Arbeidsrecht
Individueel arbeidsrecht= het geheel van regels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding in de
publieke en private sector
- Ziet op de arbeidsrelatie tussen individuele werknemer en werkgever
- Grotendeels terug te vinden in titel 10 van boek 7 BW
- Titel 10 bevat aantal vage normen dus jurisprudentie is een belangrijke rechtsbron
- Belangrijke rechtsbronnen: wet, cao en de individuele arbeidsovereenkomst
Collectief arbeidsrecht= geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op verenigingen van
werkgevers en werknemers, collectieve onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden, invloed van
overheid op onderhandelingen en collectieve conflicten
CAO
Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (WCAO)= speciale wet inzake de werking van de
collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
Cao= een arbeidsvoorwaardenregeling. Een overeenkomst tussen werkgever of
werkgeverorganisatie aan de ene zijde en werknemersorganisatie aan de andere zijde, waarbij
arbeidsvoorwaardenregelingen voor grotere groepen werknemers worden afgesproken.
In het cao kan wel worden afgeweken van de wet ten nadele van de werknemer
Functies van het cao
- Ordenende functie vanuit werkgever
- Evenwicht scheppende vanuit de vakbonden
Soorten cao
- Bedrijfstak-cao= ca 1000 – 1 of meerdere werkgeversondernemingen
- Ondernemings-cao= ca 320 – één met naam genoemde ondernemer
- Minimum-cao= je mag niet naar beneden afwijken maar wel naar boven
→ private domein
- Standaard-cao= de werkgever en werknemer mogen een gunstigere nog ongunstigere
afspraken maken
→ vind je vooral in sectoren die door de overheid worden gefinancierd (publieke domein)
Hoe weet je onder welk cao een werknemer valt?
- Kijken naar de omschrijving van het begrip werkgever
Cao-bepalingen werken door in de individuele arbeidsovereenkomst
als werkgever en werknemer beiden lid zijn van de contracterende
cao-partijen en onder de werksfeer vallen. Dan ben je een gebonden
werknemer. Als dit niet zo is kan de werknemer niet terugvallen op
het cao
In de periode dat er een nieuw cao wordt onderhandeld, werkt het
oude cao totdat er (evt.) een nieuw cao is afgesproken. De ingangsdatum van het nieuwe cao is dan
wel in het verleden. Bij een verhoging van loon zal dit in terugwerkende kracht worden uitbetaald
Artikel 1 en 3 WCAO
1
, Er is sprake van een cao
Een privaatrechtelijke overeenkomst tussen:
Een of meer werkgever(s)/werkgeversverenigingen en
Een of meer werknemer(s) verenigingen/vakbonden
Waarbij voornamelijk of uitsluitend bij individuele arbeidsovereenkomsten in ach te nemen
arbeidsvoorwaarden worden geregeld
Algemeenverbindendverklaring van cao-bepalingen= de cao is dan voor iedereen van belang, niet
alleen voor leden - Daad van wetgeving door de minister van SZW, waarbij met name
arbeidsvoorwaarden in een bedrijfstak-cao bindend worden opgelegd aan alle werkenden in de
bedrijfstak, ook zij die niet krachtens de WCAO aan de cao gebonden zijn.
Artikel 9 lid 1 WCAO
Art. 12 en 13 WCAO van toepassing
Zowel ondernemer als werknemer moeten lid zijn van de valorganisatie die cao-partij is
Beiden moeten bij de overeenkomst betrokken zijn
Artikel 12 WCAO
Ieder beding in arbeidsovereenkomst strijdig met cao is nietig/cao gaat dus voor → automatische
doorwerking cao
Artikel 13 WCAO
Regelt arbeidsovereenkomst een bepaald onderwerp niet maar cao wel, dan vormt de
desbetreffende cao-bedingbepalingen automatisch een onderdeel van de arbeidsovereenkomst →
gebondenheid
Ook al is er sprake van artikel 9 lid 1 WCAO dan betekent dit niet dat alle bepalingen doorwerken in
de individuele arbeidsovereenkomst – cao-bepalingen:
- Obligatoire bepalingen= uitsluitend tussen cao-partijen zelf. Schending – wanprestatie en
evt, 16 WCAO sv - Cao- bepalingen die enkel betrekking hebben op de cao-partijen onderling.
Bijv. arbitrageregeling.
- Diagonale bepalingen= verplichtingen werkgeversorganisatie bijv. 0,1% bruto jaaromzet aan
leerlingenfonds in de bedrijfstak - Cao-bepalingen waarbij de leden van een van de
contracterende cao-partijen verplichtingen krijgen opgelegd tegenover met name de andere
cao-partijen. Bijv. de leden van een werkgeversvereniging moeten een bepaald bedrag
storten t.b.v. de vakbonden.
- Normatieve bepalingen= hart van cao en dus arbeidsvoorwaarden alleen deze werken door
in individuele arbeidsovereenkomst ex 12/13 WCAO bijv. loonbetalingen, vakantie,
arbeidstijden – Cao-bepalingen die arbeidsvoorwaarden bevatten die bedoeld zijn te gaan
gelden voor de arbeidsovereenkomsten waarvoor die cao gesloten is
Art. 14 WCAO - voor de ongebonden werknemer
Werkgever gebonden, werknemer ongebonden
Speciale regeling in art 14 WCAO → werkgever is gehouden de normatieve bepalingen van de
cao ook toe te passen op werknemers die geen lid zijn van een vakbond
Verplichting werkgever maar geen recht voor werknemer
Alleen kunnen deze werknemers niet juridisch afdwingen dat de werkgever inderdaad de
cao-bepalingen toepast
Aanvullend recht dus kan door beiden worden afgeweken
Incorporatiebeding= als de individuele arbeidsovereenkomst de desbetreffende cao met naam en
toenaam daarop van toepassing wordt verklaard - Beding in de individuele arbeidsovereenkomst
2
Individueel arbeidsrecht= het geheel van regels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding in de
publieke en private sector
- Ziet op de arbeidsrelatie tussen individuele werknemer en werkgever
- Grotendeels terug te vinden in titel 10 van boek 7 BW
- Titel 10 bevat aantal vage normen dus jurisprudentie is een belangrijke rechtsbron
- Belangrijke rechtsbronnen: wet, cao en de individuele arbeidsovereenkomst
Collectief arbeidsrecht= geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op verenigingen van
werkgevers en werknemers, collectieve onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden, invloed van
overheid op onderhandelingen en collectieve conflicten
CAO
Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (WCAO)= speciale wet inzake de werking van de
collectieve arbeidsovereenkomst (cao)
Cao= een arbeidsvoorwaardenregeling. Een overeenkomst tussen werkgever of
werkgeverorganisatie aan de ene zijde en werknemersorganisatie aan de andere zijde, waarbij
arbeidsvoorwaardenregelingen voor grotere groepen werknemers worden afgesproken.
In het cao kan wel worden afgeweken van de wet ten nadele van de werknemer
Functies van het cao
- Ordenende functie vanuit werkgever
- Evenwicht scheppende vanuit de vakbonden
Soorten cao
- Bedrijfstak-cao= ca 1000 – 1 of meerdere werkgeversondernemingen
- Ondernemings-cao= ca 320 – één met naam genoemde ondernemer
- Minimum-cao= je mag niet naar beneden afwijken maar wel naar boven
→ private domein
- Standaard-cao= de werkgever en werknemer mogen een gunstigere nog ongunstigere
afspraken maken
→ vind je vooral in sectoren die door de overheid worden gefinancierd (publieke domein)
Hoe weet je onder welk cao een werknemer valt?
