• HR 1 oktober 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZC2977, NJ 2000/207 (Geurtzen/Kampstaal).
ondanks de wetgever een limitatieve regeling beoogde, een redelijke en op de praktijk
afgestemde uitleg met zich meebrengt dat het beding niet vernietigt kan worden,
indien de wederpartij het beding ten tijde van het sluiten van de overeenkomst kende
of geacht kon worden ermee bekend te zijn. Dit is het geval wanneer partijen
regelmatig zaken hebben gedaan en de AV al bij een eerdere overeenkomst ter hand is
gesteld. Daarnaast kunnen zich er ook omstandigheden voordoen waarin een beroep
op de vernietigbaarheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar is.
• HR 12 augustus 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT7337, NJ 2005/467 (CBB/JPO). Pre-
contractuele fase in beginsel mag een ieder mag onderhandelingen afbreken, tenzij
het gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen daaraan in de weg staat of met
andere omstandigheden van het geval onaanvaardbaar zou zijn. Daarbij worden de
mate waarin de afbrekende partij heeft bijgedragen aan het gerechtvaardigd
totstandkomingsvertrouwen en de belangen van de deze partij meegewogen. Partijen
hebben de plicht om rekening te houden met elkaars belangen.
• HR 2 december 2011, ECLI:NL:HR:2011:BT6684, NJ 2011/574 (Linthorst/Echoput)
Gerechtvaardigd vertrouwen dat de wederpartij de AV heeft aanvaarding geval van het niet
toevoegen van de AV de gebruiker van de AV mag er gerechtvaardigd op vertrouwen dat de
wederpartij zijn AV heeft aanvaard, indien partijen professionele partijen zijn, partijen uitvoerig
met elkaar hebben onderhandeld, waarbij er naar zijn AV is verwezen (er is al eerder naar de AV
verwezen), de AV al (bij een eerdere overeenkomst) zijn bijgevoegd (terhandstelling) en indien
de wederpartij nooit afwijzend op de toepasselijkheid van de AV heeft gereageerd dit zijn 5
gezichtspunten
Verplichte opdrachten voor de werkgroep
Casussen oplossen:
1. Leerstuk
2. Rechtsvraag
3. Juridisch kader
4. Toepassen kader op de feiten
5. Conclusie
,Casuspositie Horeca Totaal
Horeca Food B.V. (hierna Food) te Haarlem is een van de grootste Nederlandse leveranciers van
producten die worden gebruikt in de horeca (food en non-food). Zij levert deze producten niet
alleen aan horecabedrijven in heel Nederland, maar ook aan tussenleveranciers van horecaproducten
die op hun beurt deze producten weer doorverkopen aan horecabedrijven en particulieren. Die
particulieren kunnen ook rechtstreeks bij Food terecht voor hun bestellingen. Er werken ongeveer
250 mensen bij Food.
Passie voor Horeca B.V. (hierna Passie) is een tussenleverancier van horecaproducten. Zij levert
deze producten hoofdzakelijk aan horecabedrijven en particulieren die zijn gevestigd in de
noordelijke provincies van ons land. Er werken ongeveer 90 mensen bij Passie.
Food brengt op verzoek van Passie een offerte uit voor de levering van 1200 parelhoenfilets. Aan de
onderkant van het briefpapier dat Food gebruikt om haar offerte uit te brengen, staat in
voorbedrukte letters vermeld:
“Op al onze overeenkomsten zijn de Algemene Voorwaarden voor de Levering van
Horecaproducten van toepassing”. In deze algemene voorwaarden is in art. 9b bepaald dat de
gebruiker van de algemene voorwaarden alleen aansprakelijk is voor directe schade.
Nadat Passie de offerte van Food heeft ontvangen, vinden er mondelinge onderhandelingen tussen
partijen plaats. Deze onderhandelingen worden een aantal keren onderbroken door aangepaste
offertes van de zijde van Food. In al die offertes verwijst Food aan de onderkant van het gebruikte
briefpapier naar de Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten. De laatste
offerte van Food wordt uitgebracht op 20 november 2018. Op 21 november 2018 hebben partijen
mondeling overleg met elkaar over die laatste offerte. Dat overleg verloopt zo goed dat Food denkt
dat Passie die offerte heeft aanvaard en dat er wilsovereenstemming tussen partijen is bereikt. Zij
stuurt daarom op 22 november 2018 een opdrachtbevestiging aan Passie waarin onder andere staat
vermeld: “Hierbij doen wij u een opdrachtbevestiging toekomen voor de levering van 1200
parelhoenfilets een en ander volgens onze offerte
d.d. 20 november 2018 en ons gesprek van 21 november 2018”. In de opdrachtbevestiging wordt
geen melding gemaakt van de toepasselijkheid van enigerlei algemene voorwaarden op de
overeenkomst. Op 23 november 2018 stuurt Passie de opdrachtbevestiging ondertekend retour aan
Food.
