Samenvatting tentamen leefwerelden jongeren
College 1
- Leefwereld: het alledaagse doen en laten dat meestal bestaat uit bezigheden thuis,
op school en in hun vrije tijd vanuit hun eigen beleving.
- De leefwereld wordt beïnvloed door maatschappelijke voorwaarden en
maatschappelijke ontwikkelingen.
1. Invloed van technologie
2. Voortschrijdende individualisering
3. Informalisering
4. Populaire culturen
Niet alleen maatschappelijke processen zijn van belang, ook de veranderingen in de aard van
sociale relaties hebben invloed op de leefwereld van jongeren.
- Strond ties
- Weak ties
(Volgens socioloog Granovetter)
Veranderingen:
- Biologische veranderingen (hormonen)
- Fysieke veranderingen (borsten, schaamhaar, groeispurt, hersenen)
- Cognitieve veranderingen (formeel-operatief denken)
Ontwikkelingsopgaven:
- Ontwikkelen van een persoonlijke identiteit
- Ontwikkeling van een eigen waardesysteem
- Omgaan met de andere sekse
- Ontwikkelen van emotionele zelfstandigheid
Identiteit:
- Wie ben ik?
- Wat kan ik?
- Wat wil ik zijn?
Ontwikkelingstaak: een identiteit vormen: dat wat eigen is aan een persoon.
Standpunten die je hebt ten aanzien van belangrijke thema’s in het leven zoals:
- Toekomstige beroep
- Religie
- Vriendschapsbanden
- Ouders
- Persoonlijke karakteristieken
,Identiteit op 2 niveaus:
1. Persoonlijk niveau: datgene wat ons uniek en eigen maakt. (Persoonlijkheid)
2. Groepsniveau: datgene wat ons aan anderen bindt.
Beschrijving van het ik:
- Onderscheid maken tussen de manier waarop de adolescent zichzelf ziet en hoe een
ander hem ziet.
- Toenemend besef wie ze zijn.
- Adolescenten gaan zichzelf op een meer gestructureerde en coherente manier zien
en zien verschillende aspecten van hun ik tegelijkertijd.
- Tevens bezien ze zichzelf vanuit psychologische perspectief; ‘ik ven vegetariër’, in
plaats van ‘ik kan het hardst rennen.’
Beoordeling van het ik:
- Is de adolescent tevreden met zichzelf?
- Door de cognitieve vorderingen krijgt de adolescent een groter inzicht in zichzelf.
- Dit zorgt ervoor dat de adolescent in staat is om onderscheid te maken tussen
verschillende aspecten van het ik.
o Voorbeeld: een adolescent kan veel eigenwaarde hebben met sporten, maar
weinig eigenwaarde als het gaat om contact te maken met anderen.
Eigenwaarde:
- Accepteren wie je bent en tevreden zijn.
- Een bepalende factor voor de eigenwaarde van de adolescent is sekse.
- Meisjes hebben meer zorgen om het uiterlijk en schoolprestaties. Jongens zijn
onverschilliger.
- Lage eigenwaarde is een voorloper van slechte schoolprestaties en criminaliteit.
Beschermende factoren: als er een risico is, verminderen deze factoren de kans op het
krijgen daarvan:
1. Niveau van het kind.
- Hoog IQ
- Goede emotieregulatie
- Gemakkelijk temperament
- Interne locus of control
- Genetisch beschermd
2. Niveau van de ouders en het gezin.
- Aanwezigheid van tenminste 1 volwassene die het kind
o Materiele bescherming biedt.
o Sociale bescherming biedt.
o Emotionele bescherming biedt.
- Positief gezinsklimaat
- Goede relatie met ouders
- Kennis van de ontwikkeling van het kind
3. Niveau van de omgeving.
- Sociale steun
- Kwaliteit van de buurt
, - Positieve leerervaringen
- Goede relatie met leeftijdsgenoten
Risicofactoren: worden ingedeeld naar 3 niveaus:
1. Niveau van het kind.
- Biologische factoren
o Genetische aanleg
o Prenatale programmering
o Sekse
- Gedragskenmerken
o Temperament
o Gehechtheidstype
- Ingrijpende gebeurtenissen
o Echtscheiding
o Bepaalde overgangsfasen
o Langdurig gescheiden worden van de ouders
o Mishandeling, verwaarlozing en misbruik
o Ingrijpende angstaanjagende gebeurtenissen
2. Niveau van de ouders en gezin.
- Structurele kenmerken
o Ouders met psychische problemen
o Echtscheiding en eenoudergezin
- Proces kenmerken
o Opvoedingsgedrag van de ouders
o Gezinsklimaat
3. Niveau van de omgeving.
- Gezinsomstandigheden
- School
- Peergroup
- Culturele waarden en normen
Erik Erikson (1902-1994):
Psychosociale theorie ontwikkeld. De nadruk ligt hierbij vooral op de sociale interactie met
anderen. Je wordt gevormd en belemmerd door de samenleving en de cultuur.
Mensen ontwikkelen zich gedurende hun hele leven in 8 verschillende stadia. In elke stadia
is er sprake van een crisis of conflict dat de persoon moet oplossen.
- Dit conflict moet op positieve wijze opgelost worden voordat de persoon kan
doorgaan naar de volgende fase.
- Conflict stat voor een levenstaak die een persoon moet volbrengen eer hij toe is aan
de volgende taak.
- Elke fase bestaat uit 2 tegenpolen (tegenstellingen) die in het gunstige geval
uitmonden in een “deugd” of “vitale sterkte”.
- In het ongunstige geval stagneert de persoonlijkheidsontwikkeling, waarbij de
persoon in de fase blijft steken en het conflict niet wordt uitgewerkt.
, 12-18 jaar: identiteit tegenover identiteits– (of rol) verwarring
- Keuzes maken die van belang zijn voor de identiteitsvorming
o Opleiding
o Beroep
o Morele en religieuze waarden
o Politieke ideologieën
o Relatievorming
o Maatschappelijke rollen
- Als de jongere er in deze fase niet in slaagt om keuzes te maken die van hem
verwacht worden, dan kan er identiteitsverwarring ontstaan.
- Het succes waarmee eerdere levensfasen zijn doorlopen zijn voor een deel bepalend
voor het succes waarmee de jongere de fase van identiteitsvorming goed doorkomt.
Het gevoel van identiteit:
1. Het besef van continuïteit
2. Besef van herkenning en erkenning
3. Besef van vrijheid in afhankelijkheid
4. Besef van een zinvolle toekomst
James Marcia (stadiadenker):
- In navolging van Erikson de identiteitscrisis verdeeld in 4 stadia. Dit zijn geen fasen
maar processen die jongeren doormaken.
- Elke adolescent zal een of meer van deze processen (tijdelijk) doormaken.
1. Identity achievement: de adolescent maakt eigen keuzes en neemt zelf beslissingen
op grond van experimenteerervaring en aanvaardt de verantwoordelijkheid die
daaruit voortvloeit.
2. Identity foreclosure: adolescenten conformeren zich sterk aan de eisen en
verwachtingen van andere waardoor zij als het ware een andere identiteit
aannemen.
3. Moratorium: hebben zich nog niet verbonden aan een identiteit. Uitstel op het
voldoen aan de verantwoordelijkheden en plichten van de volwassenheid.
College 1
- Leefwereld: het alledaagse doen en laten dat meestal bestaat uit bezigheden thuis,
op school en in hun vrije tijd vanuit hun eigen beleving.
- De leefwereld wordt beïnvloed door maatschappelijke voorwaarden en
maatschappelijke ontwikkelingen.
1. Invloed van technologie
2. Voortschrijdende individualisering
3. Informalisering
4. Populaire culturen
Niet alleen maatschappelijke processen zijn van belang, ook de veranderingen in de aard van
sociale relaties hebben invloed op de leefwereld van jongeren.
- Strond ties
- Weak ties
(Volgens socioloog Granovetter)
Veranderingen:
- Biologische veranderingen (hormonen)
- Fysieke veranderingen (borsten, schaamhaar, groeispurt, hersenen)
- Cognitieve veranderingen (formeel-operatief denken)
Ontwikkelingsopgaven:
- Ontwikkelen van een persoonlijke identiteit
- Ontwikkeling van een eigen waardesysteem
- Omgaan met de andere sekse
- Ontwikkelen van emotionele zelfstandigheid
Identiteit:
- Wie ben ik?
- Wat kan ik?
- Wat wil ik zijn?
Ontwikkelingstaak: een identiteit vormen: dat wat eigen is aan een persoon.
Standpunten die je hebt ten aanzien van belangrijke thema’s in het leven zoals:
- Toekomstige beroep
- Religie
- Vriendschapsbanden
- Ouders
- Persoonlijke karakteristieken
,Identiteit op 2 niveaus:
1. Persoonlijk niveau: datgene wat ons uniek en eigen maakt. (Persoonlijkheid)
2. Groepsniveau: datgene wat ons aan anderen bindt.
Beschrijving van het ik:
- Onderscheid maken tussen de manier waarop de adolescent zichzelf ziet en hoe een
ander hem ziet.
- Toenemend besef wie ze zijn.
- Adolescenten gaan zichzelf op een meer gestructureerde en coherente manier zien
en zien verschillende aspecten van hun ik tegelijkertijd.
- Tevens bezien ze zichzelf vanuit psychologische perspectief; ‘ik ven vegetariër’, in
plaats van ‘ik kan het hardst rennen.’
Beoordeling van het ik:
- Is de adolescent tevreden met zichzelf?
- Door de cognitieve vorderingen krijgt de adolescent een groter inzicht in zichzelf.
- Dit zorgt ervoor dat de adolescent in staat is om onderscheid te maken tussen
verschillende aspecten van het ik.
o Voorbeeld: een adolescent kan veel eigenwaarde hebben met sporten, maar
weinig eigenwaarde als het gaat om contact te maken met anderen.
Eigenwaarde:
- Accepteren wie je bent en tevreden zijn.
- Een bepalende factor voor de eigenwaarde van de adolescent is sekse.
- Meisjes hebben meer zorgen om het uiterlijk en schoolprestaties. Jongens zijn
onverschilliger.
- Lage eigenwaarde is een voorloper van slechte schoolprestaties en criminaliteit.
Beschermende factoren: als er een risico is, verminderen deze factoren de kans op het
krijgen daarvan:
1. Niveau van het kind.
- Hoog IQ
- Goede emotieregulatie
- Gemakkelijk temperament
- Interne locus of control
- Genetisch beschermd
2. Niveau van de ouders en het gezin.
- Aanwezigheid van tenminste 1 volwassene die het kind
o Materiele bescherming biedt.
o Sociale bescherming biedt.
o Emotionele bescherming biedt.
- Positief gezinsklimaat
- Goede relatie met ouders
- Kennis van de ontwikkeling van het kind
3. Niveau van de omgeving.
- Sociale steun
- Kwaliteit van de buurt
, - Positieve leerervaringen
- Goede relatie met leeftijdsgenoten
Risicofactoren: worden ingedeeld naar 3 niveaus:
1. Niveau van het kind.
- Biologische factoren
o Genetische aanleg
o Prenatale programmering
o Sekse
- Gedragskenmerken
o Temperament
o Gehechtheidstype
- Ingrijpende gebeurtenissen
o Echtscheiding
o Bepaalde overgangsfasen
o Langdurig gescheiden worden van de ouders
o Mishandeling, verwaarlozing en misbruik
o Ingrijpende angstaanjagende gebeurtenissen
2. Niveau van de ouders en gezin.
- Structurele kenmerken
o Ouders met psychische problemen
o Echtscheiding en eenoudergezin
- Proces kenmerken
o Opvoedingsgedrag van de ouders
o Gezinsklimaat
3. Niveau van de omgeving.
- Gezinsomstandigheden
- School
- Peergroup
- Culturele waarden en normen
Erik Erikson (1902-1994):
Psychosociale theorie ontwikkeld. De nadruk ligt hierbij vooral op de sociale interactie met
anderen. Je wordt gevormd en belemmerd door de samenleving en de cultuur.
Mensen ontwikkelen zich gedurende hun hele leven in 8 verschillende stadia. In elke stadia
is er sprake van een crisis of conflict dat de persoon moet oplossen.
- Dit conflict moet op positieve wijze opgelost worden voordat de persoon kan
doorgaan naar de volgende fase.
- Conflict stat voor een levenstaak die een persoon moet volbrengen eer hij toe is aan
de volgende taak.
- Elke fase bestaat uit 2 tegenpolen (tegenstellingen) die in het gunstige geval
uitmonden in een “deugd” of “vitale sterkte”.
- In het ongunstige geval stagneert de persoonlijkheidsontwikkeling, waarbij de
persoon in de fase blijft steken en het conflict niet wordt uitgewerkt.
, 12-18 jaar: identiteit tegenover identiteits– (of rol) verwarring
- Keuzes maken die van belang zijn voor de identiteitsvorming
o Opleiding
o Beroep
o Morele en religieuze waarden
o Politieke ideologieën
o Relatievorming
o Maatschappelijke rollen
- Als de jongere er in deze fase niet in slaagt om keuzes te maken die van hem
verwacht worden, dan kan er identiteitsverwarring ontstaan.
- Het succes waarmee eerdere levensfasen zijn doorlopen zijn voor een deel bepalend
voor het succes waarmee de jongere de fase van identiteitsvorming goed doorkomt.
Het gevoel van identiteit:
1. Het besef van continuïteit
2. Besef van herkenning en erkenning
3. Besef van vrijheid in afhankelijkheid
4. Besef van een zinvolle toekomst
James Marcia (stadiadenker):
- In navolging van Erikson de identiteitscrisis verdeeld in 4 stadia. Dit zijn geen fasen
maar processen die jongeren doormaken.
- Elke adolescent zal een of meer van deze processen (tijdelijk) doormaken.
1. Identity achievement: de adolescent maakt eigen keuzes en neemt zelf beslissingen
op grond van experimenteerervaring en aanvaardt de verantwoordelijkheid die
daaruit voortvloeit.
2. Identity foreclosure: adolescenten conformeren zich sterk aan de eisen en
verwachtingen van andere waardoor zij als het ware een andere identiteit
aannemen.
3. Moratorium: hebben zich nog niet verbonden aan een identiteit. Uitstel op het
voldoen aan de verantwoordelijkheden en plichten van de volwassenheid.
