Europees recht
- De EU is een internationale organisatie waarvan de voorlopers (EGKS, Euratom,
EEG) zijn opgericht na de Tweede Wereldoorlog
● Oprichting door de lidstaten door het sluiten van verdragen.
● Focus in eerste instantie op:
➔ Veiligheid
➔ Economische integratie
- Daarna uitbreidingen / wijzigingen door middel van verdere verdragen totdat we de
EU hebben zoals die nu is:
● Steeds meer lidstaten
● Meer bevoegdheden (en niet meer alleen economisch)
● Verandering van de structuur (bijv. meer bevoegdheden EUropees
Parlement)
● Naamswijzigingen (EEG -> EG -> EU)
● Nu gelden het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag
betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU)
Doelstellingen EU
Zie o.a. art. 2 en 3 VEU
- Vrede en welzijn
- Vrijheid en veiligheid
- Interne markt
● Vrije markt
● Staatssteun (eerlijke concurrentie)
● Mededinging
- Monetaire unie
- Extern (mensenrechten) beleid
Wat is een internationale organisatie?
Er zijn verschillende soorten internationale organisaties:
- Gouvernementele organisaties, onder te verdelen in:
● Intergouvernementele organisaties
● Supranationale organisaties
- Non-gouvernementele organisaties
- Gouvernementele organisaties
● Samenwerkingsverband tussen staten
➔ Bijvoorbeeld Europese Unie, Verenigde Naties
- Non-gouvernementele organisaties
● Een rechtspersoon opgericht door personen
➔ Bijvoorbeeld Amnesty International, Rode Kruis
Intergouvernementele organisaties
- Stagen geven geen soevereiniteit op -> nationale regeringen hebben het voor het
zeggen (geven geen bevoegdheden / macht op, nationale regeringen hebben het
voor het zeggen).
● Besluiten met eenparigheid van stemmen of niet-bindende besluiten
, - Andere kenmerken:
● Vaak een eenvoudige structuur
● Vaak beperkte bevoegdheden
● Uitvoering van besluiten door de landen zelf
- Bijvoorbeeld: Internationale Telecommunicatie-unie (ITU),
Wereldgezondheidsorganisatie (WGO)
Supranationale Organisaties
- Staten dragen wel soevereiniteit over -> de organisatie kan haar wil opleggen aan de
lidstaten.
● Meerderheidsbesluiten
- Andere kenmerken:
● Complexe structuur
● Verregaande bevoegdheden
- De Europese Unie is een supranationale organisatie
Bronnen van Europees recht
- De verdragen en het Handvest (primair EU recht)
- Eu-regelgeving (secundair EU recht)
- Algemene beginselen van Europees recht
- Jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie
Primair EU-recht
- Bestaat uit de Verdragen en het Handvest van de Grondrechten van de EU
● De belangrijkste verdragen: VEU en VWEU
- Komt tot stand doordat de lidstaten van de EU een verdrag sluiten
- Het primair recht heeft bijvoorbeeld de volgende inhoud:
● Bevoegdheden:
➔ Bevoegdheden van de instellingen
➔ Rechtsbasis voor nadere regelgeving
● Procedures (bijvoorbeeld hoe de Europese Commissie wordt benoemd)
● Materiële bepalingen = rechten en plichten van burgers (bv. art. 45 VWEU
verkeer van werknemers binnen de EU)
Secundair EU-recht
- Het gaat hier onder meer om richtlijnen, verordeningen en besluiten (zie art. 288
VWEU)
- Het secundaire recht wordt gemaakt door de instellingen van de EU volgens de
voorgeschreven wetgevingsprocedure, met het oog op de doelstellingen van de EU.
Welke instellingen heeft de EU?
- Zie art. 13 lid 1 VEU:
● het Europees Parlement,
● de Europese Raad,
● de Raad (of: Raad van de Europese Unie),
● de Europese Commissie, (hierna te noemen ‘de Commissie’),
● het Hof van Justitie van de Europese Unie,
● de Europese Centrale Bank,
● de Rekenkamer
, De Europese Raad
Art. 15 VEU & art. 235 - 236 VWEU
- Hoogste politieke orgaan
- Samenstelling:
● Staatshoofden en regeringsleiders van lidstaten, vaste voorzitter (nu: Charles
Michel), voorzitter commissie (nu: Ursula von der Leyen).
