Samenvatting Jurist in Bestuur1
Bestuursrecht week 1 handhaving
Handhaven gebeurt altijd naar aanleiding van een overtreding of het willen
voorkomen van een overtreding.
Overtreding, art. 5:1 lid 1 AWB:’ een gedraging die in strijd is met het
bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.’
- De overtreder, art. 5:1 lid 1 en 2 AWB: ‘degene die een gedraging die
in strijd is met het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift
pleegt of medepleegt.’
- Ontdekken overtreding: het ontdekken van een overtreding kan door
middel van toezicht, het houden van controle op naleving van de wettelijke
regels zoals genoemd in titel 5.2 AWB of een klagende burger.
Toezicht: het houden van controle op de naleving van wettelijke regels. Om
adequaat te kunnen handhaven moeten overtredingen worden geconstateerd. Dit
wordt gedaan door een bevoegd ambtenaar, een toezichthouder.
Toezichthouder, art. 5:11 AWB: ‘een persoon, bij of krachtens wettelijk
voorschrift belast met het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde
bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.’
- Houdt zich bezig met de naleving. Er hoeft dus nog geen sprake te zijn van
een overtreding of vermoeden daarvan.
- Art. 5:13 AWB: ‘een toezichthouder maakt van zijn bevoegdheden slechts
gebruik voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig
is.’
- Bevoegdheden toezichthouder, titel 5.2 AWB: onder andere;
1. Betreden van plaatsen (behalve woning), art. 5:15 AWB.
2. Vorderen inlichtingen, art. 5:16 AWB.
3. Inzage identiteitspapieren, art. 5:16a AWB.
4. Zakelijke gegevens en bescheiden vorderen, art. 5:17 lid 1 AWB.
5. Onderzoek, opneming en monsterneming, art. 5:18 lid 1 AWB.
6. Onderzoek vervoermiddelen, art. 5:19 lid 1 AWB.
Toezicht op naleving:
- Verplichting tot medewerking, art. 5:20 lid 1 AWB: op het moment
dat de toezichthouder hierom vraagt.
Uitzonderingen:
1. Geheimhoudingsplicht art. 5:20 lid 2 AWB: personen die in uitvoering
van hun beroep zijn zoals artsen en advocaten. Zij kunnen niet worden
gedwongen door een toezichthouder om bepaalde gegevens of papieren te
verstrekken.
2. Nemo tenetur- beginsel, art. 5:10a AWB: niemand is verplicht om aan
zijn eigen veroordeling mee te werken. Degene die wordt verhoord met het
oog op het leggen van een bestraffende sanctie, niet verplicht is ten
behoeve daarvan verklaringen over de overtreding af te leggen.
3. Zwijgrecht: Hier komt het aspect dat je niet verplicht bent om eigen je
veroordeling mee te werken terugkomt. Het is daarom een recht om te
zwijgen.
Cautieplicht: Door een ambtenaar/bestuursorgaan moet je op je
zwijgrecht worden gewezen.
,Handhaving: elke actie die erop gericht is om de naleving van regels te
bevorderen en te bewerkstelligen, zo nodig door het opleggen van sancties.
Verzoek om handhaving: een overtreding kan naast toezicht ook aan het licht
komen door een verzoek om handhaving. – door bijv. een klagende burger.
- Een verzoek om handhaving geldt als een aanvraag om beschikking, art.
1:3 lid 3 AWB. Een bestuursorgaan moet hier een besluit op laten volgen,
art. 4:13 lid AWB.
Let op: verzoeker moet belanghebbende zijn, in de zin van art. 1:3
lid 3 j.o. 1:2 AWB.
Zie uitspraak Hinder Mestbassin: alleen een belanghebbende bij
een besluit kan in bezwaar, beroep of een aanvraag indienen. Dit
geldt ook voor handhavingsbesluiten. Bij een omgevingsbesluit volgt
de vraag of een besluit feitelijke gevolgen heeft. Het bestuursorgaan
bepaalt de kring van belanghebbende, maar uiteindelijk is het aan
de bestuursrechter om te bepalen of iemand aangemerkt wordt als
belanghebbende.
Gedogen of handhaven: in beginsel is er bij handhaving sprake van
beleidsvrijheid, de mate van vrijheid die overheidsorganen of bestuursorganen
hebben bij het maken van beslissingen en het binnen de kaders van de wet
invullen van beleid. Het bestuursorgaan mag de belangen afwegen bij het nemen
van een besluit.
- Bijv. art. 125 Gemeentewet: ‘het gemeentebestuur is bevoegd tot
oplegging van last onder bestuursdwang.’
o Let op het woord ‘bevoegd’ zij zijn dus niet ‘verplicht’.
