Samenvatting
Hoofdstuk 1 Wat is maatschappijleer?
Paragraaf 1.1 de maatschappij
Bij maatschappijleer leer je hoe de Nederlandse maatschappij in elkaar zit en hoe mensen
hierin samenleven.
Met je sociale omgeving bedoelen we mensen die je regelmatig ziet.
Omdat iedereen afhankelijk van elkaar is, zijn er gedragsregels nodig hoe we met elkaar
samenleven.
Er zijn twee soorten regels: gedragsregels en wetten.
Paragraaf 1.2 kernbegrippen bij maatschappijleer
Om verschillen in de samenleving te begrijpen, gebruiken we een aantal kernbegrippen:
1. Waarden en normen.
Waarden zijn principes die je belangrijk vind in het leven. In de Nederlandse
maatschappij staan 3 basis waarden centraal, namelijk:
Vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Uit waarden volgen altijd een aantal
normen. Dit zijn regels hoe jij en anderen zich moeten gedragen.
2. Belangen.
Hiermee bedoelen we het voordeel dat je ergens bij hebt. Als het belang van de een
botst met het belang van de ander, noem je dit een belangentegenstelling.
3. Macht:
De mogelijkheid om het gedrag van anderen te beïnvloeden. Je beroep, aanzien,
overtuigingskracht zijn voorbeelden van machtsmiddelen.
4. Sociale ongelijkheid.
Hiermee wordt bedoeld dat niet iedereen dezelfde kansen heeft in de
samenleving.
Paragraaf 1.3 maatschappelijke problemen
Je noemt een probleem een maatschappelijk probleem, als:
Veel mensen er mee te maken hebben;
Mensen er verschillende meningen over hebben;
Het probleem veel aandacht krijgt in de media;
De politiek meestal nodig is voor een oplossing.
Bij maatschappelijke problemen is bijna altijd sprake van een dilemma, dat is een lastige
keuze tussen twee dingen die allebei voordelen of juist nadelen hebben.
,Paragraaf 1.4 kritisch denken
Alles wat je kennis over iets of iemand geeft, noemen we informatie. Als je hiermee
zorgvuldig omgaat om je mening te bepalen ben je bezig met kritisch denken.
Dit bestaat uit drie onderdelen:
1. Informatie op waarde schatten.
2. Het van een andere kant bekijken.
3. Nadenken over je eigen mening.
Een mening is wat je van iets vind. Hiervoor moet je eerst feiten kennen. Dit zijn zaken die
echt gebeurt zijn en die je kunt bewijzen. Daarna kun je argumenten bedenken, dit zijn
redenen waarmee je kunt onderbouwen waarom je iets vind.
, Hoofdstuk 2 Media
Paragraaf 2.1 communicatie en media
Communicatie is het doorgeven en ontvangen van informatie. Een medium is een middel
om te communiceren, bijvoorbeeld een tv of een telefoon. Bij persoonlijke communicatie is er
één ontvanger. Soms zijn er miljoenen ontvangers, dat noemen we massacommunicatie.
Media die een groot publiek bereiken, noemen we massamedia. We gebruiken de media om
verschillende redenen, namelijk:
1. Kennis en nieuws
2. Ontspanning
3. Contact
4. Laten zien wie je bent of wie je wilt zijn
Het is belangrijk dat je mediawijs bent. Dat betekend dat je voorzichtig bent met het delen
van je privégegevens en dat je kritisch omgaat met de informatie die je krijgt.
Paragraaf 2.2 media samenleving
We leven in een mediasamenleving omdat we voor bijna alles wat we doen media nodig
hebben. Internetmedia, zoals sociale media, worden ook wel nieuwe media genoemd.
Helaas voelen mensen zich online soms onveilig, wat vaak veroorzaakt wordt door online
grensoverschrijdend gedrag. Radio, televisie en kranten worden traditionele media
genoemd. Programma’s op televisie en radio worden uitgezonden via omroepen: de
publieke en de commerciële. Alleen de publieke omroepen krijgen geld van de overheid. In
ruil daarvoor moeten ze voor elke verschillende doelgroep een pluriform aanbod hebben.
