Week 2 Ethiek: beroepscode en tuchtrecht
H10 Gezondheidsrecht
Het gezondheidsrecht houdt zich onder meer bezig met de rechten en plichten van patiënten
en zorgverleners, de kwaliteit van de zorg, het aangaan en opzeggen van
zorgovereenkomsten, de organisaties van de zorgverlening en aansprakelijkheid binnen de
zorg.
Het gezondheidsrecht komt in verschillende wetten naar voren:
De grondwet: artikel 10 en 11 vormen de basis van het zelfbeschikkingsrecht.
Hierdoor kan een patiënt bepalen of hij al dan niet behandeld wil worden en of hij al
dan niet geïnformeerd wil worden over zijn behandeling. Artikel 22 zorgt ervoor dat
zorgt voor iedereen toegankelijk moet zijn.
Zorgverzekeringswet
Wet langdurige zorg: voor de kwetsbaren.
Wet maatschappelijke ondersteuning
Wet BIG (wet beroepen in de individuele gezondheidszorg): ziet toe op de kwaliteit
van de gezondheidszorg.
Wet BOPZ (wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen).
WGBO (wet geneeskundige behandelingsovereenkomst: het is een overeenkomst tussen
zorgverlener en patiënt. Staat in boek 7 van het burgerlijk wetboek (BW).
Hierin staat onder andere:
Recht op informatie: na het sluiten van een overeenkomst heeft de patiënt recht op
informatie over de behandeling. Uitzonderingen:
Als de patiënt geen informatie gegeven kan worden, bijvoorbeeld
bewusteloosheid. In dat geval moet een vertegenwoordiger van de patiënt
worden geïnformeerd.
Als de zorgverlener denkt dat de informatie de patiënt ernstig nadeel zal
opleveren (*dit moet eerst met een andere zorgverlener besproken worden).
Als de patiënt zelf aangeeft niet geïnformeerd te willen worden.
Toestemming voor behandeling
Wilsverklaring: hierop kan worden aangeven dat je juist wel behandeld wilt worden of
juist niet (bijvoorbeeld, non-reanimatieverklaring).
Het patiëntendossier: zodra je wordt behandeld, is de zorgverlener verplicht om een
dossier aan te leggen. Rechten van de patiënt hierin zijn:
Recht op inzage: vanaf 12 jaar heb je recht voor inzage. Niet alles mag je
zien, vanwege zwaarwegende privacybelangen van derden.
Afschrift: als patiënten van mening zijn dat feiten uit hun dossier niet kloppen,
kunnen ze de zorgverlener verzoeken om deze gegevens te wijzigen.
Bewaarplicht: 15 jaar, er kan verzocht worden door de patiënt m dit eerder te
doen.
Vertegenwoordiging van patiënten: zoals bij wilsonbekwaam patiënten en bij
minderjarige patiënten. Dan worden zij door iemand vertegenwoordigd.
Wet BOPZ (wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. Hierbij is sprake van
een vrijwillige behandeling. In sommige gevallen kunnen mensen gedwongen worden. Hierbij
zijn van een aantal gevaarcriterium van pas.
Er zijn rechterlijke machtigingen waardoor mensen buiten hun wil opgenomen kunnen
worden in een organisatie die psychische gezondheidszorg biedt:
De voorwaardelijke machtiging
De voorlopige machtiging
De machtiging tot voorgezet verblijf
De machtiging op eigen verzoek
,Zelfbindingsverklaring: hierin kunnen patiënten laten vastleggen hoe, wanneer en hoelang ze
behandeld willen worden als het niet goed met hen gaat.
Verklaring tot alleen behandeling
Verklaring tot opname
Opname via een inbewaringstelling: niet altijd kan op een rechtelijke machtiging worden
gewacht, bijvoorbeeld als er direct gevaar is en direct moet worden ingegrepen.
Opname via artikel 60-procedure: mensen met een verstandelijke handicap of
psychogeriatrische aandoening kunnen ook gedwongen in een inrichting worden
opgenomen. Hierbij bepaald de BOPZ-indicatiecommissie dat patiënten opgenomen moeten
worden.
Nieuwe wetgeving:
De wet BOPZ is per 1 januari 2020 vervangen door de wet verplichte geestelijke
gezondheidszorg (WVGG) en de wet zorg en dwang (WZD).
WVGG (wet verplichte geestelijke gezondheidszorg): regelt de rechten van mensen met
verplichte zorg in geestelijke gezondheidszorg.
Cliënten krijgen invloed op hun behandeling
Participatie
Netwerk wordt meer betrokken bij de beslissingen of gedwongen zorg noodzakelijk is.
