Ontwikkelings- en onderwijspsychologie 2
Theorieën van sociale ontwikkeling
Er zijn verschillende theorieën over sociale ontwikkeling en sociale stoornissen:
- Psychoanalytische theorieën
- Leer- en gedragstheorieën
- Sociaal-cognitieve theorieën
- Ecologische theorieën
1. Psychoanalytische theorieën:
Interpretatie en therapeutische behandeling van sociale ontwikkeling. Door Sigmund Freud
bedacht aan het einde van de 19e eeuw.
Gaat onder andere over de es/ich/über ich. Psychische klachten worden toegewezen aan
het onderbewustzijn (ontstaan naar een onderzoek naar hysterie. Mensen begonnen onder
narcose te vertellen over onderliggende trauma’s, waardoor deze verdwenen).
> Bewust niveau
> Voorbewust niveau
> Onderbewust niveau
Er zijn 5 fasen van ontwikkeling in het lustleven volgens Freud (oraal, anaal, fallisch, latent
en genitaal). Dit idee komt voort uit de ideeën van Ernst Haeckel.
Erikson voegt aan deze zaken het sociale aspect toe.
Belang van gedachtegoed:
- Invloed van eerdere gebeurtenissen en vroege ervaringen op de ontwikkeling
- Invloed van ouders op de ontwikkeling
- Invloed van onbewuste emoties en wensen
- Aandacht voor identiteitsontwikkeling
2. Leer- en gedragstheorieën
‘Alles is aan te leren’ door middel van straf en beloning. Deze theorie richt zich op de
klassieke en operante conditionering. O.a. met Pavlov, Watson en Skinner.
Klassieke conditionering: Stimulus leidt tot reflex. Denk aan Pavlovs hond.
Operante conditionering: Straf of beloning na een bepaalde actie.
Reinforcement: Gedragsversterker
Intermittent Reinforcement: leren volhouden
Gedragsmodificatie: Stap voor stap trainen
3. Sociaal-cognitieve leertheorie
‘Leren door na/mee te doen.’ O.a. met Selman, Dodge en Dweck.
Het Bandura Baby Doll experiment: Een studie naar agressie, waarbij Bandura liet zien dat
jonge kinderen leerden door hun ouder/verzorger te observeren. Een pop werd door een
volwassene uitgescholden en mishandeld. Dit werd vervolgens door de kinderen
gekopieerd.
,Wederkerig determinisme: kind en omgeving beïnvloeden elkaar. Ook wel leren van een
sociale groep of (zelf)socialisatie.
Aangeleerde hulpeloosheid: Een mens of dier heeft geleerd dat hij/zij ergens geen invloed
op heeft.
Hostile attribution bias: Het gedrag van andere mensen op een bepaalde, negatieve manier
interpreteren.
Zelf-attributie: De wijze waarop mensen hun eigen gedrag interpreteren en verklaren.
https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-90-313-7816-6_27
Fixed vs. Growth mindset: Heb ik wel of geen invloed op mijn eigen ontwikkeling?
4. Ecologische theorieën
Evolutionaire theorie: gedrag heeft een adaptieve functie (gehad).
Inprenting: Mensen en dieren worden geconditioneerd. Een voorbeeld zijn jonge vogels, die
het eerst bewegende ding als hun moeder gaan zien.
Bronfenbrenner: Bio-ecologische theorie
Benadrukt het effect van de context op de ontwikkeling, maar ook de actieve rol van het kind
in het selecteren en beïnvloeden van die context. Dit is dus een soort combinatie van de
andere theorieën: er is zowel invloed van buitenaf als vanuit jezelf.
Microsysteem: Directe omgeving van het kind.
Mesosysteem: Verbindingen tussen microsystemen.
Exosysteem: Sociale settings die indirect invloed hebben.
Macrosysteem: Algemene culturele context waarin alle andere systemen zijn ingebed: de
maatschappij.
Chronosysteem: Veranderingen over de tijd in persoon of samenleving.
