John Locke en David Hume
L-Filosofi sche grondslagen van de geesteswetenschappen
Moderniteit
Godsdienstoorlogen
Nieuwe wetenschap (Bacon)
Opmars van het subject
Wijsbegeerte ten dienste van wetenschap & subject
o Rationalisme (Descartes)
Methodische & universele twijfel
Methode: ratio en wiskunde
Eerste zekerheid: cogito
Tweede zekerheid: God († malin génie)
Derde zekerheid: buiten-wereld
Rationalisme vs. empirisme
o Empirisme & scepticisme (Locke & Hume)
o Kritisch idealisme (Kant)
o Absoluut idealisme (Hegel)
o Historisch materialisme (Marx)
Het empirisme van John Locke (1632-1704)
Studeert aan prestigieuze privéschool en studeert verder in Oxford
Deed een bachelor in de arts en daarna een MA in logica
o Komt hier al in aanraking met het denken van Descartes
Kiest voor bijkomende studie, namelijk een bachelor in de geneeskunde
o Wordt lijfwacht van belangrijk man
Belandt uiteindelijk in Frankrijk, waar hij de werken van Descartes
bestudeert
o Deelt het uitgangspunt van Descartes: het kan niet dat ze nog
steeds Middeleeuwse filosofie geven aan de universiteit
o Zoekt ook naar een fundament
Bij Descartes is het fundament de ratio
Bij Locke is het fundament de empirie
1
, Zoekt een fundament, wat hij opvat in drie betekenissen:
1. Oorsprong
2. Reikwijdte
3. Zekerheid van menselijk verstaan
Empirisme ontstond in Groot-Brittannië en werd ook later nog door
vooral Engelstalige auteurs verdedigd
o Worstelt met dezelfde vragen als het rationalisme:
Hoe kan het bewustzijn doordringen in de wereld?
Wat zijn de fundamentele bestanddelen van de
werkelijkheid?
o Vertrekken ook van het ‘gesloten bewustzijn’: een kamer waar
slechts datgene kan worden gezien wat zich conformeert aan
de eigenheid van het denken
o Als we iets niet kennen, zijn het niet de dingen zelf maar
enkel de indrukken van de dingen in ons bewustzijn
Belangrijkste werken:
o An Essay Concerning Human Understanding (1690)
o Two Treatises on Government (1698)
‘No innate ideas!’
Empirisme vs. rationalisme
o Zoeken beide naar een fundament
o Vertrekken beide vanuit observatie
Anders dan de rationalisten, en uitdrukkelijk als reactie tegen hen,
ontkennen de empiristen het bestaan van denkinhouden of ideeën in
onze geest die aan de waarneming zouden voorafgaan
Geen aangeboren ideeën
2
L-Filosofi sche grondslagen van de geesteswetenschappen
Moderniteit
Godsdienstoorlogen
Nieuwe wetenschap (Bacon)
Opmars van het subject
Wijsbegeerte ten dienste van wetenschap & subject
o Rationalisme (Descartes)
Methodische & universele twijfel
Methode: ratio en wiskunde
Eerste zekerheid: cogito
Tweede zekerheid: God († malin génie)
Derde zekerheid: buiten-wereld
Rationalisme vs. empirisme
o Empirisme & scepticisme (Locke & Hume)
o Kritisch idealisme (Kant)
o Absoluut idealisme (Hegel)
o Historisch materialisme (Marx)
Het empirisme van John Locke (1632-1704)
Studeert aan prestigieuze privéschool en studeert verder in Oxford
Deed een bachelor in de arts en daarna een MA in logica
o Komt hier al in aanraking met het denken van Descartes
Kiest voor bijkomende studie, namelijk een bachelor in de geneeskunde
o Wordt lijfwacht van belangrijk man
Belandt uiteindelijk in Frankrijk, waar hij de werken van Descartes
bestudeert
o Deelt het uitgangspunt van Descartes: het kan niet dat ze nog
steeds Middeleeuwse filosofie geven aan de universiteit
o Zoekt ook naar een fundament
Bij Descartes is het fundament de ratio
Bij Locke is het fundament de empirie
1
, Zoekt een fundament, wat hij opvat in drie betekenissen:
1. Oorsprong
2. Reikwijdte
3. Zekerheid van menselijk verstaan
Empirisme ontstond in Groot-Brittannië en werd ook later nog door
vooral Engelstalige auteurs verdedigd
o Worstelt met dezelfde vragen als het rationalisme:
Hoe kan het bewustzijn doordringen in de wereld?
Wat zijn de fundamentele bestanddelen van de
werkelijkheid?
o Vertrekken ook van het ‘gesloten bewustzijn’: een kamer waar
slechts datgene kan worden gezien wat zich conformeert aan
de eigenheid van het denken
o Als we iets niet kennen, zijn het niet de dingen zelf maar
enkel de indrukken van de dingen in ons bewustzijn
Belangrijkste werken:
o An Essay Concerning Human Understanding (1690)
o Two Treatises on Government (1698)
‘No innate ideas!’
Empirisme vs. rationalisme
o Zoeken beide naar een fundament
o Vertrekken beide vanuit observatie
Anders dan de rationalisten, en uitdrukkelijk als reactie tegen hen,
ontkennen de empiristen het bestaan van denkinhouden of ideeën in
onze geest die aan de waarneming zouden voorafgaan
Geen aangeboren ideeën
2
