Hoofdstuk 1
Goed onderzoek is, volgens Kees Schuyt, onderzoek dat tot nieuwe en betere vragen leidt. Alleen als
de onderzoeker in staat is onderzoeksresultaten binnen bredere wetenschappelijke en
maatschappelijke ontwikkelingen te plaatsen draagt hij of zij bij aan een criminologie die ertoe doet.
Het gaat bij kwalitatieve methoden om het Verstehen: het handelen vanuit het actorperspectief
leren begrijpen. Het gaat om het inzichtelijk maken van betekenisgeving; om het leren begrijpen van
de werkelijkheid vanuit een emic perspectief: welke betekenis geeft de actor zelf aan zijn handelen?
Een theorie bestaat uit een systematische en consistente redenering die volgt uit een generalisering
en abstrahering van onderzoeksgegevens, die een mogelijke verklaring aandraagt en die in zoveel
mogelijk toetsbare termen is gevat. We hebben een theorie vooral nodig om problemen te kunnen
verklaren. Zonder theorie blijven de uitkomsten van empirisch onderzoek op een beschrijvend niveau
hangen.
Cultureel criminologen hechten grote waarde aan empirisch onderzoek naar en onder direct
betrokkenen. Dit betekent dat etnografische onderzoeksmethoden (bijv. participerende observatie)
voor veel criminologen centraal staan. Ze doen veel exploratief onderzoek, dit brengt vaak onderzoek
naar verborgen werelden met zich mee.
Met kwalitatieve onderzoeksmethoden kan de werkelijkheid waarin criminaliteit ontstaat het best in
kaart worden gebracht vanuit directe observatie en in directe interactie met de betrokkenen; of het
nu gaat om de zogenaamde daders, de slachtoffers, de overheid of andere partijen. Het gaat er om
zo dicht mogelijk in de nabijheid van het object van studie te komen en het deviante gedrag ook in
een bredere context en constellatie van handelende actoren, normen, verwachtingen en
voorgeschreven regels te kunnen interpreteren.
Constructie van data: in alle gevallen is een kritische blik en reflectie op de totstandkoming en het
gebruik van de data van belang. Een belangrijke implicatie hierbij is dat er oog is voor de
omstandigheden waaronder het materiaal is verzameld. Het problematiseren van de data, en het
inzichtelijk maken van het sociaal geconstrueerde karakter ervan, leidt er mede toe dat deze data
niet op face value gebruikt worden, maar slechts met inachtneming van deze beperkingen kunnen
worden geïnterpreteerd.
Onderscheid criminologische theorieën:
- Etiologische theorieën: zijn op de oorzaken van criminaliteit gericht.
- Sociale reactiebenaderingen: deze theorieën pogen te verklaren welke functies de
criminaliteitsbestrijding heeft en welk bedoeld of onbedoeld effect zij heeft op de aard en
omvang van de criminaliteit.
- Verklaringsniveau: iets dat op macroniveau waar is, hoeft op microniveau nog niet te zijn en
vice versa. Waar in kwantitatief onderzoek op het microniveau vaak vanuit een
buitenstaanderperspectief over een individu wordt gesproken, zal in kwalitatief onderzoek
eerder de betekenisgeving en de beweegredenen van de actor zelf centraal staan.
- Moederdiscplines denk aan filosofie, statistiek, psychologie, sociologie. Heeft criminologie
allemaal mee te maken. Deterministisch: de vrijheid van handelen van een mens is sterk
beperkt door zijn mogelijkheden en de omstandigheden waarin hij verkeert.
Voluntaristisch: ieder handelen is het resultaat van een vrije wilsbeschikking.
Alle verklarende theorieën in de criminologie zitten qua mensbeeld tussen deze twee
uitersten in.
- Maatschappijbeelden
- Delictsvormen zijn veel verschillende delictsvormen die allemaal om een andere
verklaring vragen.
, We kunnen over het algemeen stellen dat kwalitatieve methoden vooral binnen de perspectieven op
het meso- en macroniveau worden gebruikt en minder op het microniveau. Een belangrijke oorzaak
is hiervoor gelegen in de omstandigheid dat kwalitatieve onderzoeksmethoden bovenal oog hebben
voor de context. Ook op het microniveau van het individu zullen kwalitatieve onderzoekers geneigd
zijn het individu te bekijken in samenhang met – of in relatie tot- de inbedding in de sociale en
economische omgeving.
In concreet onderzoek naar sociale controle kan het volgende onderscheid behulpzaam zijn bij de
analyse:
1. Formele en informele sociale controle (afhankelijk van de procedure vastlegging van het
soort ingrijpen).
2. Publieke en particuliere sociale controle (afhankelijk van het feit of zij wordt uitgeoefend
door de overheid of door burgers of particuliere instellingen).
3. Reactieve en proactieve sociale controle (afhankelijk van de vraag of zij achteraf of vooraf
plaatsvindt).
