BRUGOPLEIDING | FASE 1 |
Inhoud
1 Wat is farmacokinetiek?.................................................................................... 12
1.1 Farmaceutische fase................................................................................... 12
1.2 Farmacokinetische fase............................................................................... 12
1.3 Farmacodynamische fase............................................................................12
2 Verschillende stappen in farmacokinetiek.........................................................12
3 Plasmaconcentratie........................................................................................... 12
3.1 Plasmaconcentratie-tijdscurve....................................................................12
3.2 Verschillende toedieningsvormen...............................................................12
3.3 Snelheden................................................................................................... 13
3.4 Gegevens.................................................................................................... 13
4 Therapeutische breedte.................................................................................... 13
5 Eerste – passage – effect................................................................................... 14
5.1 Absorptie..................................................................................................... 14
5.2 Passieve diffusie.......................................................................................... 14
5.3 Opgeloste GM.............................................................................................. 14
5.4 First-pass-effect (!!!)................................................................................... 14
6 Biologische beschikbaarheid............................................................................. 15
7 Distributie.......................................................................................................... 16
7.1 Cumulatie.................................................................................................... 16
7.2 Verdelingsvolume of distributievolume = Vd(↓).........................................16
7.2.1 Wanneer een GM zich sterk ophoopt in het weefsel dan.......................17
7.2.2 Wanneer een GM bijna helemaal bindt aan plasma-EW dan.................17
7.3 Gebonden fractie......................................................................................... 17
7.4 Vrije fractie.................................................................................................. 17
7.5 Oplaaddosis................................................................................................. 18
8 bijzondere weefsels met betrekking tot distributie............................................18
8.1.1 Bloed-hersenbarrière beschermt de hersenen tegen schadelijke stoffen.
....................................................................................................................... 18
8.1.2 Moeilijk te behandelen aandoeningen t.g.v. de bloed-hersenbarrière:. 18
8.1.3 De placenta........................................................................................... 18
8.1.4 Teratogene GM (!)................................................................................. 18
8.1.5 Moedermelk.......................................................................................... 18
9 Eliminatie.......................................................................................................... 19
1
, 9.1 Metabolisatie............................................................................................... 19
9.1.1 DOEL?.................................................................................................... 19
9.1.2 WAAR?................................................................................................... 19
9.1.3 REDEN?................................................................................................. 19
9.1.4 UITZONDERING?.................................................................................... 19
9.1.5 2 types metabolisatiereacties:..............................................................19
9.1.6 Metabolisatie afhankelijk van verschillende factoren:...........................19
9.1.7 Excretie................................................................................................. 20
9.1.8 De renale klaring van een GM is afhankelijk van 3 processen:.............20
10 Halfwaardetijd =.............................................................................................. 20
11 Fase 1 en Fase 2 – reacties van het levermetabolisme...................................20
12 Klaring............................................................................................................. 21
13 Genetisch polymorfisme.................................................................................. 21
14 Renale en biliaire excretie van het GM............................................................21
15 Steady state – concentratie............................................................................. 21
16 Kennen HB H2................................................................................................. 22
16.1 Enteric coated........................................................................................... 22
16.2 Retardtabletten......................................................................................... 22
16.3 Dosedump................................................................................................. 22
17 Farmacodynamiek........................................................................................... 22
18 Agonisten........................................................................................................ 22
19 Antagonisten................................................................................................... 22
20 Tolerantie........................................................................................................ 23
21 Rebound-effect (!!).......................................................................................... 23
22 Affiniteit........................................................................................................... 23
23 Intrinsieke effectiviteit..................................................................................... 23
24 Aangrijpingspunten voor GM...........................................................................23
25 Plasmaconcentratie-effectcurve......................................................................24
26 Verschil beschrijven tussen volle agonisten – partiële agonisten en
antagonisten........................................................................................................ 24
26.1 Volle agonist.............................................................................................. 24
26.2 Partiële agonist......................................................................................... 24
26.3 Antagonist................................................................................................. 24
27 Samenvatting.................................................................................................. 24
28 Hoe GM op verschillende manieren bijwerkingen kunnen veroorzaken (type A
& B)...................................................................................................................... 26
28.1 Interactie................................................................................................... 26
28.2 Gevolg....................................................................................................... 26
2
, 28.3 Type A bijwerkingen.................................................................................. 26
