TOETS INLEIDING WONDZORG
Jet Gertenaar
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Theorie............................................................................................................... 4
1.2. Anatomie en fysiologie..................................................................................................4
1.2.1. Functies van de huid..............................................................................................4
1.2.2. Structuur van de huid.............................................................................................4
1.3. Wonden........................................................................................................................ 5
1.3.1. Definitie.................................................................................................................. 5
1.3.2. Fasen in de wondgenezing....................................................................................5
1.3.3. Typen wondgenezing.............................................................................................6
1.4. Factoren die de wondgenezing beïnvloeden................................................................7
1.4.1. Factoren eigen aan de wond..................................................................................7
1.4.2. – 1.4.7 Factoren eigen aan de patiënt....................................................................7
1.5. Objectieve parameters voor wondbeschrijving..............................................................8
1.5.1 Anatomische lokalisatie en wondtype......................................................................8
1.5.2 De etiologie van de wond........................................................................................8
1.5.3. Diepe of oppervlakkige wond.................................................................................9
1.5.5. Type weefsel in de wond........................................................................................9
1.5.6. Verloop van het helingsproces...............................................................................9
1.5.7. Microbiologische belasting...................................................................................10
1.5.8. Wondoppervlak....................................................................................................10
1.6. Principes van wondzorg..............................................................................................10
1.6.1 Theorie van de vochtige wondgenezing................................................................10
1.6.2 TIME-principe........................................................................................................10
1.6.3. wondzorg: de verschillende stappen....................................................................10
Hoofdstuk 2: Wondreiniging en wondontsmetting..................................................................12
2.1 Inleiding....................................................................................................................... 12
2.2 Achtergrondinformatie..................................................................................................12
2.3. Definities..................................................................................................................... 12
2.4. Wondculturen nemen..................................................................................................12
2.5. Eigenschappen van een goed ontsmettingsmiddel.....................................................13
2.6. Ontsmettingsmiddelen................................................................................................13
2.6.1. Algemeen.............................................................................................................13
2.6.2. Alcoholen..............................................................................................................13
2.6.3. Chloorhexidine.....................................................................................................13
2.6.4. Chloorverbindingen..............................................................................................13
2.6.5. Jodium en jodiumverbindingen.............................................................................13
2
, 2.6.6. HAC..................................................................................................................... 13
2.6.7. Waterstofperoxide................................................................................................14
2.6.8. Eosine..................................................................................................................14
2.6.9. Azijnzuur...............................................................................................................14
Topische antibiotica...........................................................................................................14
Systemische antibiotica.....................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Wondafdekking.................................................................................................15
4.1. Inleiding...................................................................................................................... 15
4.1.1. Ontwikkeling van de verbandmaterialen...............................................................15
4.1.2 Het ideale verband................................................................................................15
4.2. Verschillende soorten wondafdekking.........................................................................15
4.2.1 Absorberende gaasverbanden..............................................................................16
4.2.2 Alginaten...............................................................................................................16
4.2.3 Amnionmembraan.................................................................................................16
4.2.4 Antibacteriële zalven en crèmes............................................................................16
4.2.5 Bloemsuiker, honing en suikerpasta’s...................................................................16
4.2.6 Collageenhoudende verbanden............................................................................17
4.2.7 Dextranomeren.....................................................................................................17
4.2.8 Donorhuid..............................................................................................................17
4.2.9 Eindverband..........................................................................................................17
4.2.10 Enzymatische producten.....................................................................................18
4.2.11 Gaasverbanden...................................................................................................18
4.2.12 Geïmpregneerde verbanden (“vette gazen”) zonder medicinale toevoegingen. . .18
4.2.13 Geïmpregneerde verbanden (“vette gazen”) met medicinale toevoegingen........18
4.2.14 Geurneutraliserende verbandmaterialen.............................................................18
4.2.15 Hyaluronzuurhoudende verbanden.....................................................................19
4.2.16 Hydrocolloïden....................................................................................................19
4.2.17 Gelerend vezelverband.......................................................................................19
4.2.18 Hydrogels in gelvorm...........................................................................................19
4.2.19 Hydrogels in plaatvorm........................................................................................20
4.2.20 Interactieve verbanden op basis van elektrolyten................................................20
4.2.21 Keratinocyten-enten............................................................................................20
4.2.22 Negatieve-druktherapie.......................................................................................20
4.2.23 Niet-inklevende absorberende verbanden...........................................................20
4.2.24 Niet-inklevende verbanden..................................................................................21
4.2.25 Pasta’s, crèmes en sprays om de wondranden te beschermen...........................21
