Boek: Geo
Hoofdstuk 1 Vaardigheden
B1
Aardrijkskunde is het beschrijven en verklaren van gebieden op onze planeet.
Een ander woord is geografie. Geo = aarde en grafie= beschrijven.
Aardrijkskunde gaat over gebieden, een stuk van het aardoppervlak.
B2
De fysische geografie bestudeert hoe een natuurlandschap door de natuur is gemaakt.
De sociale geografie bestudeert de manier waarop de mens een landschap heeft ingericht.
B3
Je kunt een gebied beschrijven en verklaren.
Beschrijven = wat, waar
Verklaren = uitleggen hoe iets komt, je legt een verband. Je vraagt waarom. Bij een
verklaring spelen ook natuurlijke en menselijke factoren een rol.
B7
Bij aardrijkskunde worden 5 schaalniveaus gebruikt:
1 Lokale schaal; plaatselijk
2 Regionale schaal; streek, landsdeel, provincie
3 Nationale schaal; landelijk
4 Continentale schaal; werelddeel
5 Mondiale schaal; over de hele wereld
Door van schaal te veranderen kun je een andere kijk ergens op krijgen.
B8
Je kunt op verschillende manieren naar iets kijken, verschillende invalshoeken =
dimensies.
1 Fysische dimensie: Je kijkt naar de natuurlijke onderwerpen zoals bodem of klimaat
2 Economische dimensie: Geld verdienen, werkgelegenheid
3 Sociaal-culturele dimensie: Taal, godsdiensten, leefomstandigheden en andere kenmerken
van bewoners
4 Demografische demensie: Het aantal mensen, de veranderingen daarin
5 Politieke dimensie: Wie heeft het voor het zeggen, invloeden van een ministerie,
belangengroep
B9
Bij aardrijkskunde ga je kenmerken vergelijken, kijken of er overeenkomsten of verschillen
zijn.
Je gaat ook op zoek naar overeenkomende of verschillende verschijnselen.
Interne relaties: Binnen 1 gebied kun je op zoek gaan naar de samenhang tussen
verschijnselen. (Bijv. is er een verband tussen X en X?)
, Externe relaties: Is er een verband tussen gebieden? Bijv. de tuinders in Westland en de
tuinders in Spanje.
H3 Actieve aarde
B66
Oceanische platen: Korst is 1-7 km dik
Continentale platen: Korst is 30 – 70 km dik.
De aardkorst verandert steeds door natuurkrachten van vorm:
- Exogene krachten (van buitenaf)
Verwering: Het weer en planten zorgen ervoor dat de harde steenschaal in stukjes
uiteenvalt.
Erosie: Los verweringsmateriaal wordt weggespoeld door regenwater, slijpt gebergten verder
af.
- Endogene krachten (van binnenuit)
Onder de aardkorst is stroperige hete magma, het stroomt traag rond, dit zijn
convectiestromen.
Door de kracht van de convectiestromen komen er breuken in de aardkorst, die stukken
schuiven tegen elkaar aan, dit zorgt voor aardbevingen.
Door gaten in de aardkorst kan magma naar boven komen: lava
De lava koelt af en vormt een berg: vulkaan.
Lagen van de aarde:
Binnenkern
Buitenkern
Mantel
Aardkorst
B67
De aardkorst bestaat uit verschillende platen/schollen.
Breuken: Barsten/scheuren in de aardkorst.
De breuklijnen vormen de randen van de 7 grote en 10 kleine platen.
Grootste is de Pacifische plaat, ligt onder de Stille (of Grote) Oceaan.
Platen en breuken ontstaan door endogene krachten.
Magma stroomt langzaam, maar door de kracht van de stroming ontstaan er breuken. De
losse platen drijven op de magma. Platentektoniek: kennis over de bewegende platen door
convectiestromen.
250 miljoen jaar geleden: Alle continenten zaten aan elkaar vast.
B68
Langs de breuklijnen is de aardkorst in beweging: dit zijn gebieden met vulkanisme en
aardbevingen.
