Kennistoets 1.1 Verloskunde (AVAG 2024-
2025)
Dit bestand heeft per werkgroep de module doelen uitgewerkt aan de hand van de
begrippenlijst.
Sommige werkgroepen bevatten oefenvragen/casussen met de antwoorden
,Werkgroep 1.1
Nummer Moduledoel
1 Je beschrijft de onderzoeken die in de vroege zwangerschap kunnen worden gedaan en je legt
uit hoe de zwangerschap kan worden gedateerd.
Laboratoriumonderzoek
In het eerste trimester wordt standaard bloedonderzoek (PSIE) aangeboden. Dit is gericht op de
detectie van infectieziekten en het vaststellen van bloedgroep en mogelijke antistoffen die een
rol kunnen spelen tijdens de zwangerschap. Het doel is om mogelijke gezondheidsrisico's voor
moeder en kind vroegtijdig op te sporen.
Wanneer afnemen: Je kan een PSIE test doen zodra je zwanger bent.
Standaard eerste trimester onderzoek van het bloed
Dit bloedonderzoek richt zich op:
- Hepatitis B: virus dat leverontsteking veroorzaakt.
- Syfilis: een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) die de gezondheid van de foetus kan
aantasten.
- HIV: virus dat het immuunsysteem aantast en kan worden overgedragen op de foetus.
- Bloedgroep en antistoffen (IEA): voorkomen van hemolytische ziekte bij de foetus.
Op indicatie wordt de PSIE aangevuld met:
- Rubella-antistoffen indien de vrouw niet gevaccineerd is.
Doel van dit onderzoek
Het onderzoek helpt bij het vroegtijdig identificeren van risicofactoren voor infecties en
immuunreacties die de zwangerschap en de gezondheid van de foetus kunnen beïnvloeden.
Hierdoor kan er tijdig actie ondernomen worden, zoals het toedienen van medicatie of extra
controle.
Betekenis van de afkortingen in de uitslag
- HIV: Human Immunodeficiency Virus → Een virus dat het immuunsysteem aanvalt en AIDS
kan veroorzaken.
- HBsAg: Hepatitis B-surface antigeen → Een antigeen dat wijst op een hepatitis B-infectie,
een virus dat de lever aantast.
- TPHA: Treponema Pallidum Hemagglutination Assay (voor syfilis) → TPHA is een
laboratoriumtest die wordt gebruikt om te detecteren of iemand besmet is met Treponema
pallidum, de bacterie die syfilis veroorzaakt. Syfilis is een bacteriële infectie die
voornamelijk wordt overgedragen via seksueel contact. De ziekte kan verschillende stadia
doormaken, waaronder een primaire, secundaire, latente en tertiaire fase, met
symptomen die variëren van pijnloze zweren tot ernstige gezondheidsproblemen zoals
neurologische schade.
- IEA: Irreguliere Erytrocyten Antistoffen → Antistoffen tegen vreemde rode bloedcellen, die
complicaties kunnen veroorzaken bij bloedtransfusies en zwangerschappen.
,NIPT, ETSEO en SEO: wat is het, timing en doel
NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test): screening op trisomie 13, 18 en 21 door middel van
bloedonderzoek. Kan worden uitgevoerd vanaf 10 weken, binnen 10 dagen uitslag. Minder dan 1
op de 1000 heeft positieve uitslag.
Als je hier afwijkende resultaten hebt of en verhoogd risico hebt op een kindje met een afwijking
dan kun je nog verdere prenatale diagnostiek krijgen. Verschillende opties zijn dan: vlokkentest,
vruchtwaterpunctie of een vervroegd uitgebreid echoscopisch onderzoek, dat noemen ze het
eerste trimester SEO (GUO-1).
Bij de NIPT kunnen soms ook andere afwijkingen gevonden worden, deze kunnen komen van het
kind, de placenta of de moeder en kunnen meer of minder ernstig zijn. Er wordt dan meestal een
vlokkentest of vruchtwaterpunctie gedaan om verder te bepalen wat deze afwijking inhoud.
ETSEO (Eerste Trimester Structureel Echoscopisch Onderzoek): 13 weken echo die kijkt naar
ernstige lichamelijke afwijkingen zoals hartafwijkingen of nierproblemen.
- de foetus kan drinken en hikken waardoor je de blaas kan zien. De 13 weken echo is voor de
grote afwijkingen.
