Naam: Mappie van de Stouwe
Studentnummer: 4622052
Datum: 11 augustus 2020
NCOI: virtual classroom
Opleiding: Toegepaste Psychologie
Module: integrale HBO-opdracht
Docent: L.G.(Leon)Lokkart
,VOORWOORD
Mijn naam is Mappie van de Stouwe. Voor mijn vorige werkgever, het Spaarne Gasthuis, volgde ik de
opleiding Verzuimmanagement bij NCOI. Zo kreeg ik het plezier in studeren en daarop besloot ik de
opleiding Psychologie (propedeusejaar) te gaan volgen. Aanvankelijk koos ik voor de eenjarige
variant, omdat ik wilde kijken of deze opleiding bij mij paste. Gaandeweg kreeg ik steeds meer de
smaak van het studeren te pakken. Aankomende zomer, na het behalen van mijn propedeuse, ga ik
mij richten op het vervolg van de opleiding, waarbij ik denk aan Toegepaste Psychologie of de Post
Bachelor Casemanager Verzuim en Re-integratie.
In het Spaarne Gasthuis werkte ik voor de arbodienst en bedrijfsartsen en werken in de richting van
re-integratie of coaching is wel de kant die ik op wil.
De laatste twee modules van dit jaar werden in de virtual classroom gegeven. Ik wil voor deze module
de docent Leon Lokkart bedanken. Hij wist deze module vol enthousiasme te brengen, echter ik heb
de fysieke afwezigheid wel ervaren als een beperking,
Voor hun steun en geduld, maar vooral voor hun motivatie afgelopen jaar bedank ik mijn lieve partner
en thuiswonende dochter.
Ik wens u veel leesplezier.
2
,SAMENVATTING
Gebaseerd op casus ROC De Wadden
ROC De Wadden is een grote organisatie met 425 medewerkers en 4500 studenten. Het cluster
laaggeletterdheid, laaggecijferdheid en NT2 valt onder de afdeling educatie en inburgering. (In het
vervolg van de tekst gebruik ik vanwege de leesbaarheid de termen laaggeletterdheid en
laaggeletterden). Bij het cluster werken zes gekwalificeerde docenten op tien groepen met een
maximale groepsgrootte van tien cursisten. De docenten kennen hun cursisten en andersom. Door
respectvol met elkaar om te gaan, creëer je een sfeer van vertrouwen, wat weer en veilige omgeving
en een goed leerklimaat tot gevolg heeft. Naast reguliere mbo-opleidingen verzorgt ROC De Wadden
ook cursussen voor volwassenen, waaronder Nederlands voor laagtaalvaardige werknemers,
Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) en Nederlandse taal, rekenen en
computervaardigheden. Het ROC De Wadden heeft een rondgang gehouden onder zijn docenten met
de vraag of het de intentie is van hun leerkrachten om binnen een jaar een andere baan te zoeken.
Ongeveer 25% van de docenten gaf aan actief bezig te zijn met het zoeken naar ander werk. Ruim
80% van de leerkrachten gaf aan weinig betrokkenheid te ervaren bij het ROC.
Bij de invoering van wetswijziging Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) in 2014 (Ensie, 2020) zijn
de ROC’s niet meer de enige aanbieders voor cursussen voor laaggeletterden. Door die marktwerking
van vraag en aanbod zijn ROC-docenten niet meer zeker van hun baan en moeten ze
noodgedwongen op zoek naar ander werk. ROC De Wadden wil onderzocht hebben welke factoren
de betrokkenheid van de leerkrachten laaggeletterdheid bij het ROC beïnvloeden en wat er gedaan
kan worden om deze betrokkenheid te verhogen. Het doel van ROC De Wadden is het verminderen
van het verloop van docenten, waardoor cursisten het hele jaar dezelfde, goedgekwalificeerde,
leerkracht voor de klas hebben staan met het oog op minder uitval van cursisten en het verbeteren
van de taal- en rekenvaardigheden.
ROC De Wadden heeft als opdracht gegeven een probleemanalyse en vraagdefinitie op te stellen met
als onderzoeksvraag: wat kan ROC De Wadden doen om het verloop van docenten tegen te gaan,
zodat cursisten het hele jaar dezelfde, goedgekwalificeerde leerkrachten voor de klas hebben staan?
Het mbo moet concurreren met goedkopere aanbieders op de arbeidsmarkt. Dit heeft ervoor gezorgd
dat het aantal aanvragen voor taal- en rekentrajecten terug zijn gelopen. Goedkopere aanbieders
werken met minder-gekwalificeerde docenten en hebben ook geen cao.