De digitalisering zorgt ervoor dat we steeds vaker on demand kijken: je ontvangt informatie
wanneer en hoe jij wilt.
Paragraaf 2.3 nieuws
Journalisten beslissen steeds weer wat ze wel of niet opnemen als nieuwsbericht. Daarbij
kijken ze bijvoorbeeld of iets actueel is, bijzonder is of interessant is voor de kijkers of lezers,
of dat het over belangrijke of bekende personen gaat. Journalisten mogen ook schrijven of
zeggen wat ze willen zonder dat de overheid zich hiermee mag bemoeien. Dit staat in onze
Grondwet en we noemen dat persvrijheid. In landen die minder vrij zijn vind vaak censuur
plaats: daar bepaalt de overheid wat de media mogen publiceren. Goede journalisten
controleren de feiten en maken gebruik van hoor en wederhoor. Ook vermelden zij de
nieuwsbron. Informatie is objectief als deze alleen feiten bevat. Meningen zijn subjectief.
Paragraaf 2.4 invloed van de media
Door de informatie die je krijgt van de media, vorm je steeds een beeld van iets, iemand of
een situatie. Dat noemen we beeldvorming. Soms wordt dit veroorzaakt door de
nieuwskeuze: de media behandelen informatie bewust op een positieve of juist negatieve
manier. Je bepaalt als ontvanger zelf ook welke informatie je wel en niet tot je neemt. Dit
noemen we selectieve waarneming. Hierdoor kies jij dus zelf ook bewust of onbewust wat
je wilt zien en wilt horen. In de media verschijnen af en toe berichten die niet kloppen. Soms
doe de maker dat met opzet. In dat geval spreken we van desinformatie. Een vorm hiervan
is manipulatie. Als feiten met opzet worden weggelaten of veranderd, noemen we dat
nepnieuws.
Hoofdstuk 1 Wat is maatschappijleer?
Paragraaf 1.1 de maatschappij
Bij maatschappijleer leer je hoe de Nederlandse maatschappij in elkaar zit en hoe mensen
hierin samenleven.
Met je sociale omgeving bedoelen we mensen die je regelmatig ziet.
Omdat iedereen afhankelijk van elkaar is, zijn er gedragsregels nodig hoe we met elkaar
samenleven.
Er zijn twee soorten regels: gedragsregels en wetten.
Paragraaf 1.2 kernbegrippen bij maatschappijleer
Om verschillen in de samenleving te begrijpen, gebruiken we een aantal kernbegrippen:
1. Waarden en normen.
Waarden zijn principes die je belangrijk vind in het leven. In de Nederlandse
maatschappij staan 3 basis waarden centraal, namelijk:
Vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Uit waarden volgen altijd een aantal
normen. Dit zijn regels hoe jij en anderen zich moeten gedragen.
2. Belangen.
Hiermee bedoelen we het voordeel dat je ergens bij hebt. Als het belang van de een
botst met het belang van de ander, noem je dit een belangentegenstelling.
3. Macht:
De mogelijkheid om het gedrag van anderen te beïnvloeden. Je beroep, aanzien,
overtuigingskracht zijn voorbeelden van machtsmiddelen.
4. Sociale ongelijkheid.
Hiermee wordt bedoeld dat niet iedereen dezelfde kansen heeft in de
samenleving.
Paragraaf 1.3 maatschappelijke problemen
Je noemt een probleem een maatschappelijk probleem, als:
Veel mensen er mee te maken hebben;
Mensen er verschillende meningen over hebben;
Het probleem veel aandacht krijgt in de media;
De politiek meestal nodig is voor een oplossing.
Bij maatschappelijke problemen is bijna altijd sprake van een dilemma, dat is een lastige
keuze tussen twee dingen die allebei voordelen of juist nadelen hebben.