- schedel, het hart, de buik, de armen en benen en de wervelkolom. Ook kijkt de echoscopist
naar de placenta en of het vruchtwater normaal is. Als er geen afwijkingen te zien zijn is dit
geen garantie dat het kind gezond is. Kan van 12+3 tot 14+3. Niet het geslacht bepalen
tijdens de echo.
Trisomie 13, 18 en 21: wat is het, levensvatbaarheid en kenmerken neonaat
Trisomie 13 (Patausyndroom): levensverwachting is vaak kort. Kenmerken: ernstige
lichamelijke afwijkingen, groeiachterstand.
Trisomie 18 (Edwardssyndroom): zeer beperkte levensverwachting. Kenmerken: afwijkingen
aan het hart, nieren en andere organen. Bij deze test is er dan sprake van een extra
chromosoom.
Trisomie 21 (Downsyndroom): mildere lichamelijke en verstandelijke beperkingen.
Levensverwachting en kwaliteit van leven kunnen beter zijn, afhankelijk van de ernst van
bijkomende gezondheidsproblemen.
Echo intacte zwangerschap (=vroege echo): doel, indicatie
Een vroege echo wordt meestal uitgevoerd tussen de 6 en 8 weken zwangerschap om de
volgende redenen:
- Bevestiging van een intacte zwangerschap: Dit gebeurt door het opsporen van hartactie bij
het embryo en door het vaststellen van de locatie van de zwangerschap (om een
buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel extra-uteriene graviditeit (EUG), uit te
sluiten).
Indicaties voor een vitaliteitsecho:
Een vitaliteitsecho wordt uitgevoerd om de levensvatbaarheid van de zwangerschap te
controleren, meestal bij specifieke klachten of risicofactoren. Enkele indicaties zijn:
, 1. Bloedverlies in het begin van de zwangerschap: Dit kan wijzen op een dreigende miskraam of
een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
2. Onzekerheid over de zwangerschapsduur: Bij onduidelijkheid over de duur van de
zwangerschap kan de echo helpen om de zwangerschapsduur nauwkeurig te bepalen.
3. Verdenking van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (EUG): Een echo kan helpen om
een zwangerschap buiten de baarmoeder uit te sluiten of te bevestigen.
Redenen voor een vitaliteitsecho naast bloedverlies:
Een vitaliteitsecho kan ook geïndiceerd zijn bij bepaalde medische aandoeningen of risico's,
zoals:
- Aandoeningen in de voorgeschiedenis die het risico op een miskraam verhogen:
Bijvoorbeeld:
o Insuline-afhankelijke Diabetes Mellitus (type 1 diabetes).
o Kanker in de voorgeschiedenis: Vooral als deze behandeld is met chemotherapie of
radiotherapie, wat de vruchtbaarheid of vroege zwangerschap kan beïnvloeden.
- Verdenking van een extra-uteriene graviditeit (EUG): Symptomen hiervan kunnen zijn:
o Hevige of abnormale buikpijn, vaak erger dan bij een normale menstruatie.
o Vaginaal bloedverlies (kan variëren in hoeveelheid en kleur).
o Schouderpijn (door prikkeling van het diafragma bij inwendige bloeding).
o Loze aandrang tot ontlasting.
o Snelle pols en mogelijke tekenen van shock bij een ernstige EUG.
- Miskraam in de voorgeschiedenis en ongerustheid: Bij vrouwen die eerder een miskraam
hebben gehad, kan een vitaliteitsecho geruststelling bieden over de voortgang van de
huidige zwangerschap. Hartactie kan meestal al worden gedetecteerd vanaf een
zwangerschapsduur van 5+3 weken.
- Molazwangerschap in de voorgeschiedenis: Bij een molazwangerschap groeit alleen de
placenta en is er geen vruchtje aanwezig. Dit kan leiden tot een verhoogd risico op een
molazwangerschap in volgende zwangerschappen. Symptomen kunnen onder andere zijn:
o Hyperemesis gravidarum (extreme misselijkheid en overgeven), wat een complicatie
kan zijn van een molazwangerschap of meerlingzwangerschap.
- Hyperemesis gravidarum: Een vitaliteitsecho kan worden uitgevoerd om een
molazwangerschap uit te sluiten en om bij te dragen aan het welzijn van de zwangere vrouw,
aangezien extreme misselijkheid ook kan wijzen op een meerlingzwangerschap.
Shared Decision Making (Gedeelde besluitvorming):
In situaties waarin een indicatie voor een vitaliteitsecho aanwezig is, wordt de beslissing om
deze echo te maken samen met de cliënt genomen. Dit past binnen het principe van shared
2025)
Dit bestand heeft per werkgroep de module doelen uitgewerkt aan de hand van de
begrippenlijst.