28.4 Type B bijwerkingen.................................................................................. 26
29 Uitleggen hoe sommige GM een interactie kunnen aangaan met andere GM.26
29.1 Farmacokinetische interacties (absorpiefase)...........................................26
29.2 Farmacokinetische interacties (distributiefase).........................................27
29.3 Interactie tijdens de fase van biotransformatie of metabolisme...............27
29.3.1 Enzyminhibitie..................................................................................... 27
29.3.2 Enzyminductie..................................................................................... 27
29.3.3 Als VPK................................................................................................ 27
29.4 Interactie in de excretiefase......................................................................27
30 Overgevoeligheidsreactie + bijwerkingen.......................................................28
30.1 Intolerantie:............................................................................................... 28
30.2 Kruisovergevoeligheid............................................................................... 28
30.3 Allergie...................................................................................................... 28
30.4 Kruisallergie Voorbeeld: Kruisallergie voor antibiotica in dezelfde groep..29
30.5 Meest voorkomende bijwerkingen:............................................................29
30.6 Bijwerkingen kunnen het gevolg zijn van:.................................................29
30.7 Type bijwerkingen:.................................................................................... 29
31 Afhankelijkheid of verslaving...........................................................................29
32 Specifieke aandachtspunten uitleggen bij toediening van GM tijdens de
zwangerschap – lactatie bij kinderen en ouderen.................................................30
32.1 GM tijdens de zwangerschap.....................................................................30
32.2 Tijdens de embryonale fase......................................................................30
32.3 Tijdens de foetale periode.........................................................................30
32.4 Toediening voor de bevalling....................................................................30
32.5 Toediening tijdens de bevalling.................................................................30
32.6 GM tijdens de lactatieperiode....................................................................31
33 De verandering in de farmacokinetiek en dynamiek toelichten bij de
verschillende doelgroepen................................................................................... 31
33.1 Gewijzigde farmacokinetiek......................................................................31
33.2 Gewijzigde farmacokinetiek en dynamiek bij kinderen en pasgeborene...31
33.2.1 Absorptie............................................................................................. 31
33.2.2 Vd........................................................................................................ 31
33.2.3 Distributie........................................................................................... 31
33.2.4 Metabolisatie....................................................................................... 31
33.2.5 Eliminatie:........................................................................................... 32
33.3 Farmacotherapie bij ouderen....................................................................32
34 Meest voorkomende medicatiefouten.............................................................33
3
,35 ADE.................................................................................................................. 33
36 ADR................................................................................................................. 33
37 LASA................................................................................................................ 33
38 Farmacovigilantie............................................................................................ 34
39 Aandachtspunten bij het voorbereiden medicatieproces................................34
39.1 Interne en externe beïnvloedende factoren..............................................34
39.2 Rekenfouten.............................................................................................. 34
39.3 Dubbele controles..................................................................................... 34
40 Tips voorbereiden – toedienen van GM-oplossingen op maat van de ZV........34
40.1 Juiste GM................................................................................................... 34
40.2 Juiste dosis................................................................................................ 34
40.3 Juiste ZV.................................................................................................... 35
40.4 Juiste toedieningsweg............................................................................... 35
40.5 Juiste tijdstip.............................................................................................. 35
41 Therapieontrouw............................................................................................. 35
41.1 Bewuste inadequate therapietrouw...........................................................35
41.2 Onbewust inadequate therapietrouw........................................................35
41.3 Beïnvloedende factoren............................................................................ 35
41.4 VPK-rol bij therapietrouw...........................................................................35
42 Tips therapietrouw.......................................................................................... 36
43 Impulsoverdracht............................................................................................ 37
43.1 Impulsvorming.......................................................................................... 37
43.2 Impulsgeleiding......................................................................................... 37
43.3 Impulsoverdracht...................................................................................... 38
44 Autonoom zenuwstelsel................................................................................... 39
44.1 Vegetatieve farmaca................................................................................. 40
44.1.1 Sympathisch zenuwstelstel.................................................................40
44.1.2 Parasympathisch zenuwstelsel............................................................40
44.2 Sympathicomimetica................................................................................. 41
44.3 Sympathicolytica....................................................................................... 42
44.4 Parasympathicomimetica..........................................................................42
44.5 Parasympathioclytica................................................................................ 42
45 Pijn en indeling van pijn beschrijven...............................................................43
45.1 Soorten pijn............................................................................................... 43
45.2 Klinische indeling pijn................................................................................ 43
45.3 WHO pijnladder......................................................................................... 44
45.4 Mogelijke beperkingen ikv doeltreffendheid?............................................44
4
, 45.5 Principes bij de behandeling van pijn........................................................44