,Paragraaf 1.4 kritisch denken
Alles wat je kennis over iets of iemand geeft, noemen we informatie. Als je hiermee
zorgvuldig omgaat om je mening te bepalen ben je bezig met kritisch denken.
Dit bestaat uit drie onderdelen:
1. Informatie op waarde schatten.
2. Het van een andere kant bekijken.
3. Nadenken over je eigen mening.
Een mening is wat je van iets vind. Hiervoor moet je eerst feiten kennen. Dit zijn zaken die
echt gebeurt zijn en die je kunt bewijzen. Daarna kun je argumenten bedenken, dit zijn
redenen waarmee je kunt onderbouwen waarom je iets vind.
, Hoofdstuk 2 Media
Paragraaf 2.1 communicatie en media
Communicatie is het doorgeven en ontvangen van informatie. Een medium is een middel
om te communiceren, bijvoorbeeld een tv of een telefoon. Bij persoonlijke communicatie is er
één ontvanger. Soms zijn er miljoenen ontvangers, dat noemen we massacommunicatie.
Media die een groot publiek bereiken, noemen we massamedia. We gebruiken de media om
verschillende redenen, namelijk:
1. Kennis en nieuws
2. Ontspanning
3. Contact
4. Laten zien wie je bent of wie je wilt zijn
Het is belangrijk dat je mediawijs bent. Dat betekend dat je voorzichtig bent met het delen
van je privégegevens en dat je kritisch omgaat met de informatie die je krijgt.
Paragraaf 2.2 media samenleving
We leven in een mediasamenleving omdat we voor bijna alles wat we doen media nodig
hebben. Internetmedia, zoals sociale media, worden ook wel nieuwe media genoemd.
Helaas voelen mensen zich online soms onveilig, wat vaak veroorzaakt wordt door online
grensoverschrijdend gedrag. Radio, televisie en kranten worden traditionele media
genoemd. Programma’s op televisie en radio worden uitgezonden via omroepen: de
publieke en de commerciële. Alleen de publieke omroepen krijgen geld van de overheid. In
ruil daarvoor moeten ze voor elke verschillende doelgroep een pluriform aanbod hebben.
De digitalisering zorgt ervoor dat we steeds vaker on demand kijken: je ontvangt informatie
wanneer en hoe jij wilt.
Paragraaf 2.3 nieuws
Journalisten beslissen steeds weer wat ze wel of niet opnemen als nieuwsbericht. Daarbij
kijken ze bijvoorbeeld of iets actueel is, bijzonder is of interessant is voor de kijkers of lezers,
of dat het over belangrijke of bekende personen gaat. Journalisten mogen ook schrijven of
zeggen wat ze willen zonder dat de overheid zich hiermee mag bemoeien. Dit staat in onze
Grondwet en we noemen dat persvrijheid. In landen die minder vrij zijn vind vaak censuur
plaats: daar bepaalt de overheid wat de media mogen publiceren. Goede journalisten
controleren de feiten en maken gebruik van hoor en wederhoor. Ook vermelden zij de
nieuwsbron. Informatie is objectief als deze alleen feiten bevat. Meningen zijn subjectief.
Paragraaf 2.4 invloed van de media
Door de informatie die je krijgt van de media, vorm je steeds een beeld van iets, iemand of
een situatie. Dat noemen we beeldvorming. Soms wordt dit veroorzaakt door de
nieuwskeuze: de media behandelen informatie bewust op een positieve of juist negatieve
manier. Je bepaalt als ontvanger zelf ook welke informatie je wel en niet tot je neemt. Dit
noemen we selectieve waarneming. Hierdoor kies jij dus zelf ook bewust of onbewust wat
je wilt zien en wilt horen. In de media verschijnen af en toe berichten die niet kloppen. Soms
doe de maker dat met opzet. In dat geval spreken we van desinformatie. Een vorm hiervan
is manipulatie. Als feiten met opzet worden weggelaten of veranderd, noemen we dat
nepnieuws.
