Hoofdstuk 7
Derde en vierde week embryonale bevruchting
Neurulatie: vorming neurale buis uit de neurale plaat
(ter vorming van CZS en PZS)
1. Primaire neurulatie
1
,1.1 Inductie van de neurale plaat
vorming neuro-epitheel/ -ectoderm die neurale plaat zal vormen
Ø: links en rechts van neuro-epitheel (smalle kolom achtige cellen die verdikking veroorzaken) is
oppervlakte ectoderm
dag 18:
HOE geïnduceerd?: BMP signaling pathway
primitieve knoop fungeert als organiser: spemann-mangold organiser
→ produceert factoren:
- chordin
- nodgin
- follistatin
- cerberus
⇒ morphogens zoals BMP (Bone Morphogenetic Protein) inactiveren
1) op cel TGFβ-receptoren type 1 en 2: wnr BMP daaraan bindt wordt type 1 receptor
gefosforyleerd
2) vervolgens worden in de cel additionele proteïnen gefosforyleerd waaronder SMAD1
3) gefosforyleerd SMAD1 gaat samen met andere cofactoren (co-Smad) naar celkern waar het
een transcriptioneel programma aandrijft: activatie en repressie van bep. genen
DUS:
→ als BMP geïnactiveerd wordt zal het leiden tot vorming neuro-epitheel
→ als BMP wel actief is zal er oppervlakte ectoderm worden ontw.
2
,1.2 Vormgeving (shaping) van de neurale plaat
→ platte schijf is gegroeid
→ primitief streep begint stilaan te regresseren
→ vanuit primitief knoop komt notochord (rol in bending neurale plaat)
→ craniaal: prechordale plaat
neurale plaat ondergaat gedaante verandering:
→ verlenging (craniaal - caudaal) en versmalling (links - rechts)
→ vormgeving waarbij we versch. onderdelen onderscheiden:
- prosencephalon (aanleg van het voorbrein)
- mesencephalon (aanleg van het middenbrein)
- rhombencephalon (aanleg van het achterbrein)
- ruggenmerg/ spinal cord
HOE verlenging (craniaal - caudaal) en versmalling (links - rechts) van neurale plaat?
door intrinsieke neurulatie krachten (= krachten in neurale plaat zelf)
mechanisme 1: celvorm verandert
→ vooraanzicht: cel wordt kolom achtige cel
→ bovenaanzicht: cel wordt smaller
mechanisme 2: cel# verandert
cellen gaan delen in een craniale en een caudale dochtercel
⇒ plaat zal verlengen
mechanisme 3: positie verandert (convergente extensie)
(bovenaanzicht)
→ cellen veranderen van positie + cellen migreren tussen de andere in ⇒ meer cellen in lengterichting
waardoor cel verlengt
3
, langs primitieef streep paraxiale somieten mesoderm
→ somieten opgedeelt in craniale - caudale richting
1) van organiser krijgen we neuro mesodermale stamcellen
→ kunnen twee richtingen uit: neuro-epitheel of mesodermaal
2) in ongesegmenteerd paraxiaal mesoderm krijg je sign. factoren FGF8 die er voor zorgen dat
neuro mesodermale stamcellen richting neuro-epitheel gaan
3) eens somieten gesegmenteerd zijn gaan ze andere sign. factoren produceren: RA
(retinoïnezuur)
⇒ zal er voor zorgen dat neuro-epitheel neurale plaat zal vormen en dus ook voor verlenging
van neurale plaat caudal (wnr primitiefstreep stilaan regresseert)
4
Derde en vierde week embryonale bevruchting
Neurulatie: vorming neurale buis uit de neurale plaat
(ter vorming van CZS en PZS)
1. Primaire neurulatie
1
,1.1 Inductie van de neurale plaat
vorming neuro-epitheel/ -ectoderm die neurale plaat zal vormen
Ø: links en rechts van neuro-epitheel (smalle kolom achtige cellen die verdikking veroorzaken) is
oppervlakte ectoderm
dag 18:
HOE geïnduceerd?: BMP signaling pathway
primitieve knoop fungeert als organiser: spemann-mangold organiser
→ produceert factoren:
- chordin
- nodgin
- follistatin
- cerberus
⇒ morphogens zoals BMP (Bone Morphogenetic Protein) inactiveren
1) op cel TGFβ-receptoren type 1 en 2: wnr BMP daaraan bindt wordt type 1 receptor
gefosforyleerd
2) vervolgens worden in de cel additionele proteïnen gefosforyleerd waaronder SMAD1
3) gefosforyleerd SMAD1 gaat samen met andere cofactoren (co-Smad) naar celkern waar het
een transcriptioneel programma aandrijft: activatie en repressie van bep. genen
DUS:
→ als BMP geïnactiveerd wordt zal het leiden tot vorming neuro-epitheel
→ als BMP wel actief is zal er oppervlakte ectoderm worden ontw.
2
,1.2 Vormgeving (shaping) van de neurale plaat
→ platte schijf is gegroeid
→ primitief streep begint stilaan te regresseren
→ vanuit primitief knoop komt notochord (rol in bending neurale plaat)
→ craniaal: prechordale plaat
neurale plaat ondergaat gedaante verandering:
→ verlenging (craniaal - caudaal) en versmalling (links - rechts)
→ vormgeving waarbij we versch. onderdelen onderscheiden:
- prosencephalon (aanleg van het voorbrein)
- mesencephalon (aanleg van het middenbrein)
- rhombencephalon (aanleg van het achterbrein)
- ruggenmerg/ spinal cord
HOE verlenging (craniaal - caudaal) en versmalling (links - rechts) van neurale plaat?
door intrinsieke neurulatie krachten (= krachten in neurale plaat zelf)
mechanisme 1: celvorm verandert
→ vooraanzicht: cel wordt kolom achtige cel
→ bovenaanzicht: cel wordt smaller
mechanisme 2: cel# verandert
cellen gaan delen in een craniale en een caudale dochtercel
⇒ plaat zal verlengen
mechanisme 3: positie verandert (convergente extensie)
(bovenaanzicht)
→ cellen veranderen van positie + cellen migreren tussen de andere in ⇒ meer cellen in lengterichting
waardoor cel verlengt
3
, langs primitieef streep paraxiale somieten mesoderm
→ somieten opgedeelt in craniale - caudale richting
1) van organiser krijgen we neuro mesodermale stamcellen
→ kunnen twee richtingen uit: neuro-epitheel of mesodermaal
2) in ongesegmenteerd paraxiaal mesoderm krijg je sign. factoren FGF8 die er voor zorgen dat
neuro mesodermale stamcellen richting neuro-epitheel gaan
3) eens somieten gesegmenteerd zijn gaan ze andere sign. factoren produceren: RA
(retinoïnezuur)
⇒ zal er voor zorgen dat neuro-epitheel neurale plaat zal vormen en dus ook voor verlenging
van neurale plaat caudal (wnr primitiefstreep stilaan regresseert)
4
