Hypothalamo- hypofysaire as
à voor regulatie van heel wat processen in ons lichaam
ALGEMENE INLEIDING
- Endocrien systeem à werking dmv hormonen
o Weefselhormonen
§ Werken lokaal
o Systemische hormonen
§ Deze komen in de bloedbaan terecht en werken dus niet lokaal
o Hormonen binden aan receptoren op het doelwitweefsel
o Hormonen = boodschappermoleculen
o Kunnen water – of vetoplosbaar zijn
§ Wateroplosbaar à moeten binden aan een receptor in de membraan
§ Vetoplosbaar à binden aan receptor intracellulair, zorgt voor de productie
van een nieuw eiwit
- Endocrien vs zenuwstelsel
o Endocrien tragere manier van communicatie dan via zenuwen
Enkele begrippen
- Paracrien à werkt in op naburige cellen (weefsel)
- Endocrien à werkt in op een andere locatie, transport
via bloedbaan of interstiiele vocht (systemische)
- Autocrien à werkt in op cel zelf (weefsel)
- Exocrien à komt in de buitenwereld terecht dmv een
afvoergang bv.spijsverteringsklieren, speekselklieren,
zweetklieren
- Neuroendocriene secretie à dmv NT, ofwel via de
sunaptische spleet onmiddellijk, of komen eerst in de
bloedbaan (ADH, OT)
o Hypothalamus is hier een voorbeeld van
Belang van feedback systemen
- Negatieve feedback
o Meest voorkomende
o Hormonen die worden vrijgesteld geven de negatieve feedback
§ Negatieve feedback werkt in op de hypothalamus en adenohypofyse
§ Geven het signaal bij vrijstelling dat geen verdere secretie van dat hormoon
nodig is
o Belangrijk voor behoud van homeostase
o Is belangrijk om de werking van een hormoon binnen bepaalde grenzen te behouden
§ Omdat ze heel krachtige moleculen zijn
- Positieve feedback
o Van zodra er hormoon wordt uitgescheiden zal de reactie zijn om nog meer uit te
scheiden
o Bij ovulatie
§ oestrogenen pos. Feedback naar cyclisch centrum hypothalamus, hierdoor
GnRH vrijstelling waardoor LH piek ontstaat
1
, o bij de bloedstolling – hemostase
§ bij thrombine
vanuit centrale zenuwstelsel neemt men veranderingen in de omgeving waar à deze geven input
naar de hypothalamus à deze integreerd deze informatie en zal dan bepalen welke acties moeten
ondernomen worden om gepast te reageren op de verandering.
hypothalamus werkt in op de hypofyse en deze stelt hormonen vrij.
HYPOTHALAMO-HYPOFYSAIRE AS
De hypothalamus
- ligt in het diencephalon, onder de thalamus
- in de bodem van de 3e hersenventrikel
- is de grote coördinator van het lichaam
- = regelcentrum van het autonome zenuwstelsel en endocrien systeem
De hypothalamus is het knooppunt tussen
- Limbisch systeem à kern in lichaam verantwoordelijk voor emoties
o Zowel aangeboren als verworden emoties
o Expressie van emoties
o Belangrijke sociale functie
- Formatio reticularis
o Deel dat alle input van de sensorische neuronen binnenkrijgt
o Ontvangt dus alle info van de periferie
- Middenhersenen
o Regelen van zintuigelijke en motorische functies
o Reflexen
§ Bv. pupillen die verwijden
Op deze manier vormt de hypothalamus dus het coördinatiecentrum dat zorgt dat we op een
bepaalde manier gaan reageren op een verandering in de omgeving.