4.2.26 Polyurethaanfilms................................................................................................21
2
, 4.2.27 Schuimverbanden...............................................................................................21
4.2.28 Siliconenverbanden.............................................................................................21
4.2.29 Siliconengels.......................................................................................................22
4.2.30 Superabsorberende verbanden...........................................................................22
4.2.31 Vochtige omslagen..............................................................................................22
4.2.32 Zilverhoudende verbanden..................................................................................22
4.2.33 Zilvernitraat.........................................................................................................22
4.2.34 Zwachtels............................................................................................................ 22
4.3. Verbandkeuze: welke wondbehandeling voor welk type wond?..................................22
4.3.1 T van TIME: behandeling van de necrotische wond..............................................23
4.3.2 I van TIME: behandeling van de gecontamineerde of geïnfecteerde wond...........23
4.3.3 M van TIME: behandeling van de overmatig exsuderende wond..........................24
4.3.4 E van TIME: behandeling van de niet-migrerende wondrand................................24
4.3.5 Behandeling afhankelijk van de wonddiepte..........................................................24
Hoofdstuk 19: voeding bij wondverzorging............................................................................25
19.1. Inleiding.................................................................................................................... 25
19.2. Malnutritie voorkomen...............................................................................................25
19.3. Voedingszorg: holistische aanpak.............................................................................25
19.3.1 Integrale benadering...........................................................................................25
19.4. Driestappenplan........................................................................................................25
19.5. Praktijktabellen.........................................................................................................26
19.5.1 Praktische tips.....................................................................................................26
19.6. Besluit....................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 20: wondzorg en pijn............................................................................................27
20.1. Inleiding: het belang van een goede pijnbehandeling bij wondzorg..........................27
20.2. Het pijnmechanisme.................................................................................................27
20.3. Nociceptieve pijn.......................................................................................................27
20.4. Neuropathische pijn..................................................................................................27
20.5. Typen van wondpijn..................................................................................................28
20.6. Pijnreceptie...............................................................................................................28
20.7. Beoordeling van pijn.................................................................................................28
20.8. Behandeling van wondpijn........................................................................................29
20.8.1 Medicamenteus...................................................................................................29
20.8.2 Wondzorg............................................................................................................29
20.8.3 Niet-medicamenteus...........................................................................................30
Hoofdstuk 21: contactallergie................................................................................................31
2
Jet Gertenaar
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Theorie............................................................................................................... 4
1.2. Anatomie en fysiologie..................................................................................................4
1.2.1. Functies van de huid..............................................................................................4
1.2.2. Structuur van de huid.............................................................................................4
1.3. Wonden........................................................................................................................ 5
1.3.1. Definitie.................................................................................................................. 5
1.3.2. Fasen in de wondgenezing....................................................................................5
1.3.3. Typen wondgenezing.............................................................................................6
1.4. Factoren die de wondgenezing beïnvloeden................................................................7
1.4.1. Factoren eigen aan de wond..................................................................................7
1.4.2. – 1.4.7 Factoren eigen aan de patiënt....................................................................7
1.5. Objectieve parameters voor wondbeschrijving..............................................................8
1.5.1 Anatomische lokalisatie en wondtype......................................................................8
1.5.2 De etiologie van de wond........................................................................................8
1.5.3. Diepe of oppervlakkige wond.................................................................................9
1.5.5. Type weefsel in de wond........................................................................................9
1.5.6. Verloop van het helingsproces...............................................................................9
1.5.7. Microbiologische belasting...................................................................................10
1.5.8. Wondoppervlak....................................................................................................10
1.6. Principes van wondzorg..............................................................................................10
1.6.1 Theorie van de vochtige wondgenezing................................................................10
1.6.2 TIME-principe........................................................................................................10
1.6.3. wondzorg: de verschillende stappen....................................................................10
Hoofdstuk 2: Wondreiniging en wondontsmetting..................................................................12
2.1 Inleiding....................................................................................................................... 12
2.2 Achtergrondinformatie..................................................................................................12
2.3. Definities..................................................................................................................... 12
2.4. Wondculturen nemen..................................................................................................12
2.5. Eigenschappen van een goed ontsmettingsmiddel.....................................................13
2.6. Ontsmettingsmiddelen................................................................................................13
2.6.1. Algemeen.............................................................................................................13
2.6.2. Alcoholen..............................................................................................................13
2.6.3. Chloorhexidine.....................................................................................................13
2.6.4. Chloorverbindingen..............................................................................................13
2.6.5. Jodium en jodiumverbindingen.............................................................................13