Hoofdstuk 1 Vaardigheden
B1
Aardrijkskunde is het beschrijven en verklaren van gebieden op onze planeet.
Een ander woord is geografie. Geo = aarde en grafie= beschrijven.
Aardrijkskunde gaat over gebieden, een stuk van het aardoppervlak.
B2
De fysische geografie bestudeert hoe een natuurlandschap door de natuur is gemaakt.
De sociale geografie bestudeert de manier waarop de mens een landschap heeft ingericht.
B3
Je kunt een gebied beschrijven en verklaren.
Beschrijven = wat, waar
Verklaren = uitleggen hoe iets komt, je legt een verband. Je vraagt waarom. Bij een
verklaring spelen ook natuurlijke en menselijke factoren een rol.
B7
Bij aardrijkskunde worden 5 schaalniveaus gebruikt:
1 Lokale schaal; plaatselijk
2 Regionale schaal; streek, landsdeel, provincie
3 Nationale schaal; landelijk
4 Continentale schaal; werelddeel
5 Mondiale schaal; over de hele wereld
Door van schaal te veranderen kun je een andere kijk ergens op krijgen.
B8
Je kunt op verschillende manieren naar iets kijken, verschillende invalshoeken =
dimensies.
1 Fysische dimensie: Je kijkt naar de natuurlijke onderwerpen zoals bodem of klimaat
2 Economische dimensie: Geld verdienen, werkgelegenheid
3 Sociaal-culturele dimensie: Taal, godsdiensten, leefomstandigheden en andere kenmerken
van bewoners
4 Demografische demensie: Het aantal mensen, de veranderingen daarin
5 Politieke dimensie: Wie heeft het voor het zeggen, invloeden van een ministerie,
belangengroep
B9
Bij aardrijkskunde ga je kenmerken vergelijken, kijken of er overeenkomsten of verschillen
zijn.
Je gaat ook op zoek naar overeenkomende of verschillende verschijnselen.
Interne relaties: Binnen 1 gebied kun je op zoek gaan naar de samenhang tussen
verschijnselen. (Bijv. is er een verband tussen X en X?)
, Externe relaties: Is er een verband tussen gebieden? Bijv. de tuinders in Westland en de
tuinders in Spanje.
H3 Actieve aarde
B66
Oceanische platen: Korst is 1-7 km dik
Continentale platen: Korst is 30 – 70 km dik.
De aardkorst verandert steeds door natuurkrachten van vorm:
- Exogene krachten (van buitenaf)
Verwering: Het weer en planten zorgen ervoor dat de harde steenschaal in stukjes
uiteenvalt.
Erosie: Los verweringsmateriaal wordt weggespoeld door regenwater, slijpt gebergten verder
af.
- Endogene krachten (van binnenuit)
Onder de aardkorst is stroperige hete magma, het stroomt traag rond, dit zijn
convectiestromen.
Door de kracht van de convectiestromen komen er breuken in de aardkorst, die stukken
schuiven tegen elkaar aan, dit zorgt voor aardbevingen.
Door gaten in de aardkorst kan magma naar boven komen: lava
De lava koelt af en vormt een berg: vulkaan.
Lagen van de aarde:
Binnenkern
Buitenkern
Mantel
Aardkorst
B67
De aardkorst bestaat uit verschillende platen/schollen.
Breuken: Barsten/scheuren in de aardkorst.
De breuklijnen vormen de randen van de 7 grote en 10 kleine platen.
Grootste is de Pacifische plaat, ligt onder de Stille (of Grote) Oceaan.
Platen en breuken ontstaan door endogene krachten.
Magma stroomt langzaam, maar door de kracht van de stroming ontstaan er breuken. De
losse platen drijven op de magma. Platentektoniek: kennis over de bewegende platen door
convectiestromen.
250 miljoen jaar geleden: Alle continenten zaten aan elkaar vast.
B68
Langs de breuklijnen is de aardkorst in beweging: dit zijn gebieden met vulkanisme en
aardbevingen.