WZD (wet zorg en dwang): de WVGG en de WZD richten zich alleen op patiënten met een
psychische stoornis. Deze wet regelt dat patiënten alle zorg krijgen die in het zorgplan zijn
opgenomen en waar de patiënt mee instemt.
Rechtsbescherming patiënten: patiënten of betrokken die zich niet goed, onzorgvuldig of
door een onbevoegde zorgverlener zijn behandeld, zij hebben diverse mogelijkheden om te
klagen:
Zorgaanbieder
Onafhankelijke geschillen instanties
Regionaal tuchtcollege gezondheidszorg
Buurgelijke rechter
Politie en officier van justitie
Tuchtrecht: deel van het publieke recht dat aan de overheid de bevoegdheid heeft, die tot
een bepaalde beroepsgroep behoren een bepaald nadeel toe te brengen ter bevordering van
een behoorlijke vervulling van hun taak.
H12.1 Beroepscode
De sociaal werker respecteert, erkent en bevordert de menselijke waardigheid van de unieke
persoon. Het beroepsmatig handelen van de sociaal werker is erop gericht de burger/cliënt
binnen zijn sociaal-cultureel context en in wisselwerking met zijn omgeving tot zijn recht te
laten komen.
Kennisclip Beroepscode
Beroep vs. professie Samenleving
, Instrumentele
lijn
Ethisch Professionele lijn Technisch
Relationeel
Normatief Instrumenteel
Organisatie
Kennisclip Ethiek als onderdeel van filosofie
Ethiek is morele filosofie
Filosofie: het onderzoek naar de fundamenten naar alles.
Moraal: opvatting van regels, handelingen en praktijken die in een bepaalde setting of groep
voorkomen.
Kennisclip Ethiek algemeen
Over filosofie, over het handelen enz.
Kennisclip Waarden en normen
Waarden die worden vertaald in regels, dat zijn normen.
Kennisclip Belangen
Iedereen die consequenties van je handelen kan ervaren.
Kennisclip Dillema’s
Dillema’s bestaat uit meerdere keuzes. Het is een lastig beslismoment. Niet alles is een
dilemma. Het is alleen een dilemma als je uit 2 tegenstrijdige keuzes moet kiezen.
Week 3 Recht: grondrechten en democratische rechtstaat
H1 Inleiding in het recht
H10 Gezondheidsrecht
Het gezondheidsrecht houdt zich onder meer bezig met de rechten en plichten van patiënten
en zorgverleners, de kwaliteit van de zorg, het aangaan en opzeggen van
zorgovereenkomsten, de organisaties van de zorgverlening en aansprakelijkheid binnen de
zorg.
Het gezondheidsrecht komt in verschillende wetten naar voren:
De grondwet: artikel 10 en 11 vormen de basis van het zelfbeschikkingsrecht.
Hierdoor kan een patiënt bepalen of hij al dan niet behandeld wil worden en of hij al
dan niet geïnformeerd wil worden over zijn behandeling. Artikel 22 zorgt ervoor dat
zorgt voor iedereen toegankelijk moet zijn.
Zorgverzekeringswet
Wet langdurige zorg: voor de kwetsbaren.
Wet maatschappelijke ondersteuning
Wet BIG (wet beroepen in de individuele gezondheidszorg): ziet toe op de kwaliteit
van de gezondheidszorg.
Wet BOPZ (wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen).
WGBO (wet geneeskundige behandelingsovereenkomst: het is een overeenkomst tussen
zorgverlener en patiënt. Staat in boek 7 van het burgerlijk wetboek (BW).
Hierin staat onder andere:
Recht op informatie: na het sluiten van een overeenkomst heeft de patiënt recht op
informatie over de behandeling. Uitzonderingen:
Als de patiënt geen informatie gegeven kan worden, bijvoorbeeld
bewusteloosheid. In dat geval moet een vertegenwoordiger van de patiënt
worden geïnformeerd.
Als de zorgverlener denkt dat de informatie de patiënt ernstig nadeel zal
opleveren (*dit moet eerst met een andere zorgverlener besproken worden).
Als de patiënt zelf aangeeft niet geïnformeerd te willen worden.
Toestemming voor behandeling
Wilsverklaring: hierop kan worden aangeven dat je juist wel behandeld wilt worden of
juist niet (bijvoorbeeld, non-reanimatieverklaring).
Het patiëntendossier: zodra je wordt behandeld, is de zorgverlener verplicht om een
dossier aan te leggen. Rechten van de patiënt hierin zijn:
Recht op inzage: vanaf 12 jaar heb je recht voor inzage. Niet alles mag je
zien, vanwege zwaarwegende privacybelangen van derden.
