Samenvatting
MEDISCHE
BEELDVORMENDE
TECHNIEKEN
X-‐RAY
F ORMULES
X-‐ray
beelden
à
lineaire
attenuatie
wordt
gemeten!
X-‐ray
buis
Kathode
(-‐)
wordt
extreem
verhit
à
elektronen
bewegen
en
komen
los
à
worden
afgestoten
door
de
kathode
en
aangetrokken
door
de
anode
(+)
à
elektronen
bewegen
zich
naar
de
anode
à
interactie
met
metaal
à
99%
warmte
en
1%
penetreert
de
binnenste
schillen
à
energetische
x-‐ray
(1%
rechtdoor
à
meetbaar)
Histogram
Bremstrahlung
=
remstraling
y-‐as:
aantal
fotonen
(=
x-‐ray
intensiteit)
x-‐as:
fotonenergie
(keV)
Kα
en
Kβ:
elektron
valt
naar
een
lagere
schil
à
fotonen
komen
vrij
Max.
rechts:
buisspanning
K-‐schil
interactie
Bremstrahlung
Alleen
bij
Verlies
aan
Ekin
=
Ekin
>
Ebind
bremstrahlung
x-‐ray
Medische
Beeldvormende
Technieken
1
,Samenvatting
Soorten
fotonpassages
o Transmissie
à
geen
interactie
o Absorptie
à
gedeeltelijk
of
volledig
geabsorbeerd
à
foto
elektrische
effect
o Scatter
à
foton
verstrooid
in
een
andere
richting
à
compton
scatter
Absorptie
en
scatter
à
attenuatie
Foto
elektrisch
effect
(absorptie)
Ein
>
EK
Augereffect
=
cascade
Ekin
=
Ein
-‐
EK
Lineaire
attenuatie
coëfficiënt
μ
is
kenmerkend
voor
het
type
weefsel
en
wordt
vaak
gegeven
in
μ/ρ.
T OEPASSING
X -‐ RAY
EN
CT
Verstrooiing
verminderen
o Smalle
bundel
o Minder
forward
scatter
(θ
=
90°)
o Afname
kV
o “air
gap”
à
verstrooiing
komt
naast
de
detector,
intensiteit
is
verminderd
o Grid
à
houdt
verstrooiing
tegen
o Bewegende
grid:
Potter-‐Bucky
Grid
Detectoren
o Fotografische
film
à
direct
bestraald
o Hoge
resolutie,
slechte
detectiekans
(1-‐2%)
à
laagje
zilver
te
dun
o Intensiveringsschermen
à
detectiekans
(20-‐50%),
maar
minder
resolutie
o Scherm
van
fosfor
(absorbeert
fotonen)
o Computed
Radiography
(CR
fosfor)
à
Medische
Beeldvormende
Technieken
2
,Samenvatting
o Digital
Radiography
o Indirect
à
x-‐ray
op
amorf
silicium
(x-‐ray
à
licht)
à
opgevangen
door
fotodiode
(licht
à
elektrische
lading)
à
digitaal
beeld
o Direct
à
Fotodiode
wordt
bestraald
met
x-‐ray
à
elektrische
lading
Beeldversterkers
Computed
Tomography
(CT)
o Eerste
generatie
o Puntbron
o Klein
oppervlak
à
duurt
lang
o Tweede
generatie
o Bredere
bundel
o Meer
ruis
o Derde
generatie
o Waaierbundel
o Hele
patiënt
à
tafel
beweegt
Multi-‐slice
spiral
CT
à
meerdere
rijen
detectoren
V EILIGHEID
VAN
IONISERENDE
STRALING
Formules
Ionisatie
Energie
is
ioniserend
bij
>
10
eV.
o Deterministisch
effect
à
celdood
o Stochastisch
effect
à
weefsel
verandering
Medische
Beeldvormende
Technieken
3
, Samenvatting
Dosis
o Geabsorbeerde
dosis
(D)
ê
type
straling
β,
γ
en
x-‐ray
WR
=
1
α
WR
=
20
o Equivalente
dosis
(H)
ê
weefsel
weeg
factor
(wordt
gegeven)
o Effectieve
dosis
(E)
o Geabsorbeerde
dosis
[Gy
=
J/kg]
Hoeveelheid
energie
dat
geabsorbeerd
is
in
een
bepaald
weefsel
(met
bepaalde
massa)
o Kerma
(K)
[Gy]
Kinetische
energie
die
vrijgemaakt
wordt
in
weefsel
per
massa
unit
(K≈D)
Dosis
berekening
Accidental
exposure
à
E
=
e(50)
x
A
E
à
effectieve
dosis
[mSv]
A
à
gemeten
activiteit
[MBq]
e(50)
à
dose
conversion
coefficient
[mSv/MBq]
ALARA
Ioniserende
straling
is
niet
heel
gevaarlijk,
maar
we
moeten
aannemen
dat
het
niet
goed
is.
Dus
de
dosis
moet
zo
laag
mogelijk
zijn.
NUCLEAIRE
IMAGING
F ORMULES
X-‐ray
imaging
Nucleair
imaging
Bron
x-‐ray
buis
radioactiviteit
Locatie
bron
buiten
het
lichaam
binnen
in
het
lichaam
Fotonen
gaan
door
het
lichaam
komen
vanuit
het
lichaam
Detectie
X-‐ray
fotonen
gamma
straling
foton
Uitdoving
nodig
voor
contrast
probleem
voor
contrast
Informatie
Anatomisch
Fysiologisch
Medische
Beeldvormende
Technieken
4
MEDISCHE
BEELDVORMENDE
TECHNIEKEN
X-‐RAY
F ORMULES
X-‐ray
beelden
à
lineaire
attenuatie
wordt
gemeten!
