Samenvatting aardrijkskunde
De wereld in met aardrijkskunde – vakdidactiek
Hoofstuk 1, 2 en 3
Hoofdstuk 1 Waar het bij aardrijkskunde om gaat
1.1 Wat is aardrijkskunde(onderwijs)?
Aardrijkskunde gaat over de wereld om ons heen.
Aardrijkskunde is alledaags -> zelfs bij het eten van iets
Aardrijkskunde gaat niet alleen over de wereld van nu, maar hoe de wereld zou kunnen worden
Visie document KNAG = Koninklijk Nederlands Aardrijkskunde genootschap (2017)
▪ Goed aardrijkskundeonderwijs roept verwondering op en inspireert om na te denken over de
wereld en draagt bij aan het waarderen van de schoonheid en de verschillen op aarde.
▪ Het biedt leerlingen de vaardigheden om de wereld dichtbij en veraf, te ontdekken.
(je leert de wereld begrijpen -> grondsoorten, maar ook mensen -> migraties)
Grip op aardrijkskunde krijgen door 3 componenten (samen geografische besef)
o Geografisch wereldbeeld (=hoofdlijn van spreiding mens en natuur)
o Kennis en inzicht in ruimtelijke vraagstukken (milieuproblemen beschrijven en
verklaren)
o Geografische benadering (met geografische informatie om kunnen gaat)
1.2. Geografisch besef
Geografisch besef helpt om de snel veranderende wereld te begrijpen
1. Geografisch wereldbeeld
Vormen van een wereldbeeld = eigen ervaring + onderwijs
• Hoe zien plaatsen veraf en dichtbij eruit
• Patronen herkennen. Een bepaald landschap heeft een bepaald klimaat. (Dingen begrijpen ->
tropisch regenwoud in 3 plekken -> de ligging bepaald.
• Het kunnen onderscheiden van schaalniveaus
o Het lokale schaalniveau heeft betrekking op een klein gebied, meestal
een stad of gemeente;
o Het regionale schaalniveau heeft betrekking op een groter gebied, meestal
een streek of provincie;
o Het nationale schaalniveau heeft betrekking op een land;
o Het continentale schaalniveau heeft betrekking op een continent;
o Het mondiale schaalniveau heeft betrekking op de hele wereld;
o Het fluviale schaalniveau heeft betrekking op stroomgebieden
van rivieren (dit schaalniveau wordt vooral gebruikt in de context van bijvoorbeeld
vervuiling).
2. Kennis van en inzicht in ruimtelijke vraagstukken
Inzicht in oorzaak en gevolg van ruimtelijke vraagstukken
Voorbeelden: klimaatverandering, vervuiling, duurzaamheid, migratie, verstedelijking
Maar ook: mogelijkheden, beperkingen en gevaren van de natuur voor de mens
, 3. Geografische benadering
• Gaat om de manier van denken -> geografisch denken.
• Het leren stellen van geografische vragen zoals:
o Waar?
o Waarom daar?
o Waar nog meer?
o Hoe verandert het?
o Wat is het effect op de omgeving?
Dat zijn de kernvragen van een geograaf. (het verleden minder belangrijk)
• Hiermee leer je vraagstukken te analyseren
o Op verschillende schaalniveaus
o De samenhang tussen mens en natuur zien
o Vanuit verschillende perspectieven/invalshoeken denken
▪ Economische
▪ Politieke (oorlog op de gazastrook)
▪ Demografische (grafiek van de bevolking)
▪ Culturele (flat naast moskee)
1.3. Het doel van aardrijkskunde onderwijs
Doel = ontwikkelen van krachtige kennis/powerful knowledge (nieuwe kennis) -> die leerlingen
buiten de school niet zo makkelijk verwerven
• Dat houdt in dat je in de huidige maatschappij goede en weloverwogen keuzes moet maken
• De wereld vraagt om het wendbaar kunnen inzetten van kennis en vaardigheden, dus geen
feiten leren van verschillende landen
1.4. Aardrijkskunde op de basisschool
Onderbouw: spelenderwijs de wereld ontdekken
Middenbouw: het verhaal achter de feiten/ervaringen leren kennen
Bovenbouw: informatie ordenen en mening vormen.
Voorbeelden
• les warm en koud in groep ½ of lokaal tekenen
• een vertelplaat van school (plaatsbepaling)
• prentenboek aanbieden met verschillende plekken
1.5. Wat heb je nodig om goede aardrijkskundelessen te geven?
• Voldoende vakkennis en vaardigheden (geografische besef)
• Je moet misconcepten uit de wereld helpen (zoals gat in de ozonlaag)
• Vakdidactische kennis = kennis over de manier waarop je moet onderwijzen
PCK Pedagogical Content Knowledge door Shulman
= alle kennis en vaardigheden die je nodig hebt om een vak goed te kunnen onderwijzen
• Bepaalde strategieën (HOE)
• Met een bepaalde inhoud (WAT)
• Om een bepaalde reden en manier waarop je bij de doelen/doelgroep een passende inhoud
en didactiek kiest (WAAROM)
De wereld in met aardrijkskunde – vakdidactiek
Hoofstuk 1, 2 en 3
Hoofdstuk 1 Waar het bij aardrijkskunde om gaat
1.1 Wat is aardrijkskunde(onderwijs)?
Aardrijkskunde gaat over de wereld om ons heen.