46 Indeling analgetica.......................................................................................... 45
46.1 Niet-opïoïde analgetica en antipyretica.....................................................45
46.1.1 Paracetamol........................................................................................ 45
46.1.2 Acetylsalicylzuur................................................................................. 45
46.1.3 Combinatiepreparaten........................................................................45
47 Principe van behandeling van pijn omschrijven en het pijnschema uitleggen.46
48 Werking & belangrijke contra-indicaties en bijwerkingen van paracetamol....46
48.1 Contra-indicatie?....................................................................................... 46
48.2 Werking..................................................................................................... 46
49 Antidotum van paracetamol............................................................................ 46
50 Werking en bijwerkingen van de opioïde analgetica beschrijven....................47
50.1 Toediening:............................................................................................... 47
50.2 Bijwerkingen opioïde analgetica................................................................47
50.3 Contra-indicaties opioïden.........................................................................47
51 Indeling opioïden............................................................................................. 48
51.1 Classificatie volgens pijnstand vermogen.................................................48
51.2 Indeling..................................................................................................... 48
52 Uitleggen waarom opioïdagonisten soms geassocieerd worden met
opioïdantagonis naloxon....................................................................................... 48
52.1 Naloxon (Narcan®)................................................................................... 48
52.2 Combinatiepreparaten.............................................................................. 48
53 Verschillende groepen GM benoemen die bij neuropathische pijn
voorgeschreven worden....................................................................................... 49
53.1 Tricyclische antidepressiva.......................................................................49
53.2 Anti-epileptica........................................................................................... 49
53.3 Capsaïcine (Qutenza-pleister®)................................................................49
54 Verschillende groepen GM benoemen die voorgeschreven orden bij
reumatische aandoeningen.................................................................................. 49
55 De acute medicamenteuze behandeling en de onderhoudsbehandeling van
jicht beschrijven................................................................................................... 50
55.1 Bij een aanval............................................................................................ 50
55.2 Preventie van een aanval..........................................................................50
56 De verschillende soorten logoregionale anesthesie uitleggen.........................51
56.1 Lokale anesthesie:..................................................................................... 51
56.2 Centrale anesthesie:................................................................................. 51
57 Uitleggen waarom adrenaline wordt toegevoegd aan een lokaal anestheticum
............................................................................................................................. 51
5
,58 De werking en belangrijkste bijwerkingen van benzodiazepines uitleggen.....51
58.1 Werking..................................................................................................... 51
58.2 Indicatie.................................................................................................... 52
58.3 Bijwerkingen (!!)........................................................................................ 52
59 De werking en belangrijkste bijwerkingen van antipsychotica verklaren........52
59.1 Werking..................................................................................................... 52
59.2 Indicatie.................................................................................................... 52
59.3 Vormen...................................................................................................... 52
59.3.1 Klassieke/typische antipsychotica.......................................................52
59.3.2 Atypische antipsychotica....................................................................52
59.4 Bijwerkingen.............................................................................................. 53
59.5 Maligne antipsychoticasyndroom..............................................................53
60 Het metabool syndroom uitleggen..................................................................53
61 De werking van antidepressiva uitleggen aan de hand van de
neurotransmitters................................................................................................. 54
62 Andere indicatie van antidepressiva benoemen..............................................54
63 De werking en belangrijkste bijwerkingen van TCA’s weergeven....................54
63.1 Tricyclische antidepressiva......................................................................54
63.2 Werking TCA:............................................................................................. 54
64 De anticholinerge bijwerkingen van antidepressiva uitleggen........................55
65 de werking en belangrijkste bijwerkingen van SSRI’s toelichten.....................55
66 het serotoninesyndroom uitleggen en de belangrijkste symptomen benoemen
p155..................................................................................................................... 55
66.1 Symptomen:.............................................................................................. 55
67 de werking van MAO-inhibitoren toelichten.....................................................56
68 de invloed van de stof tyramine aantonen in het gebruik van MAO-inhibitoren
............................................................................................................................. 56
69 het belang van een laboratoriumonderzoek voor en tijdens de behandeling
van lithium duiden................................................................................................ 57
70 de verschillende soorten middelen bij de ziekte van Parkinson benoemen, hun
werking en belangrijkste bijwerkingen verklaren.................................................57
70.1 Wat is parkinson? (NK).............................................................................. 57
70.2 Soorten middelen...................................................................................... 57
70.3 Werking..................................................................................................... 58
70.4 Levodopa vermindert................................................................................ 58
70.5 Bijwerkingen.............................................................................................. 58
71 de werking en belangrijkste bijwerkingen van anti-epileptica verklaren.........58
71.1 Acute behandeling.................................................................................... 58
6
, 71.2 Behandeling.............................................................................................. 58
71.3 Werking..................................................................................................... 59