X-‐ray
buis
Kathode
(-‐)
wordt
extreem
verhit
à
elektronen
bewegen
en
komen
los
à
worden
afgestoten
door
de
kathode
en
aangetrokken
door
de
anode
(+)
à
elektronen
bewegen
zich
naar
de
anode
à
interactie
met
metaal
à
99%
warmte
en
1%
penetreert
de
binnenste
schillen
à
energetische
x-‐ray
(1%
rechtdoor
à
meetbaar)
Histogram
Bremstrahlung
=
remstraling
y-‐as:
aantal
fotonen
(=
x-‐ray
intensiteit)
x-‐as:
fotonenergie
(keV)
Kα
en
Kβ:
elektron
valt
naar
een
lagere
schil
à
fotonen
komen
vrij
Max.
rechts:
buisspanning
K-‐schil
interactie
Bremstrahlung
Alleen
bij
Verlies
aan
Ekin
=
Ekin
>
Ebind
bremstrahlung
x-‐ray
Medische
Beeldvormende
Technieken
1
,Samenvatting
Soorten
fotonpassages
o Transmissie
à
geen
interactie
o Absorptie
à
gedeeltelijk
of
volledig
geabsorbeerd
à
foto
elektrische
effect
o Scatter
à
foton
verstrooid
in
een
andere
richting
à
compton
scatter
Absorptie
en
scatter
à
attenuatie
Foto
elektrisch
effect
(absorptie)
Ein
>
EK
Augereffect
=
cascade
Ekin
=
Ein
-‐
EK
Lineaire
attenuatie
coëfficiënt
μ
is
kenmerkend
voor
het
type
weefsel
en
wordt
vaak
gegeven
in
μ/ρ.
T OEPASSING
X -‐ RAY
EN
CT
Verstrooiing
verminderen
o Smalle
bundel
o Minder
forward
scatter
(θ
=
90°)
o Afname
kV
o “air
gap”
à
verstrooiing
komt
naast
de
detector,
intensiteit
is
verminderd
o Grid
à
houdt
verstrooiing
tegen
o Bewegende
grid:
Potter-‐Bucky
Grid
Detectoren
o Fotografische
film
à
direct
bestraald
o Hoge
resolutie,
slechte
detectiekans
(1-‐2%)
à
laagje
zilver
te
dun
o Intensiveringsschermen
à
detectiekans
(20-‐50%),
maar
minder
resolutie
o Scherm
van
fosfor
(absorbeert
fotonen)
o Computed
Radiography
(CR
fosfor)
à
Medische
Beeldvormende
Technieken
2
,Samenvatting
o Digital
Radiography
o Indirect
à
x-‐ray
op
amorf
silicium
(x-‐ray
à
licht)
à
opgevangen
door
fotodiode
(licht
à
elektrische
lading)
à
digitaal
beeld
o Direct
à
Fotodiode
wordt
bestraald
met
x-‐ray
à
elektrische
lading
Beeldversterkers
Computed
Tomography
(CT)
o Eerste
generatie
o Puntbron
o Klein
oppervlak
à
duurt
lang
o Tweede
generatie
o Bredere
bundel
o Meer
ruis
o Derde
generatie
o Waaierbundel
o Hele
patiënt
à
tafel
beweegt
Multi-‐slice
spiral
CT
à
meerdere
rijen
detectoren
V EILIGHEID
VAN
IONISERENDE
STRALING
Formules
Ionisatie
Energie
is
ioniserend
bij
>
10
eV.
o Deterministisch
effect
à
celdood
o Stochastisch
effect
à
weefsel
verandering
Medische
Beeldvormende
Technieken
3
, Samenvatting
Dosis
o Geabsorbeerde
dosis
(D)
ê
type
straling
β,
γ
en
x-‐ray
WR
=
1
α
WR
=
20
o Equivalente
dosis
(H)
ê
weefsel
weeg
factor
(wordt
gegeven)
o Effectieve
dosis
(E)
o Geabsorbeerde
dosis
[Gy
=
J/kg]
Hoeveelheid
energie
dat
geabsorbeerd
is
in
een
bepaald
weefsel
(met
bepaalde
massa)
o Kerma
(K)
[Gy]
Kinetische
energie
die
vrijgemaakt
wordt
in
weefsel
per
massa
unit
(K≈D)
Dosis
berekening
Accidental
exposure
à
E
=
e(50)
x
A
E
à
effectieve
dosis
[mSv]
A
à
gemeten
activiteit
[MBq]
e(50)
à
dose
conversion
coefficient
[mSv/MBq]
ALARA
Ioniserende
straling
is
niet
heel
gevaarlijk,
maar
we
moeten
aannemen
dat
het
niet
goed
is.
Dus
de
dosis
moet
zo
laag
mogelijk
zijn.
NUCLEAIRE
IMAGING
F ORMULES
X-‐ray
imaging
Nucleair
imaging
Bron
x-‐ray
buis
radioactiviteit
Locatie
bron
buiten
het
lichaam
binnen
in
het
lichaam
Fotonen
gaan
door
het
lichaam
komen
vanuit
het
lichaam
Detectie
X-‐ray
fotonen
gamma
straling
foton
Uitdoving
nodig
voor
contrast
probleem
voor
contrast
Informatie
Anatomisch
Fysiologisch
Medische
Beeldvormende
Technieken
4