De parelhoenfilets die Food vervolgens in de aanloop naar de kerstdagen van 2018 aan Passie
levert, blijken te zijn besmet met de salmonellabacterie. Passie ontvangt van haar klanten diverse
claims tot vergoeding van zowel directe als indirecte schade die door de besmetting veroorzaakt is.
Passie spreekt Food aan tot vergoeding van deze schade. Geconfronteerd met die schadeclaim stelt
Food zich op het standpunt dat zij slechts voor vergoeding van de directe schade aansprakelijk is op
grond van art. 9b van de Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten. Passie
,stelt zich vervolgens op het standpunt dat die algemene voorwaarden niet op de overeenkomst van
toepassing zijn, aangezien in de door partijen ondertekende opdrachtbevestiging niet van de
toepasselijkheid van enigerlei algemene voorwaarden wordt gerept.
Opdracht 1
Beoordeel het standpunt van Passie.
Leerstuk: Toepasselijkheid van de algemene voorwaarden
Rechtsvraag: Zijn de algemene voorwaarden van Food van toepassing op de overeenkomst tussen
Food en Passie?
Regel: art 3:33, 6:217, 231 sub a, Linthorst/ Echoput
Toepassing: Passie stelt dat de AV van Food niet op de overeenkomst van toepassing zijn, omdat er
op de ondertekende opdrachtbevestiging niet staat dat de AV van Food erop van toepassing zijn.
Gesteld kan worden dat er tussen Food en Passie een geldige overeenkomst is ontstaan ex art 6:217
BW. Er is namelijk sprake van een aanbod voor het leveren van 1200parelhoenfilets door Food,
welke door Passie is aanvaard door ondertekening van de opdrachtbevestiging, waarbij er sprake is
van wilsovereenstemming ex art 3:33 BW. Ex art 3:35 mocht Food er van uitgaan dat Passie de wil
had om aan de AV van Fod gebonden te zijn. Het beding van Food is een algemene voorwaarde in
de zin van art 6:231 sub a BW, aangezien het een beding is dat is opgesteld om in een aantal
overeenkomsten te worden opgenomen en het niet de kern van de prestatie omvat.
Uit het arrest Linthorst/ Echoput (ro. 3.6.4) blijkt dat de gebruiker van de AV, ondanks het feit dat er
in de opdrachtbevestiging niet naar zijn AV wordt verwezen, er gerechtvaardigd op mocht
vertrouwen dat zijn AV wel door de wederpartij waren geaccepteerd, indien hij een professionele
partij is, tijdens de uitvoerige onderhandelingen er steeds naar zijn AV heeft verwezen en de
wederpartij er niet afwijzend op heeft gereageerd.
Food en Passie zijn professionele partijen, aangezien Food een van Nederlands grootste
leveranciers van horecaproducten is en Passie een tussenleverancier van deze horecaproducten is.
Uit de casus blijkt dat na de eerste offerte er mondelinge onderhandelingen hebben
plaatsgevonden, die steeds door aangepaste offertes werden onderbroken. Er is dus wel sprake van
uitvoerige onderhandelingen. Op deze offertes werd er steeds naar de algemene voorwaarden van
Food verwezen. De laatste onderhandeling van de laatste offerte verliep zo goed, dat Food denkt
dat Passie de offerte heeft aanvaard en er dus wilsovereenstemming is. De opdrachtbevestiging is
door Passie ondertekend. Uit de casus blijkt niet dat Passie afwijzend op de eerdere offertes waarbij
verwezen werd naar de AV van Food heeft gereageerd. Hierdoor mocht Food er gerechtvaardigd op
vertrouwen dat Passie wel wilde dat de AV van Food op de overeenkomst van toepassing zijn
Conclusie: Aan de hand van deze omstandigheden kan er dus gesteld worden dat de AV van Food
wel van toepassing zijn op de desbetreffende offerte (overeenkomst) tussen Food en Passie. Het
standpunt van Passie is dus onjuist.
(Vervolg)
, Stel nu dat Passie, anders dan hierboven werd verondersteld, na ontvangst van de eerste offerte van
Food een brief aan Food zou hebben verstuurd met daarin de mededeling dat zij die offerte
aanvaardt. Op het door Passie gebruikte briefpapier staat aan de onderzijde in voorbedrukte letters
vermeld:
‘Op al onze overeenkomsten zijn de Algemene Voorwaarden van Passie voor Horeca B.V. van
toepassing’.
Opdracht 2
Beoordeel welke algemene voorwaarden zijn (in beginsel) van toepassing op de tussen partijen
gesloten overeenkomst.
Leerstuk: Battle of forms. Toepasselijkheid algemene voorwaarden
Rechtsvraag: Wiens algemene voorwaarden zijn van toepassing op de overeenkomst?
Regel: art 6:217, 231 sub a, 225 lid 3 BW
Toepassing: Op de eerste offerte van Food werd er verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor
de Levering van Horecaproducten. Dit wilt zeggen dat Food aangeeft dat haar eigen AV op de
overeenkomst van toepassing zijn. Dit is het aanbod van Food ex art 6:217 BW. Passie heeft deze
offerte vervolgens aanvaardt (art 6:217 BW), maar haar eigen AV op de overeenkomst van
toepassing verklaard. Aan de hand hiervan kan er gesteld worden dat aanbod en aanvaarding naar
verschillende algemene voorwaarden verwijzen. Aangezien Passie haar eigen algemene voorwaarden
van toepassing verklaart, maar de AV van Food niet uitdrukkelijk van de hand wijst, kan ogv art 6:225
lid 3 gesteld worden dat er aan haar AV geen werking toekomt. Zij heeft namelijk slechts haar eigen
AV van toepassing verklaard.
Conclusie: De algemene voorwaarden van Food zijn van toepassing op de overeenkomst ogv art
6:225 lid 3 BW.
(Vervolg)
Stel dat Passie zich op het standpunt stelt dat zij met de brief die zij in reactie op de offerte van
Food aan Food heeft verstuurd (zie daarvoor vraag 2) weliswaar heeft verklaard de gelding van de
Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten te aanvaarden, maar dat die
verklaring niet betekende dat zij zich ook wilde binden aan artikel 9b van die voorwaarden, omdat
Food bij het sluiten van de overeenkomst moest begrijpen dat zij de inhoud van het beding niet
kende. Dat zo zijnde, is Passie van mening dat zij niet aan art. 9b is gebonden.
Opdracht 3
ondanks de wetgever een limitatieve regeling beoogde, een redelijke en op de praktijk
afgestemde uitleg met zich meebrengt dat het beding niet vernietigt kan worden,
indien de wederpartij het beding ten tijde van het sluiten van de overeenkomst kende
of geacht kon worden ermee bekend te zijn. Dit is het geval wanneer partijen
regelmatig zaken hebben gedaan en de AV al bij een eerdere overeenkomst ter hand is
gesteld. Daarnaast kunnen zich er ook omstandigheden voordoen waarin een beroep
op de vernietigbaarheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar is.
• HR 12 augustus 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT7337, NJ 2005/467 (CBB/JPO). Pre-
contractuele fase in beginsel mag een ieder mag onderhandelingen afbreken, tenzij
het gerechtvaardigd totstandkomingsvertrouwen daaraan in de weg staat of met
andere omstandigheden van het geval onaanvaardbaar zou zijn. Daarbij worden de
mate waarin de afbrekende partij heeft bijgedragen aan het gerechtvaardigd
totstandkomingsvertrouwen en de belangen van de deze partij meegewogen. Partijen
hebben de plicht om rekening te houden met elkaars belangen.
• HR 2 december 2011, ECLI:NL:HR:2011:BT6684, NJ 2011/574 (Linthorst/Echoput)
Gerechtvaardigd vertrouwen dat de wederpartij de AV heeft aanvaarding geval van het niet
toevoegen van de AV de gebruiker van de AV mag er gerechtvaardigd op vertrouwen dat de
wederpartij zijn AV heeft aanvaard, indien partijen professionele partijen zijn, partijen uitvoerig
met elkaar hebben onderhandeld, waarbij er naar zijn AV is verwezen (er is al eerder naar de AV
verwezen), de AV al (bij een eerdere overeenkomst) zijn bijgevoegd (terhandstelling) en indien
de wederpartij nooit afwijzend op de toepasselijkheid van de AV heeft gereageerd dit zijn 5
gezichtspunten
Verplichte opdrachten voor de werkgroep
Casussen oplossen:
1. Leerstuk
2. Rechtsvraag
3. Juridisch kader
4. Toepassen kader op de feiten
5. Conclusie
,Casuspositie Horeca Totaal
Horeca Food B.V. (hierna Food) te Haarlem is een van de grootste Nederlandse leveranciers van
producten die worden gebruikt in de horeca (food en non-food). Zij levert deze producten niet
alleen aan horecabedrijven in heel Nederland, maar ook aan tussenleveranciers van horecaproducten
die op hun beurt deze producten weer doorverkopen aan horecabedrijven en particulieren. Die
particulieren kunnen ook rechtstreeks bij Food terecht voor hun bestellingen. Er werken ongeveer
250 mensen bij Food.
