Psycho mensbeelden
Humanistische en existentiële benadering (les 13- 18)
13: Humanistische en existentiële benadering: introductie
The third force/derde kracht beweging
- Reactie op mechanistische, benadering mens: behaviorisme en
psychoanalyse
- Buhler: wat is mensheid?: unique humaneness -> Humanisme: 3rd force
- Publicaties Buhler, Malsow, Rogers etc.: geïnteresseerd menselijke
centraal in psycho
- -> invloed op theorieën: pos psycho (wat goed), SDT…
Typische onderzoeksdomeinen 3rd force
- Belichaamde, Betekenis, levensdoelen: existentiële thema’s
- Talenten, mogelijkheden, Groei, zelfactualisatie, zelf-integratie, zelf inzicht
- Relatie, persoonlijke aanwezigheid, presence, authenticiteit, empathie
- Niet-weten, intuïtie, spiritualiteit, transcendente
- Mede menselijkheid (humanity) en uniciteit
Maslow 1908-1970
- 1 vd grondleggers humanisme: ipv problematische, wat is psychische
gezondheid/ontw?
- Studie succesvolle mensen/sits waarbij voorbij zelf groeien (peak
experiences)
o door taboes: interesse pos menselijke: groei, zelfontplooiing,
gevoelens, zingeving, transcendentie, altruïsme
- Ook: behoefte aan veiligheid en zelfontplooiing
Maslow: behoefte veiligheid
- Behoefte veiligheid (deficiency D needs) en groei (being B needs), 5
basisbehoeftes (geen piramide):
o D: fysiological needs (water, voedsel)
o D: safety (security, stability)
o D: belonging-love
o D: self-esteem
o B: self-actualisation
- Als geen veiligheid–angst + insecurity-cycle: emotionele, relationele prob
+ criminaliteit
- Mensen niet slecht -> onveiligheid ervaringen duwen zo worden
Maslow: behoefte groei
- Mensen ook nood aan groei: zelfontplooiing, zelfactualisatie,
zelftranscendentie
o Iemand zijn en worden
o Betekenisvol leven hebben
o Iets bijdragen
- -> hier niet aan voldoen ook leed
,Kaufman (2020)
- Aangepaste humanistisch psycho visie obv Maslow en hedendaags psycho
onderzoek
- Geen hiërarchie, proces georiënteerd
o Proces levensweg: schip: security (safety, connection, self-esteem)
o Richting leven: vooruitdrijft: zeil: growth (exploration, love, purpose)
o Zee: eigen existentiële gegevenheden: existentiële thema’s
- Grootste capaciteit: zelf overstijgen en deel van iets groters (geheel):
transcendance
Wat zijn existentiële thema’s (Yalom) gebruikt door Kaufman?
- Dood, eindigheid en beperkingen
- Vrijheid, keuze en verantwoordelijkheid
- Existentiële isolatie en verbondenheid
- Zinloosheid en zingeving
Humanistisch-existentieel mensbeeld: Gedeeld mensbeeld
- Onderzoek + Th visie
- Holisme, anti-reductionisme en anti-determinisme
- Belichaming en beleving
- Persoonlijk en relationeel
- Groeigericht en procesmatig
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: holisme?
- Niet enkel deficiet mens maar mogelijkheden gehele persoon (fully
human)
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: anti-reductionisme?
- Gehele mens <-> meer dan opdelen “psyche” in driften, mechanismen,
processen…
- -> typische thema: the “self” (zelfwaardering, zelfbeeld, search of self)
- Rank 1934: man is born beyond psycho and dies beyond it
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: anti-determinisme?
- Mens niet volledig gedetermineerd door leerprocessen, geschiedenis, bio
- Vrije wil – menselijk gedrag nooit volledig voorspellen/kennen
- Iedere persoon is uniek (ook elke begeleiding/therapie)
Consequentie anti-determinisme in therapie?
- Symptoom enkel begrijpen in context leven (inhoud) als hoe de c hun
leven beleven (proces). Prob zijn uitdrukkingen van hoe ons verhouden
met ons bestaan (existentieel)
, - Aandacht pijn, lijden en talenten, krachten, groei (vaak verweven Taft
1933)
Consequentie gedeeld mensbeeld?
