Gedragseconomie
Hoofdstuk 1
Begrippenlijst
Rationeel of subjectief
Mensen handelen zeker niet altijd rationeel maar veeleer subjectief. Subjectief betekent dat
mensen zijn begrensd in geheugen, kennisverwerking, rekenkundige capaciteiten, wilskracht
en informatieverwerking. Desondanks bleef de rationele mens het uitgangspunt van de
meeste economische theorieën.
Ook Pareto ziet de mens als een rationeel iemand die onbelemmerd ingewikkelde afwegingen
maakt en nooit systematische fouten vertoont: de homo economicus.
Gedragseconomie
Het realistischer maken van de economie door er psychologische invloeden in te verwerken,
leidde tot wat we nu gedragseconomie noemen. Mensen beseffen dat zij beperkt zijn in hun
rationaliteit. Dit lossen ze op door simpele oplossingen te bedenken om met die beperking om
te gaan. Een veel voorkomende oplossing is dat mensen kiezen voor de keuze die ze de vorige
keer ook gemaakt hebben of die de meeste mensen maken. Zij kiezen dan voor datgene wat
hen het meest vertrouwd voorkomt. Maar dit leidt vaak tot systematische fouten, omdat
mensen allemaal hetzelfde doen. Omdat mensen allemaal dezelfde soort fouten maken of
vereenvoudigingen aanbrengen bij het maken van (economische) keuzes, ontstaan er
systematisch irrationele uitkomsten. Deze uitkomsten zijn voorspelbaar. Het is niet zo dat
enkele personen in de fout gaan bij de economische keuzes die ze maken. Mensen maken
allemaal dezelfde fouten.
Begrensde rationaliteit: Beslissingen moeten nemen op basis van de beperkte
beschikbaarheid van informatie en de beperkte tijd om tot een besluit te komen.
Gedragseconomie: Een stroming binnen de economie die door middel van psychologische
invloeden poogt om de economische wetenschap realistischer te maken.
Homo economicus: Het omschrijven van mensen als rationele actoren die te allen tijde op
basis van rationaliteit economische beslissingen nemen.
Onzichtbare hand: Markten bereiken vanzelf een evenwicht doordat vraag en aanbod zich
aan elkaar aanpassen. rationeel handelende mensen
Ultimatumspel: Economisch spel ontworpen om onderzoek te doen naar de verdeling van een
geldbedrag tussen twee personen.
Volledige rationaliteit: Handelen op basis van feiten met kennis van oorzaak en gevolg.
Hoofdstuk 2
Vergelijken
Vergelijken is voor mensen makkelijker dan het toekennen van een absolute waarde aan iets.
Mensen vinden het makkelijker om hun voorkeuren te bepalen als er een duidelijke vergelijking
mogelijk is. Bovendien houden mensen niet van het kiezen voor een extreem geval. De keuzes
van mensen zijn gemakkelijk te beïnvloeden door lokvogels toe te voegen. Deze extra
informatiebronnen zorgen ervoor dat je kunt vergelijken. Vaak is de lokvogel dan een derde
keus die wordt toegevoegd.
Twee euro korting op een product van € 7 lijkt nou eenmaal meer dan twee euro korting op €
100. Status en hoogte van het inkomen is belangrijk in relatie tot de status en de hoogte van
het inkomen van vrienden en kennissen.
1
Hoofdstuk 1
Begrippenlijst
Rationeel of subjectief
Mensen handelen zeker niet altijd rationeel maar veeleer subjectief. Subjectief betekent dat
mensen zijn begrensd in geheugen, kennisverwerking, rekenkundige capaciteiten, wilskracht
en informatieverwerking. Desondanks bleef de rationele mens het uitgangspunt van de
meeste economische theorieën.
Ook Pareto ziet de mens als een rationeel iemand die onbelemmerd ingewikkelde afwegingen
maakt en nooit systematische fouten vertoont: de homo economicus.
Gedragseconomie
Het realistischer maken van de economie door er psychologische invloeden in te verwerken,
leidde tot wat we nu gedragseconomie noemen. Mensen beseffen dat zij beperkt zijn in hun
rationaliteit. Dit lossen ze op door simpele oplossingen te bedenken om met die beperking om
te gaan. Een veel voorkomende oplossing is dat mensen kiezen voor de keuze die ze de vorige
keer ook gemaakt hebben of die de meeste mensen maken. Zij kiezen dan voor datgene wat
hen het meest vertrouwd voorkomt. Maar dit leidt vaak tot systematische fouten, omdat
mensen allemaal hetzelfde doen. Omdat mensen allemaal dezelfde soort fouten maken of
vereenvoudigingen aanbrengen bij het maken van (economische) keuzes, ontstaan er
systematisch irrationele uitkomsten. Deze uitkomsten zijn voorspelbaar. Het is niet zo dat
enkele personen in de fout gaan bij de economische keuzes die ze maken. Mensen maken
allemaal dezelfde fouten.
Begrensde rationaliteit: Beslissingen moeten nemen op basis van de beperkte
beschikbaarheid van informatie en de beperkte tijd om tot een besluit te komen.
Gedragseconomie: Een stroming binnen de economie die door middel van psychologische
invloeden poogt om de economische wetenschap realistischer te maken.
Homo economicus: Het omschrijven van mensen als rationele actoren die te allen tijde op
basis van rationaliteit economische beslissingen nemen.
Onzichtbare hand: Markten bereiken vanzelf een evenwicht doordat vraag en aanbod zich
aan elkaar aanpassen. rationeel handelende mensen
Ultimatumspel: Economisch spel ontworpen om onderzoek te doen naar de verdeling van een
geldbedrag tussen twee personen.
Volledige rationaliteit: Handelen op basis van feiten met kennis van oorzaak en gevolg.
Hoofdstuk 2
Vergelijken
Vergelijken is voor mensen makkelijker dan het toekennen van een absolute waarde aan iets.
Mensen vinden het makkelijker om hun voorkeuren te bepalen als er een duidelijke vergelijking
mogelijk is. Bovendien houden mensen niet van het kiezen voor een extreem geval. De keuzes
van mensen zijn gemakkelijk te beïnvloeden door lokvogels toe te voegen. Deze extra
informatiebronnen zorgen ervoor dat je kunt vergelijken. Vaak is de lokvogel dan een derde
keus die wordt toegevoegd.
Twee euro korting op een product van € 7 lijkt nou eenmaal meer dan twee euro korting op €
100. Status en hoogte van het inkomen is belangrijk in relatie tot de status en de hoogte van
het inkomen van vrienden en kennissen.
1