- Bv. Bij een gevaar à stressniveau gaat omhoog à cortisol wordt vrijgesteld
o Cortisol zorgt ervoor dat spieren harder werken, hogere doorbloeding, hart pompt
sneller, stimulatie AH
o De hypothalamus kreeg input van buitenaf dat er een gevaar is en bepaald dan zo
welke stappen moeten ondernomen worden om gepast te reageren
Bevat verschillende kernen
- Supra optische kern
- Paraventriculaire kernen
ð Produceren beide ADH en OT
2
, ð Geproduceerd in de magnocellulaire neuronen
ð Worden geproduceerd als een pre-prohormoon
ð Deze worden in kleinere stukjes geknipt
- Ventromediale kernen
o Alle releasing en inhibiting factoren worden hier
geproduceerd
o Deze werken in op de adenohypofyse/ hypofyse voorkwab
secretie releasing en inhibiting factoren
- Worden geproduceerd in de ventromediale kernen van hypothalamus
- En werken dus in op de adenohypofyse
o Dmv een poortadersysteem
- Adenohypofyse en ventromediale kernen van de hypothalamus staan met elkaar in
verbinding dmv poortadersysteem
- Door dit poortader systeem komen zei niet terecht in de algemene circulatie en worden dus
niet verdund waardoor kleine hoeveelheden volstaan
- Neurohypofyse – hypofyse achterkwab
o Deze staat in verbinding met de magnocellulaire kernen van de hypothalamus
o Communiceren dmv actiepotentialen
Vb. bij stressreactie
- Cortisol à chronische stress, adrenaline à acute stress
- Enkel cortisol staat onder invloed van hypothalamo-hypofysaire as door productie ACTH
adenohypofyse
o Cortisol afkomstig vanuit bijniercortex
- Catecholamines ((nor)adrenaline)
o Worden geproduceerd door bijniermerg
o Staat wel onder controle van de hypothalamus maar niet dmv de hypofyse
o Wel dmv n.splanchnicus
o Dus 1 lange zenuwbaan die verbinding vormt tussen hypothalamus en bijniermerg
Hormonen die niet vallen onder de hypothalamo-hypofysaire as
- Cathecholamines (kijk hierboven waarom)
- Alle hormonen belangrijk voor het Ca metabolisme
o PTH, Calcitonine, calcitriol
o Zei reageren enkel op Ca levels in het bloed, dit is onafhankelijk van deze as
- Insuline en glucagon
o Vrijstelling afhankelijk van de glucose gehaltes in bloed
Releasing en inhibiting factors
à zijn peptide hormonen
- TSH-RF = TRH = thyroliberine
o Thyroid stimulerend hormoon releasing factor wordt de de hypothalamus vrijgesteld
deze werkt in op de adenohypofyse à vrijstelling TSH
o TSH werkt in op de schildklier tot vrijstelling schildklierhormonen
§ Kruisreactie mogelijk! à TSH kan ook zorgen voor vrijstelling prolactine
- STH-IF = GIF = somatostatine
o Onderdrukt vrijstelling van groeihormoon maar ook vrijstelling TSH
3
à voor regulatie van heel wat processen in ons lichaam
ALGEMENE INLEIDING
- Endocrien systeem à werking dmv hormonen
o Weefselhormonen
§ Werken lokaal
o Systemische hormonen
§ Deze komen in de bloedbaan terecht en werken dus niet lokaal
o Hormonen binden aan receptoren op het doelwitweefsel
o Hormonen = boodschappermoleculen
o Kunnen water – of vetoplosbaar zijn
§ Wateroplosbaar à moeten binden aan een receptor in de membraan
§ Vetoplosbaar à binden aan receptor intracellulair, zorgt voor de productie
van een nieuw eiwit
- Endocrien vs zenuwstelsel
o Endocrien tragere manier van communicatie dan via zenuwen
Enkele begrippen
- Paracrien à werkt in op naburige cellen (weefsel)
- Endocrien à werkt in op een andere locatie, transport
via bloedbaan of interstiiele vocht (systemische)
- Autocrien à werkt in op cel zelf (weefsel)
- Exocrien à komt in de buitenwereld terecht dmv een
afvoergang bv.spijsverteringsklieren, speekselklieren,
zweetklieren
- Neuroendocriene secretie à dmv NT, ofwel via de
sunaptische spleet onmiddellijk, of komen eerst in de
bloedbaan (ADH, OT)
o Hypothalamus is hier een voorbeeld van
Belang van feedback systemen
- Negatieve feedback
o Meest voorkomende
o Hormonen die worden vrijgesteld geven de negatieve feedback
§ Negatieve feedback werkt in op de hypothalamus en adenohypofyse
§ Geven het signaal bij vrijstelling dat geen verdere secretie van dat hormoon
nodig is
o Belangrijk voor behoud van homeostase
o Is belangrijk om de werking van een hormoon binnen bepaalde grenzen te behouden
§ Omdat ze heel krachtige moleculen zijn
- Positieve feedback
o Van zodra er hormoon wordt uitgescheiden zal de reactie zijn om nog meer uit te
scheiden
o Bij ovulatie
§ oestrogenen pos. Feedback naar cyclisch centrum hypothalamus, hierdoor
GnRH vrijstelling waardoor LH piek ontstaat
1
, o bij de bloedstolling – hemostase
§ bij thrombine
vanuit centrale zenuwstelsel neemt men veranderingen in de omgeving waar à deze geven input
naar de hypothalamus à deze integreerd deze informatie en zal dan bepalen welke acties moeten
ondernomen worden om gepast te reageren op de verandering.
hypothalamus werkt in op de hypofyse en deze stelt hormonen vrij.
