Basiskennis taalonderwijs
Henk Huizenga
Rolf Robbe
Noordhoff Uitgevers
Eerste druk
, 1 De kennisbasis Nederlandse taal
1.1 De opzet van de kennisbasis
In de kennisbasis taal wordt beschreven wat een leraar basisonderwijs moet weten om goed
taalonderwijs te kunnen geven op de basisschool. De leerstof is verdeeld over negen domeinen.
Ieder domein wordt bekeken vanuit vier invalshoeken:
1. De leerinhoud: wat moet de leerling weten en kunnen (kerndoelen & tussendoelen).
2. De domeindidactiek: de manier waarop de leerinhoud wordt aangeboden/aangeleerd.
3. Het fundament: achtergrondkennis, zowel wetenschappelijk als maatschappelijk.
4. Taaldidactiek en taalbeleid: de verschillende manieren waarop je taalonderwijs kunt geven.
De verschillende domeinen worden door elkaar gegeven.
1.4 Hoe gebruik je basiskennis taalonderwijs?
Voor de toets moet je de begrippen goed kennen. Het gaat erom dat je een begrip in een bredere
context kan plaatsen. Het gaat om de volgende vier vaardigheden:
1. Het begrip omschrijven;
2. Het begrip in de context plaatsen;
3. Het verschil met verwante begrippen aangeven;
4. Een voorbeeld van het begrip geven.
2 Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang taalonderwijs
In alle situaties in het dagelijks leven waarin kinderen in contact komen met anderen ontwikkelen ze
hun taalvaardigheid. Maar waarom besteden wij dan gemiddeld 8 uur per week aan taal?
Er zijn vijf argumenten voor het apart onderwijs geven in taal:
1. Schriftelijke vaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken denk aan anderstalige en taalzwakke kinderen.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijkse leven standaard
Nederlands = officiële taal.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs zakelijke brieven,
verslagen, samenvattingen enz.
5. Kinderen plezier bijbrengen in het lezen van boeken kinderen hiermee in aanraking laten
komen.
2.1.2 Taalonderwijs op de basisschool
De meeste scholen gebruiken een methode. Kinderen leren lezen en de spellingsregels door het
invullen van de oefeningen. De nadruk ligt sterk op het schriftelijk gebruik. Dit noemen we
traditioneel onderwijs. Het gebruik van methodes is de oudste en meest gangbare manier van
taalonderwijs.
In de Wet op het Basisonderwijs hebben ze het taalonderwijs onderverdeeld in:
- Mondeling onderwijs;
- Schriftelijke onderwijs;
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën.
In de praktijk zie je dat de taalmethoden een nog verfijndere verdeling in domeinen wordt
gehanteerd.
Henk Huizenga
Rolf Robbe
Noordhoff Uitgevers
Eerste druk
, 1 De kennisbasis Nederlandse taal
1.1 De opzet van de kennisbasis
In de kennisbasis taal wordt beschreven wat een leraar basisonderwijs moet weten om goed
taalonderwijs te kunnen geven op de basisschool. De leerstof is verdeeld over negen domeinen.
Ieder domein wordt bekeken vanuit vier invalshoeken:
1. De leerinhoud: wat moet de leerling weten en kunnen (kerndoelen & tussendoelen).
2. De domeindidactiek: de manier waarop de leerinhoud wordt aangeboden/aangeleerd.
3. Het fundament: achtergrondkennis, zowel wetenschappelijk als maatschappelijk.
4. Taaldidactiek en taalbeleid: de verschillende manieren waarop je taalonderwijs kunt geven.
De verschillende domeinen worden door elkaar gegeven.
1.4 Hoe gebruik je basiskennis taalonderwijs?
Voor de toets moet je de begrippen goed kennen. Het gaat erom dat je een begrip in een bredere
context kan plaatsen. Het gaat om de volgende vier vaardigheden:
1. Het begrip omschrijven;
2. Het begrip in de context plaatsen;
3. Het verschil met verwante begrippen aangeven;
4. Een voorbeeld van het begrip geven.
2 Taalonderwijs en taal
2.1 Taalonderwijs
2.1.1 Belang taalonderwijs
In alle situaties in het dagelijks leven waarin kinderen in contact komen met anderen ontwikkelen ze
hun taalvaardigheid. Maar waarom besteden wij dan gemiddeld 8 uur per week aan taal?
Er zijn vijf argumenten voor het apart onderwijs geven in taal:
1. Schriftelijke vaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken denk aan anderstalige en taalzwakke kinderen.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijkse leven standaard
Nederlands = officiële taal.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs zakelijke brieven,
verslagen, samenvattingen enz.
5. Kinderen plezier bijbrengen in het lezen van boeken kinderen hiermee in aanraking laten
komen.
2.1.2 Taalonderwijs op de basisschool
De meeste scholen gebruiken een methode. Kinderen leren lezen en de spellingsregels door het
invullen van de oefeningen. De nadruk ligt sterk op het schriftelijk gebruik. Dit noemen we
traditioneel onderwijs. Het gebruik van methodes is de oudste en meest gangbare manier van
taalonderwijs.
In de Wet op het Basisonderwijs hebben ze het taalonderwijs onderverdeeld in:
- Mondeling onderwijs;
- Schriftelijke onderwijs;
- Taalbeschouwing, waaronder strategieën.
In de praktijk zie je dat de taalmethoden een nog verfijndere verdeling in domeinen wordt
gehanteerd.