4. Expliciete en impliciete sociale controle (afhankelijk van de vraag of zij wordt afgedwongen
of dat het om gedragsbeïnvloeding door middel van overtuiging gaat).
5. Buitensluitende en binnensluitende sociale controle (afhankelijk van de vraag of de
gedragsbeïnvloeding plaatsvindt door de deviant buiten de maatschappelijke orde te
plaatsen of juist door op assimilatie gerichte maatregelen).
6. Sociale controle in de openbare ruimte of in de privésfeer.
Het meeste onderzoek op dit terrein is wel kwantitatief.
De culturele criminologie gebruikt een methodologie van aandachtigheid, dat wil zeggen: een
etnografie die een cultuur in al haar symbolische, esthetische en visuele aspecten absorbeert. In
cultureel criminologisch onderzoek worden vooral de volgende twee typen van methoden gebruikt:
etnografische methoden en visuele methoden.
Een waardevolle methodologische aanvulling waar criminologen langzamerhand gebruik van maken,
betreft het werken met visuele methoden en technieken. Zo worden jongeren soms zelf met een
camera op pad gestuurd om de betekenis die zij aan hun handelen geven ook echt in beeld te
brengen. De mogelijke winst hiervan is dat zij zich uiten zonder de bias van een aanwezige
onderzoeker.
Een tweede belangrijke methodologische ontwikkeling waar meer aandacht naar uit zou kunnen
gaan is gericht op het centraal stellen van objecten in plaats van mensen. Met betrekking tot het
centraal stellen van goederen kunnen cultureel criminologen inspiratie putten uit de culturele
antropologie, waar een rijke traditie bestaat van onderzoek dat gericht is op de materiële aspecten
van het menselijk samenleven.
Tot slot
Theorie speelt een belangrijke rol in de wetenschappelijke ontwikkeling van een vakgebied. In de
criminologie is ook theorievorming van belang om actuele wetenschappelijke vragen op een
relevante manier te kunnen stellen, te beantwoorden en om goed, kritisch en up to date onderzoek
mogelijk te maken.
Voor alles is een goede wetenschappelijke vraag een vraag waar we niet al bij voorbaat het antwoord
op weten. Daarnaast zal een goede onderzoeker een sceptische houding moeten aannemen ten
aanzien van alles wat op een bepaald moment als ‘de feiten’ of ‘de waarheid’ wordt gezien. In goed
onderzoek zullen data en theorie ook altijd op elkaar betrokken dienen te worden.
Goed onderzoek is, volgens Kees Schuyt, onderzoek dat tot nieuwe en betere vragen leidt. Alleen als
de onderzoeker in staat is onderzoeksresultaten binnen bredere wetenschappelijke en
maatschappelijke ontwikkelingen te plaatsen draagt hij of zij bij aan een criminologie die ertoe doet.
Het gaat bij kwalitatieve methoden om het Verstehen: het handelen vanuit het actorperspectief
leren begrijpen. Het gaat om het inzichtelijk maken van betekenisgeving; om het leren begrijpen van
de werkelijkheid vanuit een emic perspectief: welke betekenis geeft de actor zelf aan zijn handelen?
Een theorie bestaat uit een systematische en consistente redenering die volgt uit een generalisering
en abstrahering van onderzoeksgegevens, die een mogelijke verklaring aandraagt en die in zoveel
mogelijk toetsbare termen is gevat. We hebben een theorie vooral nodig om problemen te kunnen
verklaren. Zonder theorie blijven de uitkomsten van empirisch onderzoek op een beschrijvend niveau
hangen.
Cultureel criminologen hechten grote waarde aan empirisch onderzoek naar en onder direct
betrokkenen. Dit betekent dat etnografische onderzoeksmethoden (bijv. participerende observatie)
voor veel criminologen centraal staan. Ze doen veel exploratief onderzoek, dit brengt vaak onderzoek
naar verborgen werelden met zich mee.
Met kwalitatieve onderzoeksmethoden kan de werkelijkheid waarin criminaliteit ontstaat het best in
kaart worden gebracht vanuit directe observatie en in directe interactie met de betrokkenen; of het
nu gaat om de zogenaamde daders, de slachtoffers, de overheid of andere partijen. Het gaat er om
zo dicht mogelijk in de nabijheid van het object van studie te komen en het deviante gedrag ook in
een bredere context en constellatie van handelende actoren, normen, verwachtingen en
voorgeschreven regels te kunnen interpreteren.
Constructie van data: in alle gevallen is een kritische blik en reflectie op de totstandkoming en het
gebruik van de data van belang. Een belangrijke implicatie hierbij is dat er oog is voor de
omstandigheden waaronder het materiaal is verzameld. Het problematiseren van de data, en het
inzichtelijk maken van het sociaal geconstrueerde karakter ervan, leidt er mede toe dat deze data
niet op face value gebruikt worden, maar slechts met inachtneming van deze beperkingen kunnen
worden geïnterpreteerd.
