EIGEN VAARDIGHEID
NEDERLANDS
WERKWOORDSPELLING
HOE VIND JE DE PERSOONSVORM?
1. Tijd van de zin veranderen.
2. Enkelvoud of meervoud maken.
3. De zin vragend maken.
TEGENWOORDIGE TIJD
Alleen de stam Stam + t
Als het onderwerp ‘ik’ is. Ik Als je ‘je’ kan vervangen
vind, ik word. door jou, jouw, jezelf.
Wordt je dat niet in dank
afgenomen?
Gebiedende wijs (bevel, Als u het onderwerp is.
wens, gebod of een Rijdt u maar door.
advies).
Je of jij achter de Je of jij ervoor. Hij, zij, het,
persoonsvorm. Als je u.
vervangen kan worden
door jij. Vind je dit mooi? (hij/zij/het wil).
Als u niet het onderwerp is
(je kunt het vervangen
door uzelf).
VERLEDEN TIJD ZWAK
Te zwak om van klank te veranderen.
- Enkelvoud (de of te) de fakkel brandde.
- Meervoud (den of ten) de jongens fietsten.
- Twijfel je tussen de of te? T’ ex kofschip.
VERLEDEN TIJD STERK
Sterk genoeg om van klank te veranderen. Met een d.
Psv mij een contract aanbod (aanbieden).
Schade leed (lijden)
De president ontbood (ontbinden).
T'EXKOFSCHIP
- Verleden tijd zwakke werkwoorden.
- Voltooid deelwoord. Hebben, zijn, worden in de zin. Als het als bijvoeglijk
naamwoord dient, zo kort mogelijk. Verwachte uitslag.
,ONVOLTOOID DEELWOORD
Hele werkwoord +d of +de. Kan als samenstelling of bijvoeglijk naamwoord. Lachend,
snorkelende jongen.
ENGELSE LEENWERKWOORDEN
Zoals zwakke nederlandse ww.
Let op:
- Laat de Engelse uitgang –e staan als je spraakproblemen krijgt. Jij savet. Heb
gesaved.
- Engelse werkwoorden die je op zijn Nederlands uitspreekt geen dubbele
medeklinker. Ik gril, jij grilt.
- Engelse werkwoorden die je op zijn Engels uitspreekt, wel dubbele medeklinker. Ik
paintball, jij paintballt.
Infintief= hele werkwoord.
SAMENGESTELDE WERKWOORDEN
Bestaan uit twee delen. Een werkwoordelijk deel en een niet werkwoordelijk deel.
Doorstaan, aanbellen.
- Scheidbaar- woorden kunnen los van elkaar staan. Aanbellen, afwisselen
- Niet-scheidbaar- woorden kunnen niet los van elkaar. Mislukken, stofzuigen.
SPELLING ALGEMEEN SAMENSTELLINGEN
MOEILIJKE WOORDEN
- Geciviliseerd= beschaafd.
- Legendarisch= mytisch
- Claim= vordering
- Oppervlakte= het vlak dat iets begrenst
- Gedoodverfde= voorbestemd
- Weelde= luxe
- Verbijsterd= onthutst
- Hautain= arrogant
- Gedecimeerd= sterk verminderd
- Misère= ellende
- Evident= zeer duidelijk
SAMENSTELLING TUSSENLETTER –N
Hoofdregel: als het eerste woord normaal op –en eindigt en geen meervoud
heeft met –s. Dan een tussen –n. Heeft het wel beide meervouden. Geen tussen
–n.
Je hebt groenten en groentes dus groenteboer.
, Uitzondering:
- Een tussenletter –n als woorden op –e eindigen (klasse) en geen meervoud op –s
hebben. Klassenstrijd.
- Geen –n bij elementen zon,maan,hel en Lieve-vrouw.
- Geen –n bij bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden (beregezellig, huilebalk).
- Koninginnenacht, Koninginnedag. De rest wel koninginnen.
- Versteende samenstellingen (elleboog).
AFLEIDING MET TUSSENLETTER –N
Bij –lijk en –loos alleen –e. Behalve als het grondwoord op –en eindigt. Meedogenloos,
openlijk.
AFLEIDING TUSSENLETTER –S
Als je hem hoort. Is het lastig bijvoorbeeld bij stations scene. Zet een ander woord neer,
stationshal. Je hoort hem.
SAMENSTELLING LOS, AANEEN OF STREEPJE
- Klinkerbotsing? Koppelteken. Schade-expert.
- Samenstelling met Engelse woorden aan elkaar timemanagement.
- Woorden met meer dan één woordaccent los. Zo meteen. Door middel.
SAMENSTELLING MET GELIJKWAARDIGE DELEN
- Zelfstandige naamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden. Groen-paars. Zwart-wit.
Cafe-restaurant.
- Als je er een nog langer woord van maakt, aan laatste woord vast. Zwart-witfoto
- Gelijkwaardig is als je het kan inwisselen voor elkaar.
SAMENSTELLING BIJZONDERE VOOR-EN NA BEPALING
Koppelteken als:
- Linkerdeel met bijna, ex, niet, non of oud. (niet oud in de betekenis van niet jong).
- Werkverhouding (collega-docent)
- Zelfnoemfunctie (wij-gevoel).
- Sint of st.
- Als rechterdeel met verbaal, generaal, fiscaal of testamentair is (proces-verbaal).
SAMENSTELLING BIJZONDERE VORM
Koppelteken als:
- Hoofdletter in tweede woord (anti-Japans).
- Aardrijkskundige naam (Noord-Brabant).
- Commissie, verslag, wet of proces (proces-Holleeder).
- Voor of achter getal (8-jarige).