● Bij buitenlandse zaken en veiligheid ook de Hoge Vertegenwoordiger voor
Buitenlandse Zaken en Veiligheid (nu: Josep Borrell Fontelles)
- Taken
● Bepaalt de grote beleidslijnen en prioriteiten van de EU.
● Geen wetgevende taak (secundair recht). Wet sluiten van Verdragen (primair
recht)
De Commissie
Art. 17 VEU & art. 244 - 250 VWEU
- Behartigen van de belangen van de EU
- Samenstelling:
● 27 commissarissen, waaronder de voorzitter en de Hoge Vertegenwoordiger
voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid
● Onafhankelijke positie
● Benoeming: art. 17 lid 7 VEU
● Directoraten-Generaal
- Taken
● Wetgevende taak
● Controlerende taak
● Uitvoerende taak
● Vertegenwoordigen EU internationaal
De Raad (Raad van de Europese Unie)
Art. 16 VEU & art. 237 - 243 VWEU
- Behartigen nationale belangen
- Samenstelling
● Ministers van de lidstaten, samenstelling afhankelijk van het onderwerp
● De Raad Buitenlandse Zaken wordt voorgezeten door de Hoge
Vertegenwoordiger, bij andere onderwerpen wisselt het voorzitterschap
● COREPER
- Taken
● Medewetgever
● Begrotingstaak
Het Europees Parlement
Art. 14 VEU & art. 223 - 236 VWEU
- Vertegenwoordiging van de burgers van de EU
- Samenstelling
● Gekozen volksvertegenwoordigers
● Fracties
- Taken
● Benoeming en politieke controle Commissie
● Medewetgever
● Goedkeuring begroting
Het Hof van Justitie van de EU
- De EU is een internationale organisatie waarvan de voorlopers (EGKS, Euratom,
EEG) zijn opgericht na de Tweede Wereldoorlog
● Oprichting door de lidstaten door het sluiten van verdragen.
● Focus in eerste instantie op:
➔ Veiligheid
➔ Economische integratie
- Daarna uitbreidingen / wijzigingen door middel van verdere verdragen totdat we de
EU hebben zoals die nu is:
● Steeds meer lidstaten
● Meer bevoegdheden (en niet meer alleen economisch)
● Verandering van de structuur (bijv. meer bevoegdheden EUropees
Parlement)
● Naamswijzigingen (EEG -> EG -> EU)
● Nu gelden het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag
betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU)
Doelstellingen EU
Zie o.a. art. 2 en 3 VEU
- Vrede en welzijn
- Vrijheid en veiligheid
- Interne markt
● Vrije markt
● Staatssteun (eerlijke concurrentie)
● Mededinging
- Monetaire unie
- Extern (mensenrechten) beleid
Wat is een internationale organisatie?
Er zijn verschillende soorten internationale organisaties:
- Gouvernementele organisaties, onder te verdelen in:
● Intergouvernementele organisaties
● Supranationale organisaties
- Non-gouvernementele organisaties
- Gouvernementele organisaties
● Samenwerkingsverband tussen staten
➔ Bijvoorbeeld Europese Unie, Verenigde Naties
- Non-gouvernementele organisaties
● Een rechtspersoon opgericht door personen
➔ Bijvoorbeeld Amnesty International, Rode Kruis
Intergouvernementele organisaties
- Stagen geven geen soevereiniteit op -> nationale regeringen hebben het voor het
zeggen (geven geen bevoegdheden / macht op, nationale regeringen hebben het
voor het zeggen).