Onderscheid criminologische theorieën:
- Etiologische theorieën: zijn op de oorzaken van criminaliteit gericht.
- Sociale reactiebenaderingen: deze theorieën pogen te verklaren welke functies de
criminaliteitsbestrijding heeft en welk bedoeld of onbedoeld effect zij heeft op de aard en
omvang van de criminaliteit.
- Verklaringsniveau: iets dat op macroniveau waar is, hoeft op microniveau nog niet te zijn en
vice versa. Waar in kwantitatief onderzoek op het microniveau vaak vanuit een
buitenstaanderperspectief over een individu wordt gesproken, zal in kwalitatief onderzoek
eerder de betekenisgeving en de beweegredenen van de actor zelf centraal staan.
- Moederdiscplines denk aan filosofie, statistiek, psychologie, sociologie. Heeft criminologie
allemaal mee te maken. Deterministisch: de vrijheid van handelen van een mens is sterk
beperkt door zijn mogelijkheden en de omstandigheden waarin hij verkeert.
Voluntaristisch: ieder handelen is het resultaat van een vrije wilsbeschikking.
Alle verklarende theorieën in de criminologie zitten qua mensbeeld tussen deze twee
uitersten in.
- Maatschappijbeelden
- Delictsvormen zijn veel verschillende delictsvormen die allemaal om een andere
verklaring vragen.
, We kunnen over het algemeen stellen dat kwalitatieve methoden vooral binnen de perspectieven op
het meso- en macroniveau worden gebruikt en minder op het microniveau. Een belangrijke oorzaak
is hiervoor gelegen in de omstandigheid dat kwalitatieve onderzoeksmethoden bovenal oog hebben
voor de context. Ook op het microniveau van het individu zullen kwalitatieve onderzoekers geneigd
zijn het individu te bekijken in samenhang met – of in relatie tot- de inbedding in de sociale en
economische omgeving.
In concreet onderzoek naar sociale controle kan het volgende onderscheid behulpzaam zijn bij de
analyse:
1. Formele en informele sociale controle (afhankelijk van de procedure vastlegging van het
soort ingrijpen).
2. Publieke en particuliere sociale controle (afhankelijk van het feit of zij wordt uitgeoefend
door de overheid of door burgers of particuliere instellingen).
3. Reactieve en proactieve sociale controle (afhankelijk van de vraag of zij achteraf of vooraf
plaatsvindt).
4. Expliciete en impliciete sociale controle (afhankelijk van de vraag of zij wordt afgedwongen
of dat het om gedragsbeïnvloeding door middel van overtuiging gaat).
5. Buitensluitende en binnensluitende sociale controle (afhankelijk van de vraag of de
gedragsbeïnvloeding plaatsvindt door de deviant buiten de maatschappelijke orde te
plaatsen of juist door op assimilatie gerichte maatregelen).
6. Sociale controle in de openbare ruimte of in de privésfeer.
Het meeste onderzoek op dit terrein is wel kwantitatief.
De culturele criminologie gebruikt een methodologie van aandachtigheid, dat wil zeggen: een
etnografie die een cultuur in al haar symbolische, esthetische en visuele aspecten absorbeert. In
cultureel criminologisch onderzoek worden vooral de volgende twee typen van methoden gebruikt:
etnografische methoden en visuele methoden.
Een waardevolle methodologische aanvulling waar criminologen langzamerhand gebruik van maken,
betreft het werken met visuele methoden en technieken. Zo worden jongeren soms zelf met een
camera op pad gestuurd om de betekenis die zij aan hun handelen geven ook echt in beeld te
brengen. De mogelijke winst hiervan is dat zij zich uiten zonder de bias van een aanwezige
onderzoeker.
Een tweede belangrijke methodologische ontwikkeling waar meer aandacht naar uit zou kunnen
gaan is gericht op het centraal stellen van objecten in plaats van mensen. Met betrekking tot het
centraal stellen van goederen kunnen cultureel criminologen inspiratie putten uit de culturele
antropologie, waar een rijke traditie bestaat van onderzoek dat gericht is op de materiële aspecten
van het menselijk samenleven.
Tot slot
Theorie speelt een belangrijke rol in de wetenschappelijke ontwikkeling van een vakgebied. In de
criminologie is ook theorievorming van belang om actuele wetenschappelijke vragen op een
relevante manier te kunnen stellen, te beantwoorden en om goed, kritisch en up to date onderzoek
mogelijk te maken.
Voor alles is een goede wetenschappelijke vraag een vraag waar we niet al bij voorbaat het antwoord
op weten. Daarnaast zal een goede onderzoeker een sceptische houding moeten aannemen ten
aanzien van alles wat op een bepaald moment als ‘de feiten’ of ‘de waarheid’ wordt gezien. In goed
onderzoek zullen data en theorie ook altijd op elkaar betrokken dienen te worden.