Daarnaast zorgen werkdruk en de salarissen voor onvrede bij ROC-docenten, vooral ook omdat mbo’s
de afgelopen jaren meer liquide middelen tot hun beschikking hebben. Nederlandse scholen krijgen
elk jaar een budget dat zij naar eigen inzicht mogen besteden (lumpsumpsysteem). Docenten voelen
wel de werkdruk toenemen, maar hun salaris groeit niet mee. Daarnaast nemen de prestaties op het
mbo af.
De volwasseneneducatie omvat onder andere cursussen inburgering, cursussen taal, rekenen en
digitale vaardigheden en voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo), zodat volwassenen
alsnog een middelbareschooldiploma kunnen halen.
ROC De Wadden kampt met een verloop van docenten voor taal- en rekentrajecten voor de cursisten
laaggeletterden en laaggecijferden. Dit is een kwetsbare groep die zich schaamt voor zijn
laaggeletterd- of laaggecijferdheid. Wisseling van docenten heeft als gevolg dat deze cursisten eerder
afhaken. Het verloop van goedgekwalificeerde docenten gaat ten koste van de taal- en
rekenvaardigheden van deze kwetsbare groep cursisten. Algehele onvrede van de docenten aan het
ROC is de voornaamste reden voor het verloop. Als argument wordt het lagere salaris in het
mboonderwijs aangevoerd.
De opdrachtgever ROC De Wadden wil onderzocht hebben welke factoren de betrokkenheid van
docenten laaggeletterdheid bij hun organisatie beïnvloeden en wat er gedaan kan worden om deze
betrokkenheid te verhogen, met als doel het verloop van goedgekwalificeerde leerkrachten terug te
dringen om uitval van cursisten tegen te gaan, waarbij het verbeteren van de taal- en
rekenvaardigheden als nevendoel wordt aangegeven.
Het betreft hier een toegepast en specifiek probleem. ROC De Wadden zoekt een oplossing om
docenten aan zich te verbinden. Zij wil de betrokkenheid van docenten verhogen. Docenten ervaren
deze betrokkenheid nu niet. Hoe kan het bestuur van ROC De Wadden de betrokkenheid van
docenten laaggeletterdheid aan zich binden en wat is ervoor nodig om deze docenten te behouden?
3
, INHOUDSOPGAVE
Voorwoord ............................................................................................................................................................. 2
Samenvatting ........................................................................................................................................................ 3
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................................... 4
Inleiding ................................................................................................................................................................. 5
Aanleiding ........................................................................................................................................................... 5
Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 5
Hoofstuk 1 ............................................................................................................................................................. 6
1.1 Organisatiebeschrijving................................................................................................................................ 6
1.2 Vraagstelling ................................................................................................................................................ 6
1.3 Interview....................................................................................................................................................... 6
1.3.1 Samenvatting van het interview ............................................................................................................ 7
Hoofstuk 2 ............................................................................................................................................................. 7
2.1 Ecogram....................................................................................................................................................... 7
2.2 Toelichting ecogram..................................................................................................................................... 8
2.2.1 Microniveau ............................................................................................................................................ 8
2.2.2 Mesoniveau ............................................................................................................................................ 8
2.2.3 Macroniveau .......................................................................................................................................... 9
2.2.4 Onderbouwing ecogram ........................................................................................................................ 9
Hoofstuk 3 ............................................................................................................................................................. 9
3.1 Probleemanalyse ......................................................................................................................................... 9
3.1.1 Wat is het probleem?.............................................................................................................................. 9
3.1.2 Waarom is het een probleem? ............................................................................................................... 9
3.1.3 Voor wie is het een probleem? ............................................................................................................... 9
3.1.4 Wat is de doelgroep?.............................................................................................................................. 9
3.1.5 Wat zijn de mogelijke oorzaken van het probleem? ............................................................................. 10
3.1.6 Is er sprake van een toegepast, specifiek, sociaalpsychologisch en beïnvloedbaar
probleem? ..................................................................................................................................................... 10
3.2 Vraagdefinitie ............................................................................................................................................. 10
Hoofstuk 4 ........................................................................................................................................................... 11
Reflectie ............................................................................................................................................................ 11
Bijlagen ................................................................................................................................................................ 12
Bijlage 1, onderzoek Universiteit van Maastricht, blz. 20)................................................................................. 12
Bijlage 2: belangrijkste vragen interview met een gewezen ROC-docent......................................................... 13
Bijlage 3: cijfers DUO mbo ................................................................................................................................ 15
Bronnen ............................................................................................................................................................... 16
4
Studentnummer: 4622052
Datum: 11 augustus 2020
NCOI: virtual classroom
Opleiding: Toegepaste Psychologie
Module: integrale HBO-opdracht
Docent: L.G.(Leon)Lokkart
,VOORWOORD
Mijn naam is Mappie van de Stouwe. Voor mijn vorige werkgever, het Spaarne Gasthuis, volgde ik de
opleiding Verzuimmanagement bij NCOI. Zo kreeg ik het plezier in studeren en daarop besloot ik de
opleiding Psychologie (propedeusejaar) te gaan volgen. Aanvankelijk koos ik voor de eenjarige
variant, omdat ik wilde kijken of deze opleiding bij mij paste. Gaandeweg kreeg ik steeds meer de
smaak van het studeren te pakken. Aankomende zomer, na het behalen van mijn propedeuse, ga ik
mij richten op het vervolg van de opleiding, waarbij ik denk aan Toegepaste Psychologie of de Post
Bachelor Casemanager Verzuim en Re-integratie.