Sommige werkgroepen bevatten oefenvragen/casussen met de antwoorden
,Werkgroep 1.1
Nummer Moduledoel
1 Je beschrijft de onderzoeken die in de vroege zwangerschap kunnen worden gedaan en je legt
uit hoe de zwangerschap kan worden gedateerd.
Laboratoriumonderzoek
In het eerste trimester wordt standaard bloedonderzoek (PSIE) aangeboden. Dit is gericht op de
detectie van infectieziekten en het vaststellen van bloedgroep en mogelijke antistoffen die een
rol kunnen spelen tijdens de zwangerschap. Het doel is om mogelijke gezondheidsrisico's voor
moeder en kind vroegtijdig op te sporen.
Wanneer afnemen: Je kan een PSIE test doen zodra je zwanger bent.
Standaard eerste trimester onderzoek van het bloed
Dit bloedonderzoek richt zich op:
- Hepatitis B: virus dat leverontsteking veroorzaakt.
- Syfilis: een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) die de gezondheid van de foetus kan
aantasten.
- HIV: virus dat het immuunsysteem aantast en kan worden overgedragen op de foetus.
- Bloedgroep en antistoffen (IEA): voorkomen van hemolytische ziekte bij de foetus.
Op indicatie wordt de PSIE aangevuld met:
- Rubella-antistoffen indien de vrouw niet gevaccineerd is.
Doel van dit onderzoek
Het onderzoek helpt bij het vroegtijdig identificeren van risicofactoren voor infecties en
immuunreacties die de zwangerschap en de gezondheid van de foetus kunnen beïnvloeden.
Hierdoor kan er tijdig actie ondernomen worden, zoals het toedienen van medicatie of extra
controle.
Betekenis van de afkortingen in de uitslag
- HIV: Human Immunodeficiency Virus → Een virus dat het immuunsysteem aanvalt en AIDS
kan veroorzaken.
- HBsAg: Hepatitis B-surface antigeen → Een antigeen dat wijst op een hepatitis B-infectie,
een virus dat de lever aantast.
- TPHA: Treponema Pallidum Hemagglutination Assay (voor syfilis) → TPHA is een
laboratoriumtest die wordt gebruikt om te detecteren of iemand besmet is met Treponema
pallidum, de bacterie die syfilis veroorzaakt. Syfilis is een bacteriële infectie die
voornamelijk wordt overgedragen via seksueel contact. De ziekte kan verschillende stadia
doormaken, waaronder een primaire, secundaire, latente en tertiaire fase, met
symptomen die variëren van pijnloze zweren tot ernstige gezondheidsproblemen zoals
neurologische schade.
- IEA: Irreguliere Erytrocyten Antistoffen → Antistoffen tegen vreemde rode bloedcellen, die
complicaties kunnen veroorzaken bij bloedtransfusies en zwangerschappen.
,NIPT, ETSEO en SEO: wat is het, timing en doel
NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test): screening op trisomie 13, 18 en 21 door middel van
bloedonderzoek. Kan worden uitgevoerd vanaf 10 weken, binnen 10 dagen uitslag. Minder dan 1
op de 1000 heeft positieve uitslag.
Als je hier afwijkende resultaten hebt of en verhoogd risico hebt op een kindje met een afwijking
dan kun je nog verdere prenatale diagnostiek krijgen. Verschillende opties zijn dan: vlokkentest,
vruchtwaterpunctie of een vervroegd uitgebreid echoscopisch onderzoek, dat noemen ze het
eerste trimester SEO (GUO-1).
Bij de NIPT kunnen soms ook andere afwijkingen gevonden worden, deze kunnen komen van het
kind, de placenta of de moeder en kunnen meer of minder ernstig zijn. Er wordt dan meestal een
vlokkentest of vruchtwaterpunctie gedaan om verder te bepalen wat deze afwijking inhoud.
ETSEO (Eerste Trimester Structureel Echoscopisch Onderzoek): 13 weken echo die kijkt naar
ernstige lichamelijke afwijkingen zoals hartafwijkingen of nierproblemen.
- de foetus kan drinken en hikken waardoor je de blaas kan zien. De 13 weken echo is voor de
grote afwijkingen.