Aardrijkskunde is alledaags -> zelfs bij het eten van iets
Aardrijkskunde gaat niet alleen over de wereld van nu, maar hoe de wereld zou kunnen worden
Visie document KNAG = Koninklijk Nederlands Aardrijkskunde genootschap (2017)
▪ Goed aardrijkskundeonderwijs roept verwondering op en inspireert om na te denken over de
wereld en draagt bij aan het waarderen van de schoonheid en de verschillen op aarde.
▪ Het biedt leerlingen de vaardigheden om de wereld dichtbij en veraf, te ontdekken.
(je leert de wereld begrijpen -> grondsoorten, maar ook mensen -> migraties)
Grip op aardrijkskunde krijgen door 3 componenten (samen geografische besef)
o Geografisch wereldbeeld (=hoofdlijn van spreiding mens en natuur)
o Kennis en inzicht in ruimtelijke vraagstukken (milieuproblemen beschrijven en
verklaren)
o Geografische benadering (met geografische informatie om kunnen gaat)
1.2. Geografisch besef
Geografisch besef helpt om de snel veranderende wereld te begrijpen
1. Geografisch wereldbeeld
Vormen van een wereldbeeld = eigen ervaring + onderwijs
• Hoe zien plaatsen veraf en dichtbij eruit
• Patronen herkennen. Een bepaald landschap heeft een bepaald klimaat. (Dingen begrijpen ->
tropisch regenwoud in 3 plekken -> de ligging bepaald.
• Het kunnen onderscheiden van schaalniveaus
o Het lokale schaalniveau heeft betrekking op een klein gebied, meestal
een stad of gemeente;
o Het regionale schaalniveau heeft betrekking op een groter gebied, meestal
een streek of provincie;
o Het nationale schaalniveau heeft betrekking op een land;
o Het continentale schaalniveau heeft betrekking op een continent;
o Het mondiale schaalniveau heeft betrekking op de hele wereld;
o Het fluviale schaalniveau heeft betrekking op stroomgebieden
van rivieren (dit schaalniveau wordt vooral gebruikt in de context van bijvoorbeeld
vervuiling).
2. Kennis van en inzicht in ruimtelijke vraagstukken
Inzicht in oorzaak en gevolg van ruimtelijke vraagstukken
Voorbeelden: klimaatverandering, vervuiling, duurzaamheid, migratie, verstedelijking
Maar ook: mogelijkheden, beperkingen en gevaren van de natuur voor de mens
, 3. Geografische benadering
• Gaat om de manier van denken -> geografisch denken.
• Het leren stellen van geografische vragen zoals:
o Waar?
o Waarom daar?
o Waar nog meer?
o Hoe verandert het?
o Wat is het effect op de omgeving?
Dat zijn de kernvragen van een geograaf. (het verleden minder belangrijk)
• Hiermee leer je vraagstukken te analyseren
o Op verschillende schaalniveaus
o De samenhang tussen mens en natuur zien
o Vanuit verschillende perspectieven/invalshoeken denken
▪ Economische
▪ Politieke (oorlog op de gazastrook)
▪ Demografische (grafiek van de bevolking)
▪ Culturele (flat naast moskee)
1.3. Het doel van aardrijkskunde onderwijs
Doel = ontwikkelen van krachtige kennis/powerful knowledge (nieuwe kennis) -> die leerlingen
buiten de school niet zo makkelijk verwerven
• Dat houdt in dat je in de huidige maatschappij goede en weloverwogen keuzes moet maken
• De wereld vraagt om het wendbaar kunnen inzetten van kennis en vaardigheden, dus geen
feiten leren van verschillende landen
1.4. Aardrijkskunde op de basisschool
Onderbouw: spelenderwijs de wereld ontdekken
Middenbouw: het verhaal achter de feiten/ervaringen leren kennen
Bovenbouw: informatie ordenen en mening vormen.
Voorbeelden
• les warm en koud in groep ½ of lokaal tekenen
• een vertelplaat van school (plaatsbepaling)
• prentenboek aanbieden met verschillende plekken
1.5. Wat heb je nodig om goede aardrijkskundelessen te geven?
• Voldoende vakkennis en vaardigheden (geografische besef)
• Je moet misconcepten uit de wereld helpen (zoals gat in de ozonlaag)
• Vakdidactische kennis = kennis over de manier waarop je moet onderwijzen
PCK Pedagogical Content Knowledge door Shulman
= alle kennis en vaardigheden die je nodig hebt om een vak goed te kunnen onderwijzen
• Bepaalde strategieën (HOE)
• Met een bepaalde inhoud (WAT)
• Om een bepaalde reden en manier waarop je bij de doelen/doelgroep een passende inhoud
en didactiek kiest (WAAROM)
