Samenvatting Ziekteleerboek Huid en Huidderivaten - HH
Huidveranderingen
Primaire huidlaesies: weerspiegeling van de aandoening
Macula
Dit is een omschreven, vlakke verkleuring van de
huid. Er kan onderscheid worden gemaakt in diverse
kleuren maculae:
- rode maculae, ten gevolge van hyperemie
(erytheem) of bloedingen in de dermis.
Deze kunnen ook enigszins blauw zijn.
- bruine tot zwarte maculae, ten gevolge van
een lokale pigmentophoping in het basale
deel van de epidermis.
- witte maculae, ten gevolge van een lokale
depigmentatie, die onder andere kan
voorkomen na ontstekingen
Papula/papel, plaque
Een papel is een omschreven solide verhevenheid
van de huid van minder dan 1 centimeter. De papel
is meestal rood van kleur. Papels die in elkaar
overlopen noemt men een plaque: een platte
verhevenheid, die ook kan ontstaan op basis van een
tumor.
We onderscheiden:
- de epidermale papel, die bestaat uit een
verdikking van de epidermis ten gevolge
van hyperplasie bijv. door ontsteking of
oedeem.
- de subepidermale papel, die wordt gevormd
door een verdikking van de lederhuid ten
gevolge van celtoename (ontsteking of
tumor)
Nodulus of nodus
Noduli (nodi) zijn kleine, scherp omschreven
dermale verheven knobbels die doordringen tot in
de diepe dermis. Dit is als gevolg van celophoping
door neoplasie of ontsteking. Haarden kleiner dan 1
cm worden noduli genoemd, grotere haarden nodi.
,Urtica of kwaddel
Een urtica is een omschreven verhevenheid et
eenplat oppervlak als gevolg van oedeem. Urticae
ontstaan bij een allergische reactie. Als ze
gegeneraliseerd voorkomen wordt gesproken van
Urticaria.
Vesicula en Bulla
Een vesicula (vesikel) is een klein blaasje gevuld met
vocht. Ze hebben vaak een dunne wand waardoor ze
snel kapot gaan. We onderscheiden:
- Intra epitheliale vesiculae: door
intercellulair (spongiosis) en intracellulair
(hydropische degeneratie) oedeem, en
degeneratie van desmosomen
(acantholyse)
- Subepidermale vesiculae: scheiding tussen
epidermis en dermis
Pustula of pustel
Een pustula is een kleine, omschreven verhevenheid
van de huid door ophoping van pus in/onder de
epidermis (abcesvorming). Bij intra-epidermale
lokalisatie wordt gesproken van impetigo. Ze kunnen
zich secundair ontwikkelen uit vesiculae
Tumor
Een tumor is een compacte massa, bestaande uit
ontstekingscellen of tumorcellen, die uitstrekken van
subcutis tot in de epidermis
,Secundaire huidlaesies: door trauma of behandeling met chemische stoffen
Squamae/schilfers
Squamae zijn losse hoornschilfers die op de huid of
tussen de haren liggen. Zij kunnen ontstaan bij een
huidontsteking. Soms kunnen schilfers ook als
primaire laesie voorkomen bij bijvoorbeeld bij een
primaire seborroe. De onderliggende storing kan een
verhoogde productie (hyperkeratose) zijn of een
verstoorde afschilfering (dyskeratose).
Crustae
Crustae zijn korsten die vastzitten op de huid.
Crustae bestaan voornamelijk uit ingedroogd serum,
pus of bloed met daarbij hoorn en of talg.
Colarettes
Een collarette ontstaat na het opengaan van een
pustel of vesikel. De bovenste laag van het stratum
corneum (‘het dak’) heeft losgelaten. Wat overblijft
is een cirkelvormige kraag van epidermaal weefsel.
Erytheem
Dit is een niet scherp omschreven rode verkleuring
van de huid. Het is meestal een gevolg van likken,
maar kan ook ontstaan door vasodilatatie. In het
laatste geval kan men erytheem ook als een primaire
laesie beschouwen.
Alopecia
Dit is een kaalheid. De plek kan scherp omschreven,
maar ook diffuus zijn. De kaalheid kan een gevolg
zijn van trauma zoals veroorzaakt door likken.
Alopecia komt ook voor als een primaire laesie bij
bijvoorbeeld hormonale aandoeningen of als
immuungemedieerde aandoening. Alopecia kan ook
idiopatisch zijn.
, Excoriaties of erosies
Hieronder worden oppervlakkige defecten verstaan,
waarbij de epidermis beschadigd is en de
basaalmembraan intact blijft. Ze kunnen ontstaan
door bijvoorbeeld wrijven of krabben.
Ulcera
Een ulcus is een diep epidermaal defect, dat zich
uitstrekt tot in de dermis en waarbij de
basaalmembraan beschadigd is. Als ulcera lineair van
vorm zijn spreekt men van fissuren. Bij de genezing
ontstaan vaak littekens.
Lichenificatie
Met lichenificatie wordt een uitgebreide verdikking
van de huid bedoeld, waarbij het normale reliëf
sterk geprononceerd is. Lichenificatie ontstaat als
gevolg van herhaald langdurig trauma zoals jeuk.
Hyperpigmentatie
De huid is donker van kleur ten gevolge van
verhoogde melanineproductie. Hyperpigmentatie
gaat vaak samen met lichenificatie. Er zijn
aandoeningen waarbij de hyperpigmentatie een
primaire laesie kan zijn zoals bij hormonale
storingen. Incidenteel is hyperpigmentatie
aangeboren of idiopathisch, zoals bij het paard.
Comedo (mee-eter)
Een comedo (‘mee-eter’) bestaat uit gedilateerde
haarfollikel (haarzakje) gevuld met keratine en talg.