HYPOTHALAMO-HYPOFYSAIRE AS
De hypothalamus
- ligt in het diencephalon, onder de thalamus
- in de bodem van de 3e hersenventrikel
- is de grote coördinator van het lichaam
- = regelcentrum van het autonome zenuwstelsel en endocrien systeem
De hypothalamus is het knooppunt tussen
- Limbisch systeem à kern in lichaam verantwoordelijk voor emoties
o Zowel aangeboren als verworden emoties
o Expressie van emoties
o Belangrijke sociale functie
- Formatio reticularis
o Deel dat alle input van de sensorische neuronen binnenkrijgt
o Ontvangt dus alle info van de periferie
- Middenhersenen
o Regelen van zintuigelijke en motorische functies
o Reflexen
§ Bv. pupillen die verwijden
Op deze manier vormt de hypothalamus dus het coördinatiecentrum dat zorgt dat we op een
bepaalde manier gaan reageren op een verandering in de omgeving.
- Bv. Bij een gevaar à stressniveau gaat omhoog à cortisol wordt vrijgesteld
o Cortisol zorgt ervoor dat spieren harder werken, hogere doorbloeding, hart pompt
sneller, stimulatie AH
o De hypothalamus kreeg input van buitenaf dat er een gevaar is en bepaald dan zo
welke stappen moeten ondernomen worden om gepast te reageren
Bevat verschillende kernen
- Supra optische kern
- Paraventriculaire kernen
ð Produceren beide ADH en OT
2
, ð Geproduceerd in de magnocellulaire neuronen
ð Worden geproduceerd als een pre-prohormoon
ð Deze worden in kleinere stukjes geknipt
- Ventromediale kernen
o Alle releasing en inhibiting factoren worden hier
geproduceerd
o Deze werken in op de adenohypofyse/ hypofyse voorkwab
secretie releasing en inhibiting factoren
- Worden geproduceerd in de ventromediale kernen van hypothalamus
- En werken dus in op de adenohypofyse
o Dmv een poortadersysteem
- Adenohypofyse en ventromediale kernen van de hypothalamus staan met elkaar in
verbinding dmv poortadersysteem
- Door dit poortader systeem komen zei niet terecht in de algemene circulatie en worden dus
niet verdund waardoor kleine hoeveelheden volstaan
- Neurohypofyse – hypofyse achterkwab
o Deze staat in verbinding met de magnocellulaire kernen van de hypothalamus
o Communiceren dmv actiepotentialen
Vb. bij stressreactie
- Cortisol à chronische stress, adrenaline à acute stress
- Enkel cortisol staat onder invloed van hypothalamo-hypofysaire as door productie ACTH
adenohypofyse
o Cortisol afkomstig vanuit bijniercortex
- Catecholamines ((nor)adrenaline)
o Worden geproduceerd door bijniermerg
o Staat wel onder controle van de hypothalamus maar niet dmv de hypofyse
o Wel dmv n.splanchnicus
o Dus 1 lange zenuwbaan die verbinding vormt tussen hypothalamus en bijniermerg
Hormonen die niet vallen onder de hypothalamo-hypofysaire as
- Cathecholamines (kijk hierboven waarom)
- Alle hormonen belangrijk voor het Ca metabolisme
o PTH, Calcitonine, calcitriol
o Zei reageren enkel op Ca levels in het bloed, dit is onafhankelijk van deze as
- Insuline en glucagon
o Vrijstelling afhankelijk van de glucose gehaltes in bloed
Releasing en inhibiting factors
à zijn peptide hormonen
- TSH-RF = TRH = thyroliberine
o Thyroid stimulerend hormoon releasing factor wordt de de hypothalamus vrijgesteld
deze werkt in op de adenohypofyse à vrijstelling TSH
o TSH werkt in op de schildklier tot vrijstelling schildklierhormonen
§ Kruisreactie mogelijk! à TSH kan ook zorgen voor vrijstelling prolactine
- STH-IF = GIF = somatostatine
o Onderdrukt vrijstelling van groeihormoon maar ook vrijstelling TSH
3