71.4 Bijwerkingen.............................................................................................. 59
72 de werking van middelen bij migraine linken aan de stijging van CGRP p168 59
72.1 Oorzaak migraine...................................................................................... 59
72.2 Effect......................................................................................................... 59
72.3 Middelen voor de behandeling..................................................................59
72.4 Preventie................................................................................................... 60
72.5 Behandeling aanval................................................................................... 60
73 de werking van de geneesmiddelen bij de ziekte van Alzheimer uitleggen
p168..................................................................................................................... 60
73.1 Cholinesterase – inhibitoren......................................................................60
73.2 Werking:.................................................................................................... 60
73.3 Mematine.................................................................................................. 61
73.4 Werking:.................................................................................................... 61
74 Dementie......................................................................................................... 61
74.1 Middelen bij dementie............................................................................... 61
74.2 Middelen bij duizeligheid...........................................................................61
75 Middelen bij ADHD........................................................................................... 61
75.1 Type I:....................................................................................................... 61
75.2 Type II:...................................................................................................... 61
75.3 Type III:..................................................................................................... 61
75.4 Middelen.................................................................................................... 62
76 Antiaggregantia............................................................................................... 62
76.1.1 Acetylsalicylzuur................................................................................. 62
76.1.2 Clopidogrel.......................................................................................... 63
77 Op basis van de stollingscascade de verschillende aangrijpingspunten van de
antitrombotisch en trombolytica bepalen.............................................................63
77.1 Aangrijpingspunten VAN ANTITROMBOTICA EN TROMBOLYTICA IN DE
STOLLINGSCASCADE......................................................................................... 63
78 Verschil in de behandeling tussen veneuze en arteriële tromi uitleggen........63
79 De werking en belangrijkste bijwerkingen van acetylsalicylzuur als
trombocytenaggregatieremmer verklaren...........................................................63
79.1 WERKING (mechanisme)........................................................................... 63
79.1.1 Hoe werkt het precies?........................................................................64
79.2 BELANGRIJKSTE BIJWERKINGEN................................................................64
79.2.1 Verhoogd risico op bloedingen (belangrijkste!)...................................64
79.2.2 Meer risico bij:..................................................................................... 64
7
, 79.2.3 Maagklachten en maagbloeding........................................................64
79.2.4 Bloedingsproblemen na ingrepen........................................................64
80 Werking – bijwerkingen en aandachtspunten van de verschillende
anticoagulantia toelichten.................................................................................... 65
80.1 Perorale anticoagulantia........................................................................... 65
80.1.1 Vitamine K-antagonisten.....................................................................65
80.1.2 Directe orale anticoagulantia (DOAC's)...............................................65
80.2 Parenterale anticoagulantia......................................................................65
80.2.1 Heparine.............................................................................................. 65
80.2.2 LMWH = low molecular weight heparine.............................................66
80.2.3 Xa-remmer.......................................................................................... 66
80.3 TROMBOLYTICA – werken op de fibrinolyse...............................................66
81 Complicaties en antidoten van heparine en coumarinederivaten...................66
81.1 Heparine.................................................................................................... 66
81.1.1 Complicaties........................................................................................ 66
81.1.2 Antidotum........................................................................................... 66
81.2 Coumarines (VKA’s)................................................................................... 66
81.2.1 Complicaties........................................................................................ 66
81.2.2 Coumarinederivaten............................................................................67
82 Werking en indicatie van trombolytica toelichten...........................................67
82.1 Werking.................................................................................................... 67
82.2 Voorbeelden.............................................................................................. 67
82.3 Indicaties.................................................................................................. 67
83 Gebruik van antitrombolytica..........................................................................67
83.1 Werking.................................................................................................... 67
83.2 Indicaties................................................................................................... 68
84 Verschil (anti) trombolytica............................................................................. 68
85 Indicatie – contra-indicatie en bijwerkingen orale en parenterale
ijzerpreparaten toelichten.................................................................................... 68
85.1 Aandachtpunten........................................................................................ 68
85.2 Indicatie.................................................................................................... 68
85.3 Contra-indicatie......................................................................................... 68
85.4 Bijwerkingen oraal:.................................................................................... 69
85.5 Bijwerkingen injectie:................................................................................ 69
86 Indicatie foliumzuur en vitamine B12..............................................................69
86.1 Vitamine B12 – indicatie............................................................................69
86.2 Foliumzuur – indicatie............................................................................... 69
86.3 Powerpoint................................................................................................ 69
8
,87 Indicatie van recombinant EPO........................................................................69