Afschrift: als patiënten van mening zijn dat feiten uit hun dossier niet kloppen,
kunnen ze de zorgverlener verzoeken om deze gegevens te wijzigen.
Bewaarplicht: 15 jaar, er kan verzocht worden door de patiënt m dit eerder te
doen.
Vertegenwoordiging van patiënten: zoals bij wilsonbekwaam patiënten en bij
minderjarige patiënten. Dan worden zij door iemand vertegenwoordigd.
Wet BOPZ (wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. Hierbij is sprake van
een vrijwillige behandeling. In sommige gevallen kunnen mensen gedwongen worden. Hierbij
zijn van een aantal gevaarcriterium van pas.
Er zijn rechterlijke machtigingen waardoor mensen buiten hun wil opgenomen kunnen
worden in een organisatie die psychische gezondheidszorg biedt:
De voorwaardelijke machtiging
De voorlopige machtiging
De machtiging tot voorgezet verblijf
De machtiging op eigen verzoek
,Zelfbindingsverklaring: hierin kunnen patiënten laten vastleggen hoe, wanneer en hoelang ze
behandeld willen worden als het niet goed met hen gaat.
Verklaring tot alleen behandeling
Verklaring tot opname
Opname via een inbewaringstelling: niet altijd kan op een rechtelijke machtiging worden
gewacht, bijvoorbeeld als er direct gevaar is en direct moet worden ingegrepen.
Opname via artikel 60-procedure: mensen met een verstandelijke handicap of
psychogeriatrische aandoening kunnen ook gedwongen in een inrichting worden
opgenomen. Hierbij bepaald de BOPZ-indicatiecommissie dat patiënten opgenomen moeten
worden.
Nieuwe wetgeving:
De wet BOPZ is per 1 januari 2020 vervangen door de wet verplichte geestelijke
gezondheidszorg (WVGG) en de wet zorg en dwang (WZD).
WVGG (wet verplichte geestelijke gezondheidszorg): regelt de rechten van mensen met
verplichte zorg in geestelijke gezondheidszorg.
Cliënten krijgen invloed op hun behandeling
Participatie
Netwerk wordt meer betrokken bij de beslissingen of gedwongen zorg noodzakelijk is.
WZD (wet zorg en dwang): de WVGG en de WZD richten zich alleen op patiënten met een
psychische stoornis. Deze wet regelt dat patiënten alle zorg krijgen die in het zorgplan zijn
opgenomen en waar de patiënt mee instemt.
Rechtsbescherming patiënten: patiënten of betrokken die zich niet goed, onzorgvuldig of
door een onbevoegde zorgverlener zijn behandeld, zij hebben diverse mogelijkheden om te
klagen:
Zorgaanbieder
Onafhankelijke geschillen instanties
Regionaal tuchtcollege gezondheidszorg
Buurgelijke rechter
Politie en officier van justitie
Tuchtrecht: deel van het publieke recht dat aan de overheid de bevoegdheid heeft, die tot
een bepaalde beroepsgroep behoren een bepaald nadeel toe te brengen ter bevordering van
een behoorlijke vervulling van hun taak.
H12.1 Beroepscode
De sociaal werker respecteert, erkent en bevordert de menselijke waardigheid van de unieke
persoon. Het beroepsmatig handelen van de sociaal werker is erop gericht de burger/cliënt
binnen zijn sociaal-cultureel context en in wisselwerking met zijn omgeving tot zijn recht te
laten komen.
Kennisclip Beroepscode
Beroep vs. professie Samenleving
, Instrumentele
lijn
Ethisch Professionele lijn Technisch
Relationeel
Normatief Instrumenteel
Organisatie
Kennisclip Ethiek als onderdeel van filosofie
Ethiek is morele filosofie
Filosofie: het onderzoek naar de fundamenten naar alles.
Moraal: opvatting van regels, handelingen en praktijken die in een bepaalde setting of groep
voorkomen.
Kennisclip Ethiek algemeen
Over filosofie, over het handelen enz.
Kennisclip Waarden en normen
Waarden die worden vertaald in regels, dat zijn normen.
Kennisclip Belangen
Iedereen die consequenties van je handelen kan ervaren.
Kennisclip Dillema’s
Dillema’s bestaat uit meerdere keuzes. Het is een lastig beslismoment. Niet alles is een
dilemma. Het is alleen een dilemma als je uit 2 tegenstrijdige keuzes moet kiezen.
Week 3 Recht: grondrechten en democratische rechtstaat
H1 Inleiding in het recht