In het Spaarne Gasthuis werkte ik voor de arbodienst en bedrijfsartsen en werken in de richting van
re-integratie of coaching is wel de kant die ik op wil.
De laatste twee modules van dit jaar werden in de virtual classroom gegeven. Ik wil voor deze module
de docent Leon Lokkart bedanken. Hij wist deze module vol enthousiasme te brengen, echter ik heb
de fysieke afwezigheid wel ervaren als een beperking,
Voor hun steun en geduld, maar vooral voor hun motivatie afgelopen jaar bedank ik mijn lieve partner
en thuiswonende dochter.
Ik wens u veel leesplezier.
2
,SAMENVATTING
Gebaseerd op casus ROC De Wadden
ROC De Wadden is een grote organisatie met 425 medewerkers en 4500 studenten. Het cluster
laaggeletterdheid, laaggecijferdheid en NT2 valt onder de afdeling educatie en inburgering. (In het
vervolg van de tekst gebruik ik vanwege de leesbaarheid de termen laaggeletterdheid en
laaggeletterden). Bij het cluster werken zes gekwalificeerde docenten op tien groepen met een
maximale groepsgrootte van tien cursisten. De docenten kennen hun cursisten en andersom. Door
respectvol met elkaar om te gaan, creëer je een sfeer van vertrouwen, wat weer en veilige omgeving
en een goed leerklimaat tot gevolg heeft. Naast reguliere mbo-opleidingen verzorgt ROC De Wadden
ook cursussen voor volwassenen, waaronder Nederlands voor laagtaalvaardige werknemers,
Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) en Nederlandse taal, rekenen en
computervaardigheden. Het ROC De Wadden heeft een rondgang gehouden onder zijn docenten met
de vraag of het de intentie is van hun leerkrachten om binnen een jaar een andere baan te zoeken.
Ongeveer 25% van de docenten gaf aan actief bezig te zijn met het zoeken naar ander werk. Ruim
80% van de leerkrachten gaf aan weinig betrokkenheid te ervaren bij het ROC.
Bij de invoering van wetswijziging Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) in 2014 (Ensie, 2020) zijn
de ROC’s niet meer de enige aanbieders voor cursussen voor laaggeletterden. Door die marktwerking
van vraag en aanbod zijn ROC-docenten niet meer zeker van hun baan en moeten ze
noodgedwongen op zoek naar ander werk. ROC De Wadden wil onderzocht hebben welke factoren
de betrokkenheid van de leerkrachten laaggeletterdheid bij het ROC beïnvloeden en wat er gedaan
kan worden om deze betrokkenheid te verhogen. Het doel van ROC De Wadden is het verminderen
van het verloop van docenten, waardoor cursisten het hele jaar dezelfde, goedgekwalificeerde,
leerkracht voor de klas hebben staan met het oog op minder uitval van cursisten en het verbeteren
van de taal- en rekenvaardigheden.
ROC De Wadden heeft als opdracht gegeven een probleemanalyse en vraagdefinitie op te stellen met
als onderzoeksvraag: wat kan ROC De Wadden doen om het verloop van docenten tegen te gaan,
zodat cursisten het hele jaar dezelfde, goedgekwalificeerde leerkrachten voor de klas hebben staan?
Het mbo moet concurreren met goedkopere aanbieders op de arbeidsmarkt. Dit heeft ervoor gezorgd
dat het aantal aanvragen voor taal- en rekentrajecten terug zijn gelopen. Goedkopere aanbieders
werken met minder-gekwalificeerde docenten en hebben ook geen cao.