87.1 Powerpoint................................................................................................ 70
88 Werking en belangrijkste bijwerkingen van statines.......................................70
Lipidenverlagende medicatie – eerste keus : statines.......................................70
88.1 Werking..................................................................................................... 70
88.2 Inname...................................................................................................... 70
88.3 Bijwerkingen.............................................................................................. 70
88.4 Waarom triglyceriden en cholesterol verlagen?........................................72
89 Begrippen........................................................................................................ 72
90 Antiaritmica..................................................................................................... 72
90.1 Klasse 1A................................................................................................... 72
90.2 Klasse 1b................................................................................................... 72
90.3 Klasse 1 C.................................................................................................. 73
90.4 Klasse 2 – Bèta-blokkers............................................................................73
90.5 Klasse 3..................................................................................................... 73
90.6 Klasse 4 - Calciumantagonisten................................................................73
91 (Bij)werking – indicaties en aandachtspunten van:.........................................73
91.1 Bètablokkers............................................................................................. 73
91.2 Diuretica.................................................................................................... 74
91.2.1 Werking............................................................................................... 74
91.2.2 (bij)werking van diuretica verklaren adhv verschillende
aangrijpingspunten in het nefron...................................................................74
91.2.3 Kaliumsparende diuretica...................................................................74
91.2.4 Kaliumverliezende diuretica = lisdiuretica..........................................74
91.2.5 Verschil kalium sparend en kaliumverliezende diuretica....................75
91.3 ACE-inhibitoren.......................................................................................... 75
91.3.1 Indicatie.............................................................................................. 75
91.3.2 Werking............................................................................................... 75
91.4 Angiotensine-||-antagonisten....................................................................75
91.4.1 Indicaties............................................................................................. 76
91.5 Calciumantagonisten................................................................................. 76
91.5.1 Werking:.............................................................................................. 76
91.5.2 Indicaties............................................................................................. 76
91.5.3 Bijwerkingen........................................................................................ 76
91.6 Nitraten en molsidomine...........................................................................77
92 Werkingssoorten en aangrijpingsmechanismen van GM tegen hartritme
stoornissen toelichten.......................................................................................... 77
92.1 Dobutamine............................................................................................... 77
9
, 92.2 Dopamine.................................................................................................. 78
92.3 Antihypertensiva....................................................................................... 78
93 Werking en aandachtpunten van hartglycosiden............................................78
94 Aangrijpingsmechanismen van sympathicomimetica tegen hypotensie.........79
94.1 Acute hypotensie....................................................................................... 79
94.2 Chronische hypotensie.............................................................................. 79
95 Behandelingsstrategie shock...........................................................................79
96 Chemische cardioversie Adenosine................................................................80
97 Middelen bij angina pectoris en hartfalen........................................................80
98 Antianginosa.................................................................................................... 80
99 RAAS remmers............................................................................................... 81
99.1 Bijwerkingen en interacties.......................................................................82
100 De verschillende soorten medicatie die worden aangewend bij peptische
aandoeningen benoemen hun werking – toepassingsgebied en aandachtspunten
............................................................................................................................. 82
100.1 Antacida:................................................................................................. 83
100.2 Secretie remmende middelen.................................................................83
101 Belang van een behandeling duiden bij een ontsteking van het
maagslijmvlies door de helicobacter pylori..........................................................84
102 3 grote groepen anti-emetica benoemen – werking – bijwerkingen en
toepassingsgebied................................................................................................ 84
102.1 Dopamine-antagonisten..........................................................................84
102.2 Serotonine-antagonisten.........................................................................84
102.3 Neurokine-1-antagonisten.......................................................................84
103 Middelen die gebruikt worden als anti-emetica.............................................84
103.1 Muscarinereceptoren............................................................................... 84
103.2 Antihistaminica........................................................................................ 84
103.3 Dopamine antagonisten..........................................................................85
103.4 Serotonine receptorangonisten...............................................................85
103.5 Neurokinine antagonisten.......................................................................85
104 Soorten laxativa hun werking – toepassingsgebied en aandachtspunten.....85
105 Groepen GM bij behandeling diarree hun werking – toepassingsgebied en
aandachtspunten.................................................................................................. 85
106 4 groepen GM bij chronische inflammatoire darmziekten.............................86
107 Begrippen:..................................................................................................... 86
107.1 B1 handeling........................................................................................... 86
107.2 B2 handeling........................................................................................... 86
108 Indicatie......................................................................................................... 86
10