- Van anti-diagnostisch -> trans-diagnostisch/proces diagnostische
benadering
- Aandacht voor fact die voorkomen over verschillende psychopatho heen:
o Emotie-regulatie
o Verwerking + verdieping beleving
o Zelfbeeld + zelfwaardering
o Keuzes, existentiële thema’s
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: belichaming en beleving?
- Menselijke beleving -> belichaamd
- Belichaamde beleving + gevoelswereld primair: hoe iets ervaren en of
belangrijk vinden
- Lived experience (beleving) -> fenomenologische <-> rationeel-cogn
benadering mens
Wat is consequentie belichaming en beleving in therapie?
- Nadruk op beleving + faciliteren experientiele zelf-exploratie/zelfreflectie
in humanisme
o Gevoelens, emoties, felt sense (beleving -> to experience): Hier en
nu
o Inzetten specifieke experientiele methodes
o Lichaamsgerichte interventies
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: Persoonlijk en relationeel
- Mensen belichaamd + leven op eigen unieke persoonlijke manier
- Ook relationele wezens: voortdurende interactie zelf en omgeving
Wat is consequentie persoonlijk en relationeel in therapie?
- Elke th is persoonlijk, uniek en onherhaalbaar gebeuren: Geen strikte
voorschriften
o Wel intense training in persoonsvorming, relationele vaardigheid en
interventietraining om met uniciteit c en t een proces af te leggen
- Ook t is persoonlijk en authentiek aanwezig (gedisciplineerde
medemenselijkheid): therapeutische relatie
Wat is belang therapeutische relatie in therapie?
- Ontmoeting: I-thou
- Voldoende veiligheid om te exploreren (Maslow <-> Kaufman)
- Th relatie op zich is een corrigerende ervaring
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: Groeigericht en procesmatig?
- Noodzaak veiligheid + zelf willen verbeteren, groeien, zinvol + authentiek
bestaan leiden
- Zelfactualisatie en zelftranscendentie
Humanistische en existentiële benadering (les 13- 18)
13: Humanistische en existentiële benadering: introductie
The third force/derde kracht beweging
- Reactie op mechanistische, benadering mens: behaviorisme en
psychoanalyse
- Buhler: wat is mensheid?: unique humaneness -> Humanisme: 3rd force
- Publicaties Buhler, Malsow, Rogers etc.: geïnteresseerd menselijke
centraal in psycho
- -> invloed op theorieën: pos psycho (wat goed), SDT…
Typische onderzoeksdomeinen 3rd force
- Belichaamde, Betekenis, levensdoelen: existentiële thema’s
- Talenten, mogelijkheden, Groei, zelfactualisatie, zelf-integratie, zelf inzicht
- Relatie, persoonlijke aanwezigheid, presence, authenticiteit, empathie
- Niet-weten, intuïtie, spiritualiteit, transcendente
- Mede menselijkheid (humanity) en uniciteit
Maslow 1908-1970
- 1 vd grondleggers humanisme: ipv problematische, wat is psychische
gezondheid/ontw?
- Studie succesvolle mensen/sits waarbij voorbij zelf groeien (peak
experiences)
o door taboes: interesse pos menselijke: groei, zelfontplooiing,
gevoelens, zingeving, transcendentie, altruïsme
- Ook: behoefte aan veiligheid en zelfontplooiing
Maslow: behoefte veiligheid
- Behoefte veiligheid (deficiency D needs) en groei (being B needs), 5
basisbehoeftes (geen piramide):
o D: fysiological needs (water, voedsel)
o D: safety (security, stability)
o D: belonging-love
o D: self-esteem
o B: self-actualisation
- Als geen veiligheid–angst + insecurity-cycle: emotionele, relationele prob
+ criminaliteit
- Mensen niet slecht -> onveiligheid ervaringen duwen zo worden
Maslow: behoefte groei
- Mensen ook nood aan groei: zelfontplooiing, zelfactualisatie,
zelftranscendentie
o Iemand zijn en worden
o Betekenisvol leven hebben
o Iets bijdragen
- -> hier niet aan voldoen ook leed
,Kaufman (2020)
- Aangepaste humanistisch psycho visie obv Maslow en hedendaags psycho
onderzoek
- Geen hiërarchie, proces georiënteerd
o Proces levensweg: schip: security (safety, connection, self-esteem)
o Richting leven: vooruitdrijft: zeil: growth (exploration, love, purpose)
o Zee: eigen existentiële gegevenheden: existentiële thema’s
- Grootste capaciteit: zelf overstijgen en deel van iets groters (geheel):
transcendance
Wat zijn existentiële thema’s (Yalom) gebruikt door Kaufman?
- Dood, eindigheid en beperkingen
- Vrijheid, keuze en verantwoordelijkheid
- Existentiële isolatie en verbondenheid
- Zinloosheid en zingeving
Humanistisch-existentieel mensbeeld: Gedeeld mensbeeld
- Onderzoek + Th visie
- Holisme, anti-reductionisme en anti-determinisme
- Belichaming en beleving
- Persoonlijk en relationeel
- Groeigericht en procesmatig
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: holisme?
- Niet enkel deficiet mens maar mogelijkheden gehele persoon (fully
human)
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: anti-reductionisme?
- Gehele mens <-> meer dan opdelen “psyche” in driften, mechanismen,
processen…
- -> typische thema: the “self” (zelfwaardering, zelfbeeld, search of self)
- Rank 1934: man is born beyond psycho and dies beyond it
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: anti-determinisme?
- Mens niet volledig gedetermineerd door leerprocessen, geschiedenis, bio
- Vrije wil – menselijk gedrag nooit volledig voorspellen/kennen
- Iedere persoon is uniek (ook elke begeleiding/therapie)
Consequentie anti-determinisme in therapie?
- Symptoom enkel begrijpen in context leven (inhoud) als hoe de c hun
leven beleven (proces). Prob zijn uitdrukkingen van hoe ons verhouden
met ons bestaan (existentieel)
, - Aandacht pijn, lijden en talenten, krachten, groei (vaak verweven Taft
1933)
Consequentie gedeeld mensbeeld?
- Van anti-diagnostisch -> trans-diagnostisch/proces diagnostische
benadering
- Aandacht voor fact die voorkomen over verschillende psychopatho heen:
o Emotie-regulatie
o Verwerking + verdieping beleving
o Zelfbeeld + zelfwaardering
o Keuzes, existentiële thema’s
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: belichaming en beleving?
- Menselijke beleving -> belichaamd
- Belichaamde beleving + gevoelswereld primair: hoe iets ervaren en of
belangrijk vinden
- Lived experience (beleving) -> fenomenologische <-> rationeel-cogn
benadering mens
Wat is consequentie belichaming en beleving in therapie?
- Nadruk op beleving + faciliteren experientiele zelf-exploratie/zelfreflectie
in humanisme
o Gevoelens, emoties, felt sense (beleving -> to experience): Hier en
nu
o Inzetten specifieke experientiele methodes
o Lichaamsgerichte interventies
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: Persoonlijk en relationeel
- Mensen belichaamd + leven op eigen unieke persoonlijke manier
- Ook relationele wezens: voortdurende interactie zelf en omgeving
Wat is consequentie persoonlijk en relationeel in therapie?
- Elke th is persoonlijk, uniek en onherhaalbaar gebeuren: Geen strikte
voorschriften
o Wel intense training in persoonsvorming, relationele vaardigheid en
interventietraining om met uniciteit c en t een proces af te leggen
- Ook t is persoonlijk en authentiek aanwezig (gedisciplineerde
medemenselijkheid): therapeutische relatie
Wat is belang therapeutische relatie in therapie?
- Ontmoeting: I-thou
- Voldoende veiligheid om te exploreren (Maslow <-> Kaufman)
- Th relatie op zich is een corrigerende ervaring
Wat is gedeeld onderdeel mensbeeld: Groeigericht en procesmatig?
- Noodzaak veiligheid + zelf willen verbeteren, groeien, zinvol + authentiek
bestaan leiden
- Zelfactualisatie en zelftranscendentie