- Gedogen: het bestuursorgaan gaat niet over tot handhaving. Dit kunnen
zij dus zelf invullen door de beleidsvrijheid.
Beginselplicht tot handhaving: een wettelijke regel heeft een bepaald doel
om het algemeen belang te dienen.
- Boek en de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State
(ABRvS): ‘gelet op het algemeen belang dat gediend is met handhaving,
zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het
bestuursorgaan dat bevoegd is om met bestuursdwang of een last onder
dwangsom, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken.’
- In beginsel moet er dus worden gehandhaafd, tenzij;
Er concreet zicht is op legalisatie en/of,
Handhavend optreden zodanig onevenredig is in verhouding tot de
daarmee te dienen belangen: geringe overtreding met een gering
gevolg.
Zie uitspraak Nieuwkoopse Sloot: invulling van het begrip
‘handhaven is onevenredig’, bij een overtreding van geringe
betekenis. Wilt de overheid niet handhavend optreden, is bereid
desnoods te legaliseren. De overtreding (zeer) beperkt, er is geen
reële hinder, de gevolgen van handhaving zijn zeer ingrijpend voor
de overtreder.
- Onevenredigheid kan worden ingekleurd door de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur. Als een van deze uitzonderingen zich voor doet kan er
worden gekozen voor gedogen.
Precisering beginselplicht tot handhaving 2011: in gevallen waarin het
bestuursorgaan in het kader van een redelijk te achten beleid voert, bijv.
inhoudend dat het bestuursorgaan in bepaalde gevallen eerst waarschuwt en de
, gelegenheid biedt tot herstel voordat er een handhavingsbesluit wordt
voorbereid.
- Zie uitspraak Rolhanddoekautomaat: gelet op het algemeen belang
dat gediend is met handhaving, zal in geval van overtreding van een
wettelijk voorschrift een bestuursorgaan moeten overgaan tot handhaving.
Dit laat onverlet dat het bestuursorgaan slechts onder bijzondere
omstandigheden van het opleggen van last onder bestuursdwang- of
dwangsom mag afzien. Dergelijke omstandigheden kunnen zich voordoen
als er concreet zicht is op legalisatie, of als het opleggen van een
dergelijke last zodanig onevenredig is in verhouding tot de daarmee te
dienen belangen dat in de concrete situatie van het opleggen van die last
behoort te worden afgezien.
Bestuursrecht handhaving2 week 2
Bestuurlijke sancties, art. 5:2 lid 1 AWB: zijn maatregelen die een
bestuursorgaan kan opleggen aan de overtreder indien er een overtreding wordt
gepleegd. Zien op beëindiging van de overtreding en/of bestraffen van de
overtreder. Zij kunnen worden onderverdeeld in herstelsancties en bestraffende
sancties.
- Herstelsancties, art. 5:2 lid 1 sub b AWB: hebben als doel het
herstellen of bewerkstelligen van een illegale situatie (de overtreding).
Last onder bestuursdwang, art. 5:21 AWB: het feitelijk
bewerkstelligen van de legale situatie. De overtreder krijgt de
mogelijkheid om de overtreding zelf ongedaan te maken binnen een
bepaalde termijn. Doet hij dit niet? Dan zal het bestuursorgaan zelf
de overtreding ongedaan maken
Last onder dwangsom, art. 5:31d AWB: de overtreder krijgt de
mogelijkheid om de overtreding zelf ongedaan te maken binnen een
bepaalde termijn, anders gaat er een verplichting in tot het betalen
van een geldsom.
- Bestraffende sancties, art. 5:2 lid 1 sub c AWB: hebben als doel de
overtreder te treffen door middel van leedtoevoeging. Het opleggen van
een bestraffende sanctie wordt in de meeste gevallen aangemerkt als
criminal charge.
Bestuurlijke boete, art. 5:40 lid 1 AWB: een bestraffende
sanctie, inhoudende een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling
van een geldsom.
Criminal charge: de bestuurlijke boete kan als criminal charge
in de zin van art. 6 EVRM worden aangemerkt, door zijn
bestraffende karakter. Criminal charge houdt in dat er sprake is
van een strafvervolging, waarbij rechten en plichten komen
kijken.
1. Recht op toegang tot een onafhankelijke rechter
2. Afdoening binnen een redelijke termijn
3. Ongeschuldpresumtie
4. Nemo tentur-beginsel
5. Verdedigingsrechten
Begunstigingstermijn, art. 5:24 lid 2 AWB: ‘Toepassing van bestuursdwang
mag niet zonder dat de belanghebbenden in de gelegenheid is gesteld zelf
binnen een door het bestuursorgaan vastgestelde termijn maatregelen treffen
waarmee deze toepassing kan worden voorkomen.