● Besluiten met eenparigheid van stemmen of niet-bindende besluiten
, - Andere kenmerken:
● Vaak een eenvoudige structuur
● Vaak beperkte bevoegdheden
● Uitvoering van besluiten door de landen zelf
- Bijvoorbeeld: Internationale Telecommunicatie-unie (ITU),
Wereldgezondheidsorganisatie (WGO)
Supranationale Organisaties
- Staten dragen wel soevereiniteit over -> de organisatie kan haar wil opleggen aan de
lidstaten.
● Meerderheidsbesluiten
- Andere kenmerken:
● Complexe structuur
● Verregaande bevoegdheden
- De Europese Unie is een supranationale organisatie
Bronnen van Europees recht
- De verdragen en het Handvest (primair EU recht)
- Eu-regelgeving (secundair EU recht)
- Algemene beginselen van Europees recht
- Jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie
Primair EU-recht
- Bestaat uit de Verdragen en het Handvest van de Grondrechten van de EU
● De belangrijkste verdragen: VEU en VWEU
- Komt tot stand doordat de lidstaten van de EU een verdrag sluiten
- Het primair recht heeft bijvoorbeeld de volgende inhoud:
● Bevoegdheden:
➔ Bevoegdheden van de instellingen
➔ Rechtsbasis voor nadere regelgeving
● Procedures (bijvoorbeeld hoe de Europese Commissie wordt benoemd)
● Materiële bepalingen = rechten en plichten van burgers (bv. art. 45 VWEU
verkeer van werknemers binnen de EU)
Secundair EU-recht
- Het gaat hier onder meer om richtlijnen, verordeningen en besluiten (zie art. 288
VWEU)
- Het secundaire recht wordt gemaakt door de instellingen van de EU volgens de
voorgeschreven wetgevingsprocedure, met het oog op de doelstellingen van de EU.
Welke instellingen heeft de EU?
- Zie art. 13 lid 1 VEU:
● het Europees Parlement,
● de Europese Raad,
● de Raad (of: Raad van de Europese Unie),
● de Europese Commissie, (hierna te noemen ‘de Commissie’),
● het Hof van Justitie van de Europese Unie,
● de Europese Centrale Bank,
● de Rekenkamer
, De Europese Raad
Art. 15 VEU & art. 235 - 236 VWEU
- Hoogste politieke orgaan
- Samenstelling:
● Staatshoofden en regeringsleiders van lidstaten, vaste voorzitter (nu: Charles
Michel), voorzitter commissie (nu: Ursula von der Leyen).
● Bij buitenlandse zaken en veiligheid ook de Hoge Vertegenwoordiger voor
Buitenlandse Zaken en Veiligheid (nu: Josep Borrell Fontelles)
- Taken
● Bepaalt de grote beleidslijnen en prioriteiten van de EU.
● Geen wetgevende taak (secundair recht). Wet sluiten van Verdragen (primair
recht)
De Commissie
Art. 17 VEU & art. 244 - 250 VWEU
- Behartigen van de belangen van de EU
- Samenstelling:
● 27 commissarissen, waaronder de voorzitter en de Hoge Vertegenwoordiger
voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid
● Onafhankelijke positie
● Benoeming: art. 17 lid 7 VEU
● Directoraten-Generaal
- Taken
● Wetgevende taak
● Controlerende taak
● Uitvoerende taak
● Vertegenwoordigen EU internationaal
De Raad (Raad van de Europese Unie)
Art. 16 VEU & art. 237 - 243 VWEU
- Behartigen nationale belangen
- Samenstelling
● Ministers van de lidstaten, samenstelling afhankelijk van het onderwerp
● De Raad Buitenlandse Zaken wordt voorgezeten door de Hoge
Vertegenwoordiger, bij andere onderwerpen wisselt het voorzitterschap
● COREPER
- Taken
● Medewetgever
● Begrotingstaak
Het Europees Parlement
Art. 14 VEU & art. 223 - 236 VWEU
- Vertegenwoordiging van de burgers van de EU
- Samenstelling
● Gekozen volksvertegenwoordigers
● Fracties
- Taken
● Benoeming en politieke controle Commissie
● Medewetgever
● Goedkeuring begroting
Het Hof van Justitie van de EU