Comedones is meervoud van comedo.
Huidveranderingen
Primaire huidlaesies: weerspiegeling van de aandoening
Macula
Dit is een omschreven, vlakke verkleuring van de
huid. Er kan onderscheid worden gemaakt in diverse
kleuren maculae:
- rode maculae, ten gevolge van hyperemie
(erytheem) of bloedingen in de dermis.
Deze kunnen ook enigszins blauw zijn.
- bruine tot zwarte maculae, ten gevolge van
een lokale pigmentophoping in het basale
deel van de epidermis.
- witte maculae, ten gevolge van een lokale
depigmentatie, die onder andere kan
voorkomen na ontstekingen
Papula/papel, plaque
Een papel is een omschreven solide verhevenheid
van de huid van minder dan 1 centimeter. De papel
is meestal rood van kleur. Papels die in elkaar
overlopen noemt men een plaque: een platte
verhevenheid, die ook kan ontstaan op basis van een
tumor.
We onderscheiden:
- de epidermale papel, die bestaat uit een
verdikking van de epidermis ten gevolge
van hyperplasie bijv. door ontsteking of
oedeem.
- de subepidermale papel, die wordt gevormd
door een verdikking van de lederhuid ten
gevolge van celtoename (ontsteking of
tumor)
Nodulus of nodus
Noduli (nodi) zijn kleine, scherp omschreven
dermale verheven knobbels die doordringen tot in
de diepe dermis. Dit is als gevolg van celophoping
door neoplasie of ontsteking. Haarden kleiner dan 1
cm worden noduli genoemd, grotere haarden nodi.
,Urtica of kwaddel
Een urtica is een omschreven verhevenheid et
eenplat oppervlak als gevolg van oedeem. Urticae
ontstaan bij een allergische reactie. Als ze
gegeneraliseerd voorkomen wordt gesproken van
Urticaria.
Vesicula en Bulla
Een vesicula (vesikel) is een klein blaasje gevuld met
vocht. Ze hebben vaak een dunne wand waardoor ze
snel kapot gaan. We onderscheiden:
- Intra epitheliale vesiculae: door
intercellulair (spongiosis) en intracellulair
(hydropische degeneratie) oedeem, en
degeneratie van desmosomen
(acantholyse)
- Subepidermale vesiculae: scheiding tussen
epidermis en dermis
Pustula of pustel
Een pustula is een kleine, omschreven verhevenheid
van de huid door ophoping van pus in/onder de
epidermis (abcesvorming). Bij intra-epidermale
lokalisatie wordt gesproken van impetigo. Ze kunnen
zich secundair ontwikkelen uit vesiculae
Tumor
Een tumor is een compacte massa, bestaande uit
ontstekingscellen of tumorcellen, die uitstrekken van
subcutis tot in de epidermis
,Secundaire huidlaesies: door trauma of behandeling met chemische stoffen
Squamae/schilfers
Squamae zijn losse hoornschilfers die op de huid of
tussen de haren liggen. Zij kunnen ontstaan bij een
huidontsteking. Soms kunnen schilfers ook als
primaire laesie voorkomen bij bijvoorbeeld bij een
primaire seborroe. De onderliggende storing kan een
verhoogde productie (hyperkeratose) zijn of een
verstoorde afschilfering (dyskeratose).
Crustae
Crustae zijn korsten die vastzitten op de huid.
Crustae bestaan voornamelijk uit ingedroogd serum,
pus of bloed met daarbij hoorn en of talg.
Colarettes
Een collarette ontstaat na het opengaan van een
pustel of vesikel. De bovenste laag van het stratum
corneum (‘het dak’) heeft losgelaten. Wat overblijft
is een cirkelvormige kraag van epidermaal weefsel.
Erytheem
Dit is een niet scherp omschreven rode verkleuring
van de huid. Het is meestal een gevolg van likken,
maar kan ook ontstaan door vasodilatatie. In het
laatste geval kan men erytheem ook als een primaire
laesie beschouwen.
Alopecia
Dit is een kaalheid. De plek kan scherp omschreven,
maar ook diffuus zijn. De kaalheid kan een gevolg
zijn van trauma zoals veroorzaakt door likken.
Alopecia komt ook voor als een primaire laesie bij
bijvoorbeeld hormonale aandoeningen of als
immuungemedieerde aandoening. Alopecia kan ook
idiopatisch zijn.
, Excoriaties of erosies
Hieronder worden oppervlakkige defecten verstaan,
waarbij de epidermis beschadigd is en de
basaalmembraan intact blijft. Ze kunnen ontstaan
door bijvoorbeeld wrijven of krabben.
Ulcera
Een ulcus is een diep epidermaal defect, dat zich
uitstrekt tot in de dermis en waarbij de
basaalmembraan beschadigd is. Als ulcera lineair van
vorm zijn spreekt men van fissuren. Bij de genezing
ontstaan vaak littekens.
Lichenificatie
Met lichenificatie wordt een uitgebreide verdikking
van de huid bedoeld, waarbij het normale reliëf
sterk geprononceerd is. Lichenificatie ontstaat als
gevolg van herhaald langdurig trauma zoals jeuk.
Hyperpigmentatie
De huid is donker van kleur ten gevolge van
verhoogde melanineproductie. Hyperpigmentatie
gaat vaak samen met lichenificatie. Er zijn
aandoeningen waarbij de hyperpigmentatie een
primaire laesie kan zijn zoals bij hormonale
storingen. Incidenteel is hyperpigmentatie
aangeboren of idiopathisch, zoals bij het paard.
Comedo (mee-eter)
Een comedo (‘mee-eter’) bestaat uit gedilateerde
haarfollikel (haarzakje) gevuld met keratine en talg.
Comedones is meervoud van comedo.