Daarnaast zorgen werkdruk en de salarissen voor onvrede bij ROC-docenten, vooral ook omdat mbo’s
de afgelopen jaren meer liquide middelen tot hun beschikking hebben. Nederlandse scholen krijgen
elk jaar een budget dat zij naar eigen inzicht mogen besteden (lumpsumpsysteem). Docenten voelen
wel de werkdruk toenemen, maar hun salaris groeit niet mee. Daarnaast nemen de prestaties op het
mbo af.
De volwasseneneducatie omvat onder andere cursussen inburgering, cursussen taal, rekenen en
digitale vaardigheden en voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo), zodat volwassenen
alsnog een middelbareschooldiploma kunnen halen.
ROC De Wadden kampt met een verloop van docenten voor taal- en rekentrajecten voor de cursisten
laaggeletterden en laaggecijferden. Dit is een kwetsbare groep die zich schaamt voor zijn
laaggeletterd- of laaggecijferdheid. Wisseling van docenten heeft als gevolg dat deze cursisten eerder
afhaken. Het verloop van goedgekwalificeerde docenten gaat ten koste van de taal- en
rekenvaardigheden van deze kwetsbare groep cursisten. Algehele onvrede van de docenten aan het
ROC is de voornaamste reden voor het verloop. Als argument wordt het lagere salaris in het
mboonderwijs aangevoerd.
De opdrachtgever ROC De Wadden wil onderzocht hebben welke factoren de betrokkenheid van
docenten laaggeletterdheid bij hun organisatie beïnvloeden en wat er gedaan kan worden om deze
betrokkenheid te verhogen, met als doel het verloop van goedgekwalificeerde leerkrachten terug te
dringen om uitval van cursisten tegen te gaan, waarbij het verbeteren van de taal- en
rekenvaardigheden als nevendoel wordt aangegeven.
Het betreft hier een toegepast en specifiek probleem. ROC De Wadden zoekt een oplossing om
docenten aan zich te verbinden. Zij wil de betrokkenheid van docenten verhogen. Docenten ervaren
deze betrokkenheid nu niet. Hoe kan het bestuur van ROC De Wadden de betrokkenheid van
docenten laaggeletterdheid aan zich binden en wat is ervoor nodig om deze docenten te behouden?
3
, INHOUDSOPGAVE
Voorwoord ............................................................................................................................................................. 2
Samenvatting ........................................................................................................................................................ 3
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................................... 4
Inleiding ................................................................................................................................................................. 5
Aanleiding ........................................................................................................................................................... 5
Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 5
Hoofstuk 1 ............................................................................................................................................................. 6
1.1 Organisatiebeschrijving................................................................................................................................ 6
1.2 Vraagstelling ................................................................................................................................................ 6
1.3 Interview....................................................................................................................................................... 6
1.3.1 Samenvatting van het interview ............................................................................................................ 7
Hoofstuk 2 ............................................................................................................................................................. 7
2.1 Ecogram....................................................................................................................................................... 7
2.2 Toelichting ecogram..................................................................................................................................... 8
2.2.1 Microniveau ............................................................................................................................................ 8
2.2.2 Mesoniveau ............................................................................................................................................ 8
2.2.3 Macroniveau .......................................................................................................................................... 9
2.2.4 Onderbouwing ecogram ........................................................................................................................ 9
Hoofstuk 3 ............................................................................................................................................................. 9
3.1 Probleemanalyse ......................................................................................................................................... 9
3.1.1 Wat is het probleem?.............................................................................................................................. 9
3.1.2 Waarom is het een probleem? ............................................................................................................... 9
3.1.3 Voor wie is het een probleem? ............................................................................................................... 9
3.1.4 Wat is de doelgroep?.............................................................................................................................. 9
3.1.5 Wat zijn de mogelijke oorzaken van het probleem? ............................................................................. 10
3.1.6 Is er sprake van een toegepast, specifiek, sociaalpsychologisch en beïnvloedbaar
probleem? ..................................................................................................................................................... 10
3.2 Vraagdefinitie ............................................................................................................................................. 10
Hoofstuk 4 ........................................................................................................................................................... 11
Reflectie ............................................................................................................................................................ 11
Bijlagen ................................................................................................................................................................ 12
Bijlage 1, onderzoek Universiteit van Maastricht, blz. 20)................................................................................. 12
Bijlage 2: belangrijkste vragen interview met een gewezen ROC-docent......................................................... 13
Bijlage 3: cijfers DUO mbo ................................................................................................................................ 15
Bronnen ............................................................................................................................................................... 16
4