- Afkorting (tv-kijker)
Geen koppelteken:
NEDERLANDS
WERKWOORDSPELLING
HOE VIND JE DE PERSOONSVORM?
1. Tijd van de zin veranderen.
2. Enkelvoud of meervoud maken.
3. De zin vragend maken.
TEGENWOORDIGE TIJD
Alleen de stam Stam + t
Als het onderwerp ‘ik’ is. Ik Als je ‘je’ kan vervangen
vind, ik word. door jou, jouw, jezelf.
Wordt je dat niet in dank
afgenomen?
Gebiedende wijs (bevel, Als u het onderwerp is.
wens, gebod of een Rijdt u maar door.
advies).
Je of jij achter de Je of jij ervoor. Hij, zij, het,
persoonsvorm. Als je u.
vervangen kan worden
door jij. Vind je dit mooi? (hij/zij/het wil).
Als u niet het onderwerp is
(je kunt het vervangen
door uzelf).
VERLEDEN TIJD ZWAK
Te zwak om van klank te veranderen.
- Enkelvoud (de of te) de fakkel brandde.
- Meervoud (den of ten) de jongens fietsten.
- Twijfel je tussen de of te? T’ ex kofschip.
VERLEDEN TIJD STERK
Sterk genoeg om van klank te veranderen. Met een d.
Psv mij een contract aanbod (aanbieden).
Schade leed (lijden)
De president ontbood (ontbinden).
T'EXKOFSCHIP
- Verleden tijd zwakke werkwoorden.
- Voltooid deelwoord. Hebben, zijn, worden in de zin. Als het als bijvoeglijk
naamwoord dient, zo kort mogelijk. Verwachte uitslag.
,ONVOLTOOID DEELWOORD
Hele werkwoord +d of +de. Kan als samenstelling of bijvoeglijk naamwoord. Lachend,
snorkelende jongen.
ENGELSE LEENWERKWOORDEN
Zoals zwakke nederlandse ww.
Let op:
- Laat de Engelse uitgang –e staan als je spraakproblemen krijgt. Jij savet. Heb
gesaved.
- Engelse werkwoorden die je op zijn Nederlands uitspreekt geen dubbele
medeklinker. Ik gril, jij grilt.
- Engelse werkwoorden die je op zijn Engels uitspreekt, wel dubbele medeklinker. Ik
paintball, jij paintballt.
Infintief= hele werkwoord.
SAMENGESTELDE WERKWOORDEN
Bestaan uit twee delen. Een werkwoordelijk deel en een niet werkwoordelijk deel.
Doorstaan, aanbellen.
- Scheidbaar- woorden kunnen los van elkaar staan. Aanbellen, afwisselen
- Niet-scheidbaar- woorden kunnen niet los van elkaar. Mislukken, stofzuigen.
SPELLING ALGEMEEN SAMENSTELLINGEN
MOEILIJKE WOORDEN
- Geciviliseerd= beschaafd.
- Legendarisch= mytisch
- Claim= vordering
- Oppervlakte= het vlak dat iets begrenst
- Gedoodverfde= voorbestemd
- Weelde= luxe
- Verbijsterd= onthutst
- Hautain= arrogant
- Gedecimeerd= sterk verminderd
- Misère= ellende
- Evident= zeer duidelijk
SAMENSTELLING TUSSENLETTER –N
Hoofdregel: als het eerste woord normaal op –en eindigt en geen meervoud
heeft met –s. Dan een tussen –n. Heeft het wel beide meervouden. Geen tussen
–n.
Je hebt groenten en groentes dus groenteboer.
, Uitzondering:
- Een tussenletter –n als woorden op –e eindigen (klasse) en geen meervoud op –s
hebben. Klassenstrijd.
- Geen –n bij elementen zon,maan,hel en Lieve-vrouw.
- Geen –n bij bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden (beregezellig, huilebalk).
- Koninginnenacht, Koninginnedag. De rest wel koninginnen.
- Versteende samenstellingen (elleboog).
AFLEIDING MET TUSSENLETTER –N
Bij –lijk en –loos alleen –e. Behalve als het grondwoord op –en eindigt. Meedogenloos,
openlijk.
AFLEIDING TUSSENLETTER –S
Als je hem hoort. Is het lastig bijvoorbeeld bij stations scene. Zet een ander woord neer,
stationshal. Je hoort hem.
SAMENSTELLING LOS, AANEEN OF STREEPJE
- Klinkerbotsing? Koppelteken. Schade-expert.
- Samenstelling met Engelse woorden aan elkaar timemanagement.
- Woorden met meer dan één woordaccent los. Zo meteen. Door middel.
SAMENSTELLING MET GELIJKWAARDIGE DELEN
- Zelfstandige naamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden. Groen-paars. Zwart-wit.
Cafe-restaurant.
- Als je er een nog langer woord van maakt, aan laatste woord vast. Zwart-witfoto
- Gelijkwaardig is als je het kan inwisselen voor elkaar.
SAMENSTELLING BIJZONDERE VOOR-EN NA BEPALING
Koppelteken als:
- Linkerdeel met bijna, ex, niet, non of oud. (niet oud in de betekenis van niet jong).
- Werkverhouding (collega-docent)
- Zelfnoemfunctie (wij-gevoel).
- Sint of st.
- Als rechterdeel met verbaal, generaal, fiscaal of testamentair is (proces-verbaal).
SAMENSTELLING BIJZONDERE VORM
Koppelteken als:
- Hoofdletter in tweede woord (anti-Japans).
- Aardrijkskundige naam (Noord-Brabant).
- Commissie, verslag, wet of proces (proces-Holleeder).
- Voor of achter getal (8-jarige).
- Afkorting (tv-kijker)
Geen koppelteken:
