Inleiding tot Internationaal en
Europees Recht
Europees Recht
Inleiding
EU heeft een rechtssysteem die deel uitmaakt vd nationale wetgeving vd
lidstaten
Publiek-Internationaalrecht (bv internationale organisaties (VN), -
akkoorden,..)
o EU-wetgeving heeft implicaties od nationale wetgeving, niet te
begrijpen zonder kennis vh EU-recht; zijn gelinkt met elkaar
o Bv plastic flesje waar dopje aan vastzit voor dumping tegen te
gaan
o Actueel: Trump die uit Klimaatakkoord van Parijs stapt
Lidstaten kunnen zelf wetgeving maken, maar voor sommige
beleidsdomeinen (bv milieu) kan de EU dit overroepen
o Europese Commissie doet voorstel -> besproken in Rv Ministers
waar gekwalificeerde meerderheid moet zijn (55% vd lidstaten)
=> bij akkoord: Europese wettekst id vorm ve richtlijn, is bindend
Europees recht
o Verordening: automatisch deel vd nationale wetgeving, bindend
Richtlijn: ook bindend, maar termijn aan gekoppeld waarin lidstaten
op vrije manier de richtlijn moeten realiseren
H1: Hoe is de EU Geëvolueerd als
Rechtssysteem?
Europees Recht overschaduwt vele rechtsdomeinen, zelfs tot Limburgse
vlaai
o Gekoppeld aan vw², vastgelegd in publicatieblad vd EU (+/- BS-
principe)
Vb van speedpedelecs: brommer V fiets?
o Belangrijk in sommige zaken, bv voor schadev: bij gemotoriseerde
voertuigen zijn sommige verzekeringen verplicht
o Regels voor schadev in Europees rechterlijke regels zijn ≠ voor
fietsen & gemotoriseerde voertuigen
1
,Europees burgerschap
o °1992 in Vv Maastricht
o Ied die burger is ie lidstaat is direct ook EU-burger & verkrijgt enkele
EU-rechten
EVRM, Recht om vrij te reizen & verblijven oh grondgebied vd
lidstaten, stemmen voor Europese & lokale verkiezingen,..
Wat is Europees Recht?
o Het recht vd EU, een bijzondere internationale organisatie met
eigen rechtspersoonlijkheid
o Een autonome rechtsorde, een rechtssysteem dat functioneert op
enkele basisverdragen/’grondrechten’ (zie doc in map)
VEU (Verdrag betreffende de EU), VWEU (Verdrag betreffende
de Werking vd EU) & Handvest vd Grondrechten vd EU
Wij gebruiken geconsolideerde versie: versie van op Vv
Maastricht + alle aanpassingen sindsdien (laatste aanpassing:
Vv Lissabon)
Bevat doelstellingen, waarden, taken vd instellingen,.. vd EU
VEU bevat: principes waarop EU functioneert, externe
optreden vd EU & de specifieke bepalingen betreffende het
Gemeensch. Buitenlands & Veiligheidsbeleid (sinds Vv
Maastricht, bevat bijz. regels & procedures (art 24 VEU))
Beslist obv unanimiteit, niet meerderheid zoals andere
beleidsdomeinen
VWEU bevat: alle andere beleidsdomeinen & enkele algemene
bepalingen zoals art 8,9,10,15,16 VWEU
Bij elke Europese wet: verwijzingen naar bepalingen uit deze
verdragen, bevat het bewijs dat lidstaten deel van
soevereiniteit hebben afgestaan
Art 47 VEU: De EU bezit rechtspersoonlijkheid
= EU kan als specifieke bijz. internationale organisatie
zelf optreden om akkoorden te sluiten door eigen
rechtssysteem, verdragen & instellingen
Voor bep. domeinen exclusief bevoegd, bv
handelsbeleid (bij handelstarieven beslist EU, niet
lidstaten zelf)
Protocol: maakt integraal deel uit vd verdragen, bindend
Verklaringen: eerder gebruikt als interpretatiemiddel, niet per se bindend
& maken geen deel uit vd verdragen
Handvest vd Grondrechten vd EU
2
, o Juridisch bindend sinds Vv Lissabon (laatste aanpassing vd
verdragen) door beslissing lidstaten: wordt deel vd verdragen,
lidstaten engageren zich hiernaar
Zelfde juridische waarde als Verdragen (art 6, 1e lid VEU)
o Moet gerespecteerd worden bij opstellen van nieuwe Europese
wetgeving, want bij strijdigheid nietig verklaard
o Bindend voor EU-instellingen & lidstaten WNR ZE EUROPEES RECHT
TOEPASSEN, anders niet!
Internationale organisaties
Intergouvernementeel Supranationaal
Lidstaten belangrijkste actor Instellingen die onafhankelijk vd
lidstaten opereren
Beslissingen obv consensus V Beslissingen obv (gekwalificeerde)
unanimiteit (vetorecht voor elke meerderheid (55%)
staat)
Unanimiteit: ied stemt, 1
tegenstem maakt realisatie
onmogelijk; je kan niet
gebonden worden tegen
eigen wil
Bronnen van internationaal recht Autonome rechtsorde met eigen
rechtsbronnen
Voorzien id EU-verdragen
Rechtsgevolgen in nationale Directe werking & voorrang
rechtsorde worden bepaald door Zelfs al zijn ze nog niet
GW-elijk recht omgezet, toch gevolgen in
- Monisme: rechtstreeks in nationaal rechtssysteem
nationaal rechtssysteem Bij conflicten heeft EU-recht
opgenomen voorrang
- Dualisme: eerst aparte wet Vastgelegd in Van Gend &
nodig om in nationaal Loos-arrest
rechtssysteem op te nemen
Afdelingen:
- Hoge Autoriteit
- Gemeensch. Vergadering
(vw-igers vd nationale
parlementen)
- Rv Ministers
- HvJ
Verdieping: 1e soevereiniteitsoverdracht naar supranationale
instellingen (1e grote krachtlijn vh Europees integratieproces)
3
, o Coudenhove-Kalergi publiceerde in Interbellum boek ‘Paneuropa’
o Marshallplan: 1e aanzet tot Europese samenwerking
Marshall: Amerikaanse generaal
Idee: Europa helpen heropbouwen na WOII voor invloed USSR
te beperken
1 vw: landen die gebruikmaken moeten onderling organiseren
=> oprichting OEES (Organisatie voor Europese Economische
Samenwerking)
Van 1948-1961, hierna omgevormd tot OESO
(Organisatie voor Economische Samenwerking &
Ontwikkeling) omdat ook niet-Europese landen lid
werden
o Benelux (1944): vrij verkeer van goederen, diensten & personen
(douane-unie), gezamenlijke tarieven voor buitenlandse producten
‘Proeftuin’ vd Europese integratie
1958: Economische Unie
Art 350 VWEU: mogen acties ondernemen die nog niet
gerealiseerd zijn door EU
o Congres van Den Haag
Staatshoofden komen samen olv Churchill
Brainstorm over oorlog in Europa te vermijden: zoektocht naar
samenwerking
Belangrijkste realisatie: Rv Europa ( 5 mei 1949); LOS VD EU
EU: 27 lidstaten, RvE: 46
Intergouvernementele organisatie (EU:
supranationaal)
o Verklaring van Schumann (9 mei 1950 – Dag van Europa)
Schumann zocht samen met Monnet naar opl, ‘grondleggers
vd EU’
Vraag “Hoe kunnen we oorlog vermijden?” rijst, Schumann:
“We moeten het materieel onmogelijk maken” => gedaan
door samen te werken & bevoegdheden Kolen & Staal af te
staan aan supranationale instantie
= 1e supranationale Europese instantie (RvE was er al,
maar is intergouvernementeel)
o Vv Parijs (1951/52): oprichting EGKS door Frankrijk & W-Dtsl, staan
open voor andere landen
In Pact van Brussel treden Benelux & Italië toe
Opgedoekt in 2002, na 50-jarig bestaan
Succesvol & revolutionair maar: specifiek (K & S), gebonden
aan politieke context (vredesidee na WOII & beschermen tegen
potentiële USSR-aanval)
o Plevenplan (1950): “idee van EGKS uitbreiden naar Defensie, zo
heeft Dtsl geen apart leger maar is er een Europees leger, de EDG”
De 6 lidstaten maken het Verdrag tot oprichting EDG & EPG
(1952); nooit in werking getreden (moest door nationaal
parlement van elke lidstaat goedgