Hoorcollege week 7
, Huidkanker
Anatomie
Epidermis = opperhuid; geen bloedvaten, ontstaan meeste huidkankers, bevat keratinocyten, melanocyten,
langerhangscellen en merkelcellen
Dermis = lederhuid; goed doorbloed, bestaat uit bindweefsel, collageen en elastine, bevat haarfollikels,
talgklieren, zweetklieren, zenuwuiteinden en bloed- en fymfevaten
Subcutis = onderhuids vetweefsel; bestaat uit vetweefsel, bindweefsel en grotere bloedvaten
Fysiologie
Barrièrefunctie: bescherming tegen fysieke, chemische, microbiële en UV-schade
Thermoregulatie: doormiddel van vasodilatie en vasoconstrictie van bloedvaten
Zintuigelijk: receptoren voor druk, tast, pijn en temperatuur
Immunologisch: langerhanscellen vangen antigenen op en activeren immuunsysteem
Vitamine D-synthese: UVB-straling zet 7-dehydrocholesterom om in vitamine D3
Pigmentatie: melanocyten produceren melanine -> wordt opgeslagen in keratinocyten, beschermt DNA tegen
Uv-straling
Excretie en absorptie
Wondgenezing: ontsteking -> celproliferatie -> regeneratie
Uv-straling
Soorten
Soort Golflengte Effect Penetratie / radiation Op aarde?
UVA 320-400 mm Veroudering Tot in de dermis Ja, hele jaar aanwezig
UVB 280-320 mm Zonnebrand + vitamine D Tot in de epidermis Ja, vooral in de lente en
synthese zomer
UVC 100-280 mm Extreem schadelijk, maar bereikt Tegengehouden door ozonlaag Nee
de aarde niet
Effecten
Acuut: huidbeschadiging polymorfe lichteruptie = zonneallergie; jeukende bultjes of blaasjas na zonblootstelling
Chronisch: photoaging = huidveroudering: rimpels, pigmentvlekken en verlies elasticiteit
Positief: vitamine D-synthese; goed voor botgezondheid, immuunsysteem, spierfunctie en preventieve werking
sommige kankervormen
UV-index
Internationale maat voor UV-stralingssterkte
UV-index >3 -> zonbescherming aanbevolen, voldoende vitamine D productie
3x per week onbedekt hoofd, armen en benen
15-30 min zonder zonnebrandcreme
Risicogroepen voor tekort vitamine D; donkere huid, binnenblijvers, ouderen, bedekte kleding door cultuur of
religie en zwangeren
Huid tot +- 18 jaar gevoeliger voor UV-schade
Zonverbranding jonge leeftijd -> hogere kans huidkanker latere levenfase
Tanorexia
Obsessieve behoefte aan zonnen of zonnebank
Overmatige UV-blootstelling
Vaak sociale of moeder-dochter dynamiek
Verhoogd risico melanoom
Nationaal actieplan huidkanker
Jaarlijkse stijging incidentiecijfers huidkanker: 5-9% = grootste toename kanker in Nederland
Effect van preventie pas na 15- 20 jaar zichtbaar!
In Nederland veel en onbeschermd zonnen + gebruik van zonnebanken
Druk op zorg neemt toe door overbelasting tweedelijnszorg + meer consulten, behandelingen en controles
, Huidkanker
Anatomie
Epidermis = opperhuid; geen bloedvaten, ontstaan meeste huidkankers, bevat keratinocyten, melanocyten,
langerhangscellen en merkelcellen
Dermis = lederhuid; goed doorbloed, bestaat uit bindweefsel, collageen en elastine, bevat haarfollikels,
talgklieren, zweetklieren, zenuwuiteinden en bloed- en fymfevaten
Subcutis = onderhuids vetweefsel; bestaat uit vetweefsel, bindweefsel en grotere bloedvaten
Fysiologie
Barrièrefunctie: bescherming tegen fysieke, chemische, microbiële en UV-schade
Thermoregulatie: doormiddel van vasodilatie en vasoconstrictie van bloedvaten
Zintuigelijk: receptoren voor druk, tast, pijn en temperatuur
Immunologisch: langerhanscellen vangen antigenen op en activeren immuunsysteem
Vitamine D-synthese: UVB-straling zet 7-dehydrocholesterom om in vitamine D3
Pigmentatie: melanocyten produceren melanine -> wordt opgeslagen in keratinocyten, beschermt DNA tegen
Uv-straling
Excretie en absorptie
Wondgenezing: ontsteking -> celproliferatie -> regeneratie
Uv-straling
Soorten
Soort Golflengte Effect Penetratie / radiation Op aarde?
UVA 320-400 mm Veroudering Tot in de dermis Ja, hele jaar aanwezig
UVB 280-320 mm Zonnebrand + vitamine D Tot in de epidermis Ja, vooral in de lente en
synthese zomer
UVC 100-280 mm Extreem schadelijk, maar bereikt Tegengehouden door ozonlaag Nee
de aarde niet
Effecten
Acuut: huidbeschadiging polymorfe lichteruptie = zonneallergie; jeukende bultjes of blaasjas na zonblootstelling
Chronisch: photoaging = huidveroudering: rimpels, pigmentvlekken en verlies elasticiteit
Positief: vitamine D-synthese; goed voor botgezondheid, immuunsysteem, spierfunctie en preventieve werking
sommige kankervormen
UV-index
Internationale maat voor UV-stralingssterkte
UV-index >3 -> zonbescherming aanbevolen, voldoende vitamine D productie
3x per week onbedekt hoofd, armen en benen
15-30 min zonder zonnebrandcreme
Risicogroepen voor tekort vitamine D; donkere huid, binnenblijvers, ouderen, bedekte kleding door cultuur of
religie en zwangeren
Huid tot +- 18 jaar gevoeliger voor UV-schade
Zonverbranding jonge leeftijd -> hogere kans huidkanker latere levenfase
Tanorexia
Obsessieve behoefte aan zonnen of zonnebank
Overmatige UV-blootstelling
Vaak sociale of moeder-dochter dynamiek
Verhoogd risico melanoom
Nationaal actieplan huidkanker
Jaarlijkse stijging incidentiecijfers huidkanker: 5-9% = grootste toename kanker in Nederland
Effect van preventie pas na 15- 20 jaar zichtbaar!
In Nederland veel en onbeschermd zonnen + gebruik van zonnebanken
Druk op zorg neemt toe door overbelasting tweedelijnszorg + meer consulten, behandelingen en controles
