hun
bronvermelding
 Gepubliceerd? Ergens in een databank staan van een
universiteit, gepubliceerd in tijdschrift, …
- Moet niet per se gepubliceerd zijn – zolang het is
geschreven en ergens ligt, is het rechtsleer
- Als men het toch publiceert en laat bundelen –
gaat hier een peerreview op komen (peers – soort
van gelijken, gaan het bekijken, evalueren en hun
meningen en opmerkingen aan geven) –
peerreview is in de wetenschap de methode om
bevindingen te laten toenemen in gezag
- Pas als andere mensen naar de bevindingen kijken
en hun meningen geven, dan pas zal het gezag
ervan stijgen


Bindende en gezaghebbende norm

 Niet elke norm van recht is even bindend of even gezaghebbend
 Bindend ten aanzien van iedereen (erga omnes)
 Wetgeving (het hangt boven het hoofd van iedereen, kan
niet altijd van toepassing zijn, bv. Pleegouder)
 Gewoonterecht
 Vroeger werd het volk aan zijn lot gelaten, en mochten
ze zelf zaken regelen
 De rol ervan begint af te nemen
 Algemene rechtsbeginselen

,  Overkoepelende beginselen die aan iedereen zijn
aangehouden, maar die niet per se neergeschreven zijn
 Bv. Rechtzekerheidsbeginsel – weten welke plichten
men heeft, mogelijke sancties, wat fout en juist is, …
 Rechtsspraak (wanneer erga omnes: de uitzondering)
 Men kan een onderscheid maken tussen uitspraken die
niet bindend zijn ten aanzien van iedereen en de welke
niet
- Niet: enkel bindend voor de betrokken partijen –
niet voor iedereen: waren geen partij
- Wel: vernietiging van een wet is wel bindend ten
aanzien van ieder – men ziet hier de gevolgen van
– in het objectief recht verdwijnt er een artikel (ook
al was men geen partij in het geding)
 Bindend ten aanzien van partijen (inter partes)
 Overeenkomsten
 Rechtsspraak
 Geen stare decisis
 Uitspraken van rechtbanken en hoven
- Uitspraak van een echtscheiding
 Niet algemeen bindend: omdat de situaties van anderen
niet wordt aangetast
 Gezaghebbend (niet bindend) – heeft een soort overtuigingskracht
(men gaat er rekening mee houden, maar dit is niet verplicht) - er
zullen geen sancties zijn voor de niet-naleving
 Rechtsspraak (precedent – de rechtscolleges houden
rekening met een eerdere uitspraak) -> hierdoor zal er
jurisprudentie (vaste rechtsspraak) ontstaan
 Vaak gebruikt om te kijken hoe men vroeger handelde bij
een gelijk geschil
- Is niet bindend, maar wel gezaghebbend
 Bv. Een rechter gaat kijken naar hoe anderen rechters bij
een gelijk geschil hebben gehandeld – kiezen om het op
dezelfde manier te doen of de andere kant op te gaan
 Rechtsleer
 Bv. Een professor die het eens is met een bepaalde
situatie waarin een cliënt van een advocaat zit, maar de
rechter geeft hem/haar ongelijk
 Niet elk heeft een gelijk gezag (mening van een
masterstudent vs. Dat van een advocaat)

Officiële vs. Officieuze vindplaatsen van het recht

 Wetgeving