Wereldgeschiedenis II
Hoorcollege 1 – 17-04-2023 - Hoe kan het verschil tussen rijke en arme landen in de
wereld historisch verklaard worden?
Arm en Rijk
Hoofdvraag : hoe is het verschil in rijke en arme landen historisch te verklaren?
Verschillende verklaringsmodellen
Koloniale context Midden- en Zuid-Amerika
Koloniale context Noord-Amerika
Vergelijking en conclusies
Waarom zijn sommige lanen / gebieden rijk en andere arm?
Verschillende verklaringen voor gegeven:
- Raciale verklaringen (sociaal-Darwinisme) = waar witte mensen wonen, is het land verder
ontwikkeld. Een gedachtegang uit die tijd. Gebieden waar veel armoede heerst zijn
despotistische gebieden waar mensen van kleur wonen.
- Klimaat / ecologische verklaringen = het klimaat speelt mee, daar waar het wat koeler is, zie
je toch dat het vaak rijkere landen zijn, gebieden rond de evenaar veel armoede. Daartussen
een causaal verband. (problematische verklaring, voorbeeld Australië, waar het warm is,
maar niet veel armoede is)
- Mentaliteit / cultuur
Vandaag kijken we naar een ander verklaringsmodel:
(Acemoglu en Robinson. ‘Why Nations fail’ / hieraan ligt een institutionele structuur als
verklaringsmodel.
voorbeeld
USA Mexico
Jaarlijks inkomen 30.000 dollar 10.000 dollar
Bestuur democratie Een partij
Onderwijs meerderheid Minderheid
Gezondheid medicare Grote kindersterfte
Criminaliteit Relatief weinig Relatief veel
Organisatie Relatief goed geregeld corruptie
,De historische verklaring begint bij de verschillende systemen van de kolonisatie :
- De oorspronkelijke doelen van de Europese kolonisatie in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika
waren identiek aan elkaar:
- De Spaanse, Portugese en de eerste Engelse kolonisten wilden zich meester maken van :
Goud en zilver
De grond met de oorspronkelijke bewoners als dwangarbeiders
Het bestuur met een daarbij horende belastingsysteem.
Encomienda-Systeem :
Spaans systeem
Dwangarbeid inheemse volkeren
Soort van horigheid met een domaniaal stelsel.
In Precolumbiaanse samenlevingen was er wel al een gebruik dat mensen veldarbeid
moesten leveren als een soort ‘belasting’.
Mita-Systeem :
Worden in bijvoorbeeld grotten
tewerkgesteld. 1/7de van de bevolking.
Een aanzienlijk deel dus.
Dit is hoe de Spanjaarden hun doelen
grotendeels weten te bereiken.
Potosi (zie afbeelding) was echt een
bron van Zilver.
,In Spaans-Amerika :
- Extractieve politieke instituties
- Extractieve economische instituties
Grote, structurele welvaartsongelijkheid, weinig ontwikkeling
, Engelsen wilden dit Spaanse kolonisatiemodel ook in Noord-Amerika doorvoeren:
1607 : stichting Jamestown door Virginia Company.
Tweede kolonisatiemodel van Virginia Company
Derde kolonisatiemodel van 1618: succes
Headright System
In Noord-Amerika :
- Inclusieve politieke instituties (alleen mannen met brede invloed in het bestuur, je kon dus
een rechtspraak aanspannen tegen een machtig man, en deze ook winnen.)
- Inclusieve economische instituties (goede opgestelde regels, leidt tot minder corruptie)
‘Egalitaire’, structurele welvaartsgroei en voortgaande ontwikkeling.
In zuidelijke staten wist Spaanse kolonisatie-model zich wel te ontwikkelen dankzij slavernij op
tabaks- en katoenplantages.
Grote, structurele welvaartsongelijkheid, weinig ontwikkeling.
De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865)
Hoorcollege 1 – 17-04-2023 - Hoe kan het verschil tussen rijke en arme landen in de
wereld historisch verklaard worden?
Arm en Rijk
Hoofdvraag : hoe is het verschil in rijke en arme landen historisch te verklaren?
Verschillende verklaringsmodellen
Koloniale context Midden- en Zuid-Amerika
Koloniale context Noord-Amerika
Vergelijking en conclusies
Waarom zijn sommige lanen / gebieden rijk en andere arm?
Verschillende verklaringen voor gegeven:
- Raciale verklaringen (sociaal-Darwinisme) = waar witte mensen wonen, is het land verder
ontwikkeld. Een gedachtegang uit die tijd. Gebieden waar veel armoede heerst zijn
despotistische gebieden waar mensen van kleur wonen.
- Klimaat / ecologische verklaringen = het klimaat speelt mee, daar waar het wat koeler is, zie
je toch dat het vaak rijkere landen zijn, gebieden rond de evenaar veel armoede. Daartussen
een causaal verband. (problematische verklaring, voorbeeld Australië, waar het warm is,
maar niet veel armoede is)
- Mentaliteit / cultuur
Vandaag kijken we naar een ander verklaringsmodel:
(Acemoglu en Robinson. ‘Why Nations fail’ / hieraan ligt een institutionele structuur als
verklaringsmodel.
voorbeeld
USA Mexico
Jaarlijks inkomen 30.000 dollar 10.000 dollar
Bestuur democratie Een partij
Onderwijs meerderheid Minderheid
Gezondheid medicare Grote kindersterfte
Criminaliteit Relatief weinig Relatief veel
Organisatie Relatief goed geregeld corruptie
,De historische verklaring begint bij de verschillende systemen van de kolonisatie :
- De oorspronkelijke doelen van de Europese kolonisatie in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika
waren identiek aan elkaar:
- De Spaanse, Portugese en de eerste Engelse kolonisten wilden zich meester maken van :
Goud en zilver
De grond met de oorspronkelijke bewoners als dwangarbeiders
Het bestuur met een daarbij horende belastingsysteem.
Encomienda-Systeem :
Spaans systeem
Dwangarbeid inheemse volkeren
Soort van horigheid met een domaniaal stelsel.
In Precolumbiaanse samenlevingen was er wel al een gebruik dat mensen veldarbeid
moesten leveren als een soort ‘belasting’.
Mita-Systeem :
Worden in bijvoorbeeld grotten
tewerkgesteld. 1/7de van de bevolking.
Een aanzienlijk deel dus.
Dit is hoe de Spanjaarden hun doelen
grotendeels weten te bereiken.
Potosi (zie afbeelding) was echt een
bron van Zilver.
,In Spaans-Amerika :
- Extractieve politieke instituties
- Extractieve economische instituties
Grote, structurele welvaartsongelijkheid, weinig ontwikkeling
, Engelsen wilden dit Spaanse kolonisatiemodel ook in Noord-Amerika doorvoeren:
1607 : stichting Jamestown door Virginia Company.
Tweede kolonisatiemodel van Virginia Company
Derde kolonisatiemodel van 1618: succes
Headright System
In Noord-Amerika :
- Inclusieve politieke instituties (alleen mannen met brede invloed in het bestuur, je kon dus
een rechtspraak aanspannen tegen een machtig man, en deze ook winnen.)
- Inclusieve economische instituties (goede opgestelde regels, leidt tot minder corruptie)
‘Egalitaire’, structurele welvaartsgroei en voortgaande ontwikkeling.
In zuidelijke staten wist Spaanse kolonisatie-model zich wel te ontwikkelen dankzij slavernij op
tabaks- en katoenplantages.
Grote, structurele welvaartsongelijkheid, weinig ontwikkeling.
De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865)