Passie voor Horeca B.V. (hierna Passie) is een tussenleverancier van horecaproducten. Zij levert
deze producten hoofdzakelijk aan horecabedrijven en particulieren die zijn gevestigd in de
noordelijke provincies van ons land. Er werken ongeveer 90 mensen bij Passie.
Food brengt op verzoek van Passie een offerte uit voor de levering van 1200 parelhoenfilets. Aan de
onderkant van het briefpapier dat Food gebruikt om haar offerte uit te brengen, staat in
voorbedrukte letters vermeld:
“Op al onze overeenkomsten zijn de Algemene Voorwaarden voor de Levering van
Horecaproducten van toepassing”. In deze algemene voorwaarden is in art. 9b bepaald dat de
gebruiker van de algemene voorwaarden alleen aansprakelijk is voor directe schade.
Nadat Passie de offerte van Food heeft ontvangen, vinden er mondelinge onderhandelingen tussen
partijen plaats. Deze onderhandelingen worden een aantal keren onderbroken door aangepaste
offertes van de zijde van Food. In al die offertes verwijst Food aan de onderkant van het gebruikte
briefpapier naar de Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten. De laatste
offerte van Food wordt uitgebracht op 20 november 2018. Op 21 november 2018 hebben partijen
mondeling overleg met elkaar over die laatste offerte. Dat overleg verloopt zo goed dat Food denkt
dat Passie die offerte heeft aanvaard en dat er wilsovereenstemming tussen partijen is bereikt. Zij
stuurt daarom op 22 november 2018 een opdrachtbevestiging aan Passie waarin onder andere staat
vermeld: “Hierbij doen wij u een opdrachtbevestiging toekomen voor de levering van 1200
parelhoenfilets een en ander volgens onze offerte
d.d. 20 november 2018 en ons gesprek van 21 november 2018”. In de opdrachtbevestiging wordt
geen melding gemaakt van de toepasselijkheid van enigerlei algemene voorwaarden op de
overeenkomst. Op 23 november 2018 stuurt Passie de opdrachtbevestiging ondertekend retour aan
Food.
De parelhoenfilets die Food vervolgens in de aanloop naar de kerstdagen van 2018 aan Passie
levert, blijken te zijn besmet met de salmonellabacterie. Passie ontvangt van haar klanten diverse
claims tot vergoeding van zowel directe als indirecte schade die door de besmetting veroorzaakt is.
Passie spreekt Food aan tot vergoeding van deze schade. Geconfronteerd met die schadeclaim stelt
Food zich op het standpunt dat zij slechts voor vergoeding van de directe schade aansprakelijk is op
grond van art. 9b van de Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten. Passie
,stelt zich vervolgens op het standpunt dat die algemene voorwaarden niet op de overeenkomst van
toepassing zijn, aangezien in de door partijen ondertekende opdrachtbevestiging niet van de
toepasselijkheid van enigerlei algemene voorwaarden wordt gerept.
Opdracht 1
Beoordeel het standpunt van Passie.
Leerstuk: Toepasselijkheid van de algemene voorwaarden
Rechtsvraag: Zijn de algemene voorwaarden van Food van toepassing op de overeenkomst tussen
Food en Passie?
Regel: art 3:33, 6:217, 231 sub a, Linthorst/ Echoput
Toepassing: Passie stelt dat de AV van Food niet op de overeenkomst van toepassing zijn, omdat er
op de ondertekende opdrachtbevestiging niet staat dat de AV van Food erop van toepassing zijn.
Gesteld kan worden dat er tussen Food en Passie een geldige overeenkomst is ontstaan ex art 6:217
BW. Er is namelijk sprake van een aanbod voor het leveren van 1200parelhoenfilets door Food,
welke door Passie is aanvaard door ondertekening van de opdrachtbevestiging, waarbij er sprake is
van wilsovereenstemming ex art 3:33 BW. Ex art 3:35 mocht Food er van uitgaan dat Passie de wil
had om aan de AV van Fod gebonden te zijn. Het beding van Food is een algemene voorwaarde in
de zin van art 6:231 sub a BW, aangezien het een beding is dat is opgesteld om in een aantal
overeenkomsten te worden opgenomen en het niet de kern van de prestatie omvat.