- Kijken naar de omschrijving van het begrip werkgever
Cao-bepalingen werken door in de individuele arbeidsovereenkomst
als werkgever en werknemer beiden lid zijn van de contracterende
cao-partijen en onder de werksfeer vallen. Dan ben je een gebonden
werknemer. Als dit niet zo is kan de werknemer niet terugvallen op
het cao
In de periode dat er een nieuw cao wordt onderhandeld, werkt het
oude cao totdat er (evt.) een nieuw cao is afgesproken. De ingangsdatum van het nieuwe cao is dan
wel in het verleden. Bij een verhoging van loon zal dit in terugwerkende kracht worden uitbetaald
Artikel 1 en 3 WCAO
1
, Er is sprake van een cao
Een privaatrechtelijke overeenkomst tussen:
Een of meer werkgever(s)/werkgeversverenigingen en
Een of meer werknemer(s) verenigingen/vakbonden
Waarbij voornamelijk of uitsluitend bij individuele arbeidsovereenkomsten in ach te nemen
arbeidsvoorwaarden worden geregeld
Algemeenverbindendverklaring van cao-bepalingen= de cao is dan voor iedereen van belang, niet
alleen voor leden - Daad van wetgeving door de minister van SZW, waarbij met name
arbeidsvoorwaarden in een bedrijfstak-cao bindend worden opgelegd aan alle werkenden in de
bedrijfstak, ook zij die niet krachtens de WCAO aan de cao gebonden zijn.
Artikel 9 lid 1 WCAO
Art. 12 en 13 WCAO van toepassing
Zowel ondernemer als werknemer moeten lid zijn van de valorganisatie die cao-partij is
Beiden moeten bij de overeenkomst betrokken zijn
Artikel 12 WCAO
Ieder beding in arbeidsovereenkomst strijdig met cao is nietig/cao gaat dus voor → automatische
doorwerking cao
Artikel 13 WCAO
Regelt arbeidsovereenkomst een bepaald onderwerp niet maar cao wel, dan vormt de
desbetreffende cao-bedingbepalingen automatisch een onderdeel van de arbeidsovereenkomst →
gebondenheid
Ook al is er sprake van artikel 9 lid 1 WCAO dan betekent dit niet dat alle bepalingen doorwerken in
de individuele arbeidsovereenkomst – cao-bepalingen:
- Obligatoire bepalingen= uitsluitend tussen cao-partijen zelf. Schending – wanprestatie en
evt, 16 WCAO sv - Cao- bepalingen die enkel betrekking hebben op de cao-partijen onderling.
Bijv. arbitrageregeling.
- Diagonale bepalingen= verplichtingen werkgeversorganisatie bijv. 0,1% bruto jaaromzet aan
leerlingenfonds in de bedrijfstak - Cao-bepalingen waarbij de leden van een van de
contracterende cao-partijen verplichtingen krijgen opgelegd tegenover met name de andere
cao-partijen. Bijv. de leden van een werkgeversvereniging moeten een bepaald bedrag
storten t.b.v. de vakbonden.
- Normatieve bepalingen= hart van cao en dus arbeidsvoorwaarden alleen deze werken door
in individuele arbeidsovereenkomst ex 12/13 WCAO bijv. loonbetalingen, vakantie,
arbeidstijden – Cao-bepalingen die arbeidsvoorwaarden bevatten die bedoeld zijn te gaan
gelden voor de arbeidsovereenkomsten waarvoor die cao gesloten is
Art. 14 WCAO - voor de ongebonden werknemer
Werkgever gebonden, werknemer ongebonden
Speciale regeling in art 14 WCAO → werkgever is gehouden de normatieve bepalingen van de
cao ook toe te passen op werknemers die geen lid zijn van een vakbond
Verplichting werkgever maar geen recht voor werknemer
Alleen kunnen deze werknemers niet juridisch afdwingen dat de werkgever inderdaad de
cao-bepalingen toepast
Aanvullend recht dus kan door beiden worden afgeweken
Incorporatiebeding= als de individuele arbeidsovereenkomst de desbetreffende cao met naam en
toenaam daarop van toepassing wordt verklaard - Beding in de individuele arbeidsovereenkomst
2