- schedel, het hart, de buik, de armen en benen en de wervelkolom. Ook kijkt de echoscopist
naar de placenta en of het vruchtwater normaal is. Als er geen afwijkingen te zien zijn is dit
geen garantie dat het kind gezond is. Kan van 12+3 tot 14+3. Niet het geslacht bepalen
tijdens de echo.
Trisomie 13, 18 en 21: wat is het, levensvatbaarheid en kenmerken neonaat
Trisomie 13 (Patausyndroom): levensverwachting is vaak kort. Kenmerken: ernstige
lichamelijke afwijkingen, groeiachterstand.
Trisomie 18 (Edwardssyndroom): zeer beperkte levensverwachting. Kenmerken: afwijkingen
aan het hart, nieren en andere organen. Bij deze test is er dan sprake van een extra
chromosoom.
Trisomie 21 (Downsyndroom): mildere lichamelijke en verstandelijke beperkingen.
Levensverwachting en kwaliteit van leven kunnen beter zijn, afhankelijk van de ernst van
bijkomende gezondheidsproblemen.
Echo intacte zwangerschap (=vroege echo): doel, indicatie
Een vroege echo wordt meestal uitgevoerd tussen de 6 en 8 weken zwangerschap om de
volgende redenen:
- Bevestiging van een intacte zwangerschap: Dit gebeurt door het opsporen van hartactie bij
het embryo en door het vaststellen van de locatie van de zwangerschap (om een
buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel extra-uteriene graviditeit (EUG), uit te
sluiten).
Indicaties voor een vitaliteitsecho:
Een vitaliteitsecho wordt uitgevoerd om de levensvatbaarheid van de zwangerschap te
controleren, meestal bij specifieke klachten of risicofactoren. Enkele indicaties zijn:
, 1. Bloedverlies in het begin van de zwangerschap: Dit kan wijzen op een dreigende miskraam of
een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
2. Onzekerheid over de zwangerschapsduur: Bij onduidelijkheid over de duur van de
zwangerschap kan de echo helpen om de zwangerschapsduur nauwkeurig te bepalen.
3. Verdenking van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (EUG): Een echo kan helpen om
een zwangerschap buiten de baarmoeder uit te sluiten of te bevestigen.
Redenen voor een vitaliteitsecho naast bloedverlies:
Een vitaliteitsecho kan ook geïndiceerd zijn bij bepaalde medische aandoeningen of risico's,
zoals:
- Aandoeningen in de voorgeschiedenis die het risico op een miskraam verhogen:
Bijvoorbeeld:
o Insuline-afhankelijke Diabetes Mellitus (type 1 diabetes).
o Kanker in de voorgeschiedenis: Vooral als deze behandeld is met chemotherapie of
radiotherapie, wat de vruchtbaarheid of vroege zwangerschap kan beïnvloeden.
- Verdenking van een extra-uteriene graviditeit (EUG): Symptomen hiervan kunnen zijn:
o Hevige of abnormale buikpijn, vaak erger dan bij een normale menstruatie.
o Vaginaal bloedverlies (kan variëren in hoeveelheid en kleur).
o Schouderpijn (door prikkeling van het diafragma bij inwendige bloeding).
o Loze aandrang tot ontlasting.
o Snelle pols en mogelijke tekenen van shock bij een ernstige EUG.
- Miskraam in de voorgeschiedenis en ongerustheid: Bij vrouwen die eerder een miskraam
hebben gehad, kan een vitaliteitsecho geruststelling bieden over de voortgang van de
huidige zwangerschap. Hartactie kan meestal al worden gedetecteerd vanaf een
zwangerschapsduur van 5+3 weken.
- Molazwangerschap in de voorgeschiedenis: Bij een molazwangerschap groeit alleen de
placenta en is er geen vruchtje aanwezig. Dit kan leiden tot een verhoogd risico op een
molazwangerschap in volgende zwangerschappen. Symptomen kunnen onder andere zijn:
o Hyperemesis gravidarum (extreme misselijkheid en overgeven), wat een complicatie
kan zijn van een molazwangerschap of meerlingzwangerschap.
- Hyperemesis gravidarum: Een vitaliteitsecho kan worden uitgevoerd om een
molazwangerschap uit te sluiten en om bij te dragen aan het welzijn van de zwangere vrouw,
aangezien extreme misselijkheid ook kan wijzen op een meerlingzwangerschap.
Shared Decision Making (Gedeelde besluitvorming):
In situaties waarin een indicatie voor een vitaliteitsecho aanwezig is, wordt de beslissing om
deze echo te maken samen met de cliënt genomen. Dit past binnen het principe van shared