Uit het arrest Linthorst/ Echoput (ro. 3.6.4) blijkt dat de gebruiker van de AV, ondanks het feit dat er
in de opdrachtbevestiging niet naar zijn AV wordt verwezen, er gerechtvaardigd op mocht
vertrouwen dat zijn AV wel door de wederpartij waren geaccepteerd, indien hij een professionele
partij is, tijdens de uitvoerige onderhandelingen er steeds naar zijn AV heeft verwezen en de
wederpartij er niet afwijzend op heeft gereageerd.
Food en Passie zijn professionele partijen, aangezien Food een van Nederlands grootste
leveranciers van horecaproducten is en Passie een tussenleverancier van deze horecaproducten is.
Uit de casus blijkt dat na de eerste offerte er mondelinge onderhandelingen hebben
plaatsgevonden, die steeds door aangepaste offertes werden onderbroken. Er is dus wel sprake van
uitvoerige onderhandelingen. Op deze offertes werd er steeds naar de algemene voorwaarden van
Food verwezen. De laatste onderhandeling van de laatste offerte verliep zo goed, dat Food denkt
dat Passie de offerte heeft aanvaard en er dus wilsovereenstemming is. De opdrachtbevestiging is
door Passie ondertekend. Uit de casus blijkt niet dat Passie afwijzend op de eerdere offertes waarbij
verwezen werd naar de AV van Food heeft gereageerd. Hierdoor mocht Food er gerechtvaardigd op
vertrouwen dat Passie wel wilde dat de AV van Food op de overeenkomst van toepassing zijn
Conclusie: Aan de hand van deze omstandigheden kan er dus gesteld worden dat de AV van Food
wel van toepassing zijn op de desbetreffende offerte (overeenkomst) tussen Food en Passie. Het
standpunt van Passie is dus onjuist.
(Vervolg)
, Stel nu dat Passie, anders dan hierboven werd verondersteld, na ontvangst van de eerste offerte van
Food een brief aan Food zou hebben verstuurd met daarin de mededeling dat zij die offerte
aanvaardt. Op het door Passie gebruikte briefpapier staat aan de onderzijde in voorbedrukte letters
vermeld:
‘Op al onze overeenkomsten zijn de Algemene Voorwaarden van Passie voor Horeca B.V. van
toepassing’.
Opdracht 2
Beoordeel welke algemene voorwaarden zijn (in beginsel) van toepassing op de tussen partijen
gesloten overeenkomst.
Leerstuk: Battle of forms. Toepasselijkheid algemene voorwaarden
Rechtsvraag: Wiens algemene voorwaarden zijn van toepassing op de overeenkomst?
Regel: art 6:217, 231 sub a, 225 lid 3 BW
Toepassing: Op de eerste offerte van Food werd er verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor
de Levering van Horecaproducten. Dit wilt zeggen dat Food aangeeft dat haar eigen AV op de
overeenkomst van toepassing zijn. Dit is het aanbod van Food ex art 6:217 BW. Passie heeft deze
offerte vervolgens aanvaardt (art 6:217 BW), maar haar eigen AV op de overeenkomst van
toepassing verklaard. Aan de hand hiervan kan er gesteld worden dat aanbod en aanvaarding naar
verschillende algemene voorwaarden verwijzen. Aangezien Passie haar eigen algemene voorwaarden
van toepassing verklaart, maar de AV van Food niet uitdrukkelijk van de hand wijst, kan ogv art 6:225
lid 3 gesteld worden dat er aan haar AV geen werking toekomt. Zij heeft namelijk slechts haar eigen
AV van toepassing verklaard.
Conclusie: De algemene voorwaarden van Food zijn van toepassing op de overeenkomst ogv art
6:225 lid 3 BW.
(Vervolg)
Stel dat Passie zich op het standpunt stelt dat zij met de brief die zij in reactie op de offerte van
Food aan Food heeft verstuurd (zie daarvoor vraag 2) weliswaar heeft verklaard de gelding van de
Algemene Voorwaarden voor de Levering van Horecaproducten te aanvaarden, maar dat die
verklaring niet betekende dat zij zich ook wilde binden aan artikel 9b van die voorwaarden, omdat
Food bij het sluiten van de overeenkomst moest begrijpen dat zij de inhoud van het beding niet
kende. Dat zo zijnde, is Passie van mening dat zij niet aan art. 9b is gebonden.
Opdracht 3