2
, 2.6.6. HAC..................................................................................................................... 13
2.6.7. Waterstofperoxide................................................................................................14
2.6.8. Eosine..................................................................................................................14
2.6.9. Azijnzuur...............................................................................................................14
Topische antibiotica...........................................................................................................14
Systemische antibiotica.....................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Wondafdekking.................................................................................................15
4.1. Inleiding...................................................................................................................... 15
4.1.1. Ontwikkeling van de verbandmaterialen...............................................................15
4.1.2 Het ideale verband................................................................................................15
4.2. Verschillende soorten wondafdekking.........................................................................15
4.2.1 Absorberende gaasverbanden..............................................................................16
4.2.2 Alginaten...............................................................................................................16
4.2.3 Amnionmembraan.................................................................................................16
4.2.4 Antibacteriële zalven en crèmes............................................................................16
4.2.5 Bloemsuiker, honing en suikerpasta’s...................................................................16
4.2.6 Collageenhoudende verbanden............................................................................17
4.2.7 Dextranomeren.....................................................................................................17
4.2.8 Donorhuid..............................................................................................................17
4.2.9 Eindverband..........................................................................................................17
4.2.10 Enzymatische producten.....................................................................................18
4.2.11 Gaasverbanden...................................................................................................18
4.2.12 Geïmpregneerde verbanden (“vette gazen”) zonder medicinale toevoegingen. . .18
4.2.13 Geïmpregneerde verbanden (“vette gazen”) met medicinale toevoegingen........18
4.2.14 Geurneutraliserende verbandmaterialen.............................................................18
4.2.15 Hyaluronzuurhoudende verbanden.....................................................................19
4.2.16 Hydrocolloïden....................................................................................................19
4.2.17 Gelerend vezelverband.......................................................................................19
4.2.18 Hydrogels in gelvorm...........................................................................................19
4.2.19 Hydrogels in plaatvorm........................................................................................20
4.2.20 Interactieve verbanden op basis van elektrolyten................................................20
4.2.21 Keratinocyten-enten............................................................................................20
4.2.22 Negatieve-druktherapie.......................................................................................20
4.2.23 Niet-inklevende absorberende verbanden...........................................................20
4.2.24 Niet-inklevende verbanden..................................................................................21
4.2.25 Pasta’s, crèmes en sprays om de wondranden te beschermen...........................21
4.2.26 Polyurethaanfilms................................................................................................21
2
, 4.2.27 Schuimverbanden...............................................................................................21
4.2.28 Siliconenverbanden.............................................................................................21
4.2.29 Siliconengels.......................................................................................................22
4.2.30 Superabsorberende verbanden...........................................................................22
4.2.31 Vochtige omslagen..............................................................................................22
4.2.32 Zilverhoudende verbanden..................................................................................22
4.2.33 Zilvernitraat.........................................................................................................22
4.2.34 Zwachtels............................................................................................................ 22
4.3. Verbandkeuze: welke wondbehandeling voor welk type wond?..................................22
4.3.1 T van TIME: behandeling van de necrotische wond..............................................23
4.3.2 I van TIME: behandeling van de gecontamineerde of geïnfecteerde wond...........23
4.3.3 M van TIME: behandeling van de overmatig exsuderende wond..........................24
4.3.4 E van TIME: behandeling van de niet-migrerende wondrand................................24
4.3.5 Behandeling afhankelijk van de wonddiepte..........................................................24
Hoofdstuk 19: voeding bij wondverzorging............................................................................25
19.1. Inleiding.................................................................................................................... 25
19.2. Malnutritie voorkomen...............................................................................................25
19.3. Voedingszorg: holistische aanpak.............................................................................25
19.3.1 Integrale benadering...........................................................................................25
19.4. Driestappenplan........................................................................................................25
19.5. Praktijktabellen.........................................................................................................26
19.5.1 Praktische tips.....................................................................................................26
19.6. Besluit....................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 20: wondzorg en pijn............................................................................................27
20.1. Inleiding: het belang van een goede pijnbehandeling bij wondzorg..........................27
20.2. Het pijnmechanisme.................................................................................................27
20.3. Nociceptieve pijn.......................................................................................................27
20.4. Neuropathische pijn..................................................................................................27
20.5. Typen van wondpijn..................................................................................................28
20.6. Pijnreceptie...............................................................................................................28
20.7. Beoordeling van pijn.................................................................................................28
20.8. Behandeling van wondpijn........................................................................................29
20.8.1 Medicamenteus...................................................................................................29
20.8.2 Wondzorg............................................................................................................29
20.8.3 Niet-medicamenteus...........................................................................................30
Hoofdstuk 21: contactallergie................................................................................................31
2