- Zie uitspraak Illegale woonboot:
Bestuursrecht week 1 handhaving
Handhaven gebeurt altijd naar aanleiding van een overtreding of het willen
voorkomen van een overtreding.
Overtreding, art. 5:1 lid 1 AWB:’ een gedraging die in strijd is met het
bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.’
- De overtreder, art. 5:1 lid 1 en 2 AWB: ‘degene die een gedraging die
in strijd is met het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift
pleegt of medepleegt.’
- Ontdekken overtreding: het ontdekken van een overtreding kan door
middel van toezicht, het houden van controle op naleving van de wettelijke
regels zoals genoemd in titel 5.2 AWB of een klagende burger.
Toezicht: het houden van controle op de naleving van wettelijke regels. Om
adequaat te kunnen handhaven moeten overtredingen worden geconstateerd. Dit
wordt gedaan door een bevoegd ambtenaar, een toezichthouder.
Toezichthouder, art. 5:11 AWB: ‘een persoon, bij of krachtens wettelijk
voorschrift belast met het houden van toezicht op de naleving van het bepaalde
bij of krachtens enig wettelijk voorschrift.’
- Houdt zich bezig met de naleving. Er hoeft dus nog geen sprake te zijn van
een overtreding of vermoeden daarvan.
- Art. 5:13 AWB: ‘een toezichthouder maakt van zijn bevoegdheden slechts
gebruik voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig
is.’
- Bevoegdheden toezichthouder, titel 5.2 AWB: onder andere;
1. Betreden van plaatsen (behalve woning), art. 5:15 AWB.
2. Vorderen inlichtingen, art. 5:16 AWB.
3. Inzage identiteitspapieren, art. 5:16a AWB.
4. Zakelijke gegevens en bescheiden vorderen, art. 5:17 lid 1 AWB.
5. Onderzoek, opneming en monsterneming, art. 5:18 lid 1 AWB.
6. Onderzoek vervoermiddelen, art. 5:19 lid 1 AWB.
Toezicht op naleving:
- Verplichting tot medewerking, art. 5:20 lid 1 AWB: op het moment
dat de toezichthouder hierom vraagt.
Uitzonderingen:
1. Geheimhoudingsplicht art. 5:20 lid 2 AWB: personen die in uitvoering
van hun beroep zijn zoals artsen en advocaten. Zij kunnen niet worden
gedwongen door een toezichthouder om bepaalde gegevens of papieren te
verstrekken.
2. Nemo tenetur- beginsel, art. 5:10a AWB: niemand is verplicht om aan
zijn eigen veroordeling mee te werken. Degene die wordt verhoord met het
oog op het leggen van een bestraffende sanctie, niet verplicht is ten
behoeve daarvan verklaringen over de overtreding af te leggen.
3. Zwijgrecht: Hier komt het aspect dat je niet verplicht bent om eigen je
veroordeling mee te werken terugkomt. Het is daarom een recht om te
zwijgen.
Cautieplicht: Door een ambtenaar/bestuursorgaan moet je op je
zwijgrecht worden gewezen.
,Handhaving: elke actie die erop gericht is om de naleving van regels te
bevorderen en te bewerkstelligen, zo nodig door het opleggen van sancties.
Verzoek om handhaving: een overtreding kan naast toezicht ook aan het licht
komen door een verzoek om handhaving. – door bijv. een klagende burger.
- Een verzoek om handhaving geldt als een aanvraag om beschikking, art.
1:3 lid 3 AWB. Een bestuursorgaan moet hier een besluit op laten volgen,
art. 4:13 lid AWB.
Let op: verzoeker moet belanghebbende zijn, in de zin van art. 1:3
lid 3 j.o. 1:2 AWB.
Zie uitspraak Hinder Mestbassin: alleen een belanghebbende bij
een besluit kan in bezwaar, beroep of een aanvraag indienen. Dit
geldt ook voor handhavingsbesluiten. Bij een omgevingsbesluit volgt
de vraag of een besluit feitelijke gevolgen heeft. Het bestuursorgaan
bepaalt de kring van belanghebbende, maar uiteindelijk is het aan
de bestuursrechter om te bepalen of iemand aangemerkt wordt als
belanghebbende.
Gedogen of handhaven: in beginsel is er bij handhaving sprake van
beleidsvrijheid, de mate van vrijheid die overheidsorganen of bestuursorganen
hebben bij het maken van beslissingen en het binnen de kaders van de wet
invullen van beleid. Het bestuursorgaan mag de belangen afwegen bij het nemen
van een besluit.
- Bijv. art. 125 Gemeentewet: ‘het gemeentebestuur is bevoegd tot
oplegging van last onder bestuursdwang.’
o Let op het woord ‘bevoegd’ zij zijn dus niet ‘verplicht’.