,
Theorieën van sociale ontwikkeling
Er zijn verschillende theorieën over sociale ontwikkeling en sociale stoornissen:
- Psychoanalytische theorieën
- Leer- en gedragstheorieën
- Sociaal-cognitieve theorieën
- Ecologische theorieën
1. Psychoanalytische theorieën:
Interpretatie en therapeutische behandeling van sociale ontwikkeling. Door Sigmund Freud
bedacht aan het einde van de 19e eeuw.
Gaat onder andere over de es/ich/über ich. Psychische klachten worden toegewezen aan
het onderbewustzijn (ontstaan naar een onderzoek naar hysterie. Mensen begonnen onder
narcose te vertellen over onderliggende trauma’s, waardoor deze verdwenen).
> Bewust niveau
> Voorbewust niveau
> Onderbewust niveau
Er zijn 5 fasen van ontwikkeling in het lustleven volgens Freud (oraal, anaal, fallisch, latent
en genitaal). Dit idee komt voort uit de ideeën van Ernst Haeckel.
Erikson voegt aan deze zaken het sociale aspect toe.
Belang van gedachtegoed:
- Invloed van eerdere gebeurtenissen en vroege ervaringen op de ontwikkeling
- Invloed van ouders op de ontwikkeling
- Invloed van onbewuste emoties en wensen
- Aandacht voor identiteitsontwikkeling
2. Leer- en gedragstheorieën
‘Alles is aan te leren’ door middel van straf en beloning. Deze theorie richt zich op de
klassieke en operante conditionering. O.a. met Pavlov, Watson en Skinner.
Klassieke conditionering: Stimulus leidt tot reflex. Denk aan Pavlovs hond.
Operante conditionering: Straf of beloning na een bepaalde actie.
Reinforcement: Gedragsversterker
Intermittent Reinforcement: leren volhouden
Gedragsmodificatie: Stap voor stap trainen
3. Sociaal-cognitieve leertheorie
‘Leren door na/mee te doen.’ O.a. met Selman, Dodge en Dweck.
Het Bandura Baby Doll experiment: Een studie naar agressie, waarbij Bandura liet zien dat
jonge kinderen leerden door hun ouder/verzorger te observeren. Een pop werd door een
volwassene uitgescholden en mishandeld. Dit werd vervolgens door de kinderen
gekopieerd.
,Wederkerig determinisme: kind en omgeving beïnvloeden elkaar. Ook wel leren van een
sociale groep of (zelf)socialisatie.
Aangeleerde hulpeloosheid: Een mens of dier heeft geleerd dat hij/zij ergens geen invloed
op heeft.
Hostile attribution bias: Het gedrag van andere mensen op een bepaalde, negatieve manier
interpreteren.
Zelf-attributie: De wijze waarop mensen hun eigen gedrag interpreteren en verklaren.
https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-90-313-7816-6_27
Fixed vs. Growth mindset: Heb ik wel of geen invloed op mijn eigen ontwikkeling?
4. Ecologische theorieën
Evolutionaire theorie: gedrag heeft een adaptieve functie (gehad).
Inprenting: Mensen en dieren worden geconditioneerd. Een voorbeeld zijn jonge vogels, die
het eerst bewegende ding als hun moeder gaan zien.
Bronfenbrenner: Bio-ecologische theorie
Benadrukt het effect van de context op de ontwikkeling, maar ook de actieve rol van het kind
in het selecteren en beïnvloeden van die context. Dit is dus een soort combinatie van de
andere theorieën: er is zowel invloed van buitenaf als vanuit jezelf.
Microsysteem: Directe omgeving van het kind.
Mesosysteem: Verbindingen tussen microsystemen.
Exosysteem: Sociale settings die indirect invloed hebben.
Macrosysteem: Algemene culturele context waarin alle andere systemen zijn ingebed: de
maatschappij.
Chronosysteem: Veranderingen over de tijd in persoon of samenleving.
,