- Gedogen: het bestuursorgaan gaat niet over tot handhaving. Dit kunnen
zij dus zelf invullen door de beleidsvrijheid.
Beginselplicht tot handhaving: een wettelijke regel heeft een bepaald doel
om het algemeen belang te dienen.
- Boek en de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State
(ABRvS): ‘gelet op het algemeen belang dat gediend is met handhaving,
zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het
bestuursorgaan dat bevoegd is om met bestuursdwang of een last onder
dwangsom, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken.’
- In beginsel moet er dus worden gehandhaafd, tenzij;
Er concreet zicht is op legalisatie en/of,
Handhavend optreden zodanig onevenredig is in verhouding tot de
daarmee te dienen belangen: geringe overtreding met een gering
gevolg.
Zie uitspraak Nieuwkoopse Sloot: invulling van het begrip
‘handhaven is onevenredig’, bij een overtreding van geringe
betekenis. Wilt de overheid niet handhavend optreden, is bereid
desnoods te legaliseren. De overtreding (zeer) beperkt, er is geen
reële hinder, de gevolgen van handhaving zijn zeer ingrijpend voor
de overtreder.
- Onevenredigheid kan worden ingekleurd door de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur. Als een van deze uitzonderingen zich voor doet kan er
worden gekozen voor gedogen.
Precisering beginselplicht tot handhaving 2011: in gevallen waarin het
bestuursorgaan in het kader van een redelijk te achten beleid voert, bijv.
inhoudend dat het bestuursorgaan in bepaalde gevallen eerst waarschuwt en de
, gelegenheid biedt tot herstel voordat er een handhavingsbesluit wordt
voorbereid.
- Zie uitspraak Rolhanddoekautomaat: gelet op het algemeen belang
dat gediend is met handhaving, zal in geval van overtreding van een
wettelijk voorschrift een bestuursorgaan moeten overgaan tot handhaving.
Dit laat onverlet dat het bestuursorgaan slechts onder bijzondere
omstandigheden van het opleggen van last onder bestuursdwang- of
dwangsom mag afzien. Dergelijke omstandigheden kunnen zich voordoen
als er concreet zicht is op legalisatie, of als het opleggen van een
dergelijke last zodanig onevenredig is in verhouding tot de daarmee te
dienen belangen dat in de concrete situatie van het opleggen van die last
behoort te worden afgezien.
Bestuursrecht handhaving2 week 2
Bestuurlijke sancties, art. 5:2 lid 1 AWB: zijn maatregelen die een
bestuursorgaan kan opleggen aan de overtreder indien er een overtreding wordt
gepleegd. Zien op beëindiging van de overtreding en/of bestraffen van de
overtreder. Zij kunnen worden onderverdeeld in herstelsancties en bestraffende
sancties.
- Herstelsancties, art. 5:2 lid 1 sub b AWB: hebben als doel het
herstellen of bewerkstelligen van een illegale situatie (de overtreding).
Last onder bestuursdwang, art. 5:21 AWB: het feitelijk
bewerkstelligen van de legale situatie. De overtreder krijgt de
mogelijkheid om de overtreding zelf ongedaan te maken binnen een
bepaalde termijn. Doet hij dit niet? Dan zal het bestuursorgaan zelf
de overtreding ongedaan maken
Last onder dwangsom, art. 5:31d AWB: de overtreder krijgt de
mogelijkheid om de overtreding zelf ongedaan te maken binnen een
bepaalde termijn, anders gaat er een verplichting in tot het betalen
van een geldsom.
- Bestraffende sancties, art. 5:2 lid 1 sub c AWB: hebben als doel de
overtreder te treffen door middel van leedtoevoeging. Het opleggen van
een bestraffende sanctie wordt in de meeste gevallen aangemerkt als
criminal charge.
Bestuurlijke boete, art. 5:40 lid 1 AWB: een bestraffende
sanctie, inhoudende een onvoorwaardelijke verplichting tot betaling
van een geldsom.
Criminal charge: de bestuurlijke boete kan als criminal charge
in de zin van art. 6 EVRM worden aangemerkt, door zijn
bestraffende karakter. Criminal charge houdt in dat er sprake is
van een strafvervolging, waarbij rechten en plichten komen
kijken.
1. Recht op toegang tot een onafhankelijke rechter
2. Afdoening binnen een redelijke termijn
3. Ongeschuldpresumtie
4. Nemo tentur-beginsel
5. Verdedigingsrechten
Begunstigingstermijn, art. 5:24 lid 2 AWB: ‘Toepassing van bestuursdwang
mag niet zonder dat de belanghebbenden in de gelegenheid is gesteld zelf
binnen een door het bestuursorgaan vastgestelde termijn maatregelen treffen
waarmee deze toepassing kan worden voorkomen.
- Zie uitspraak Illegale woonboot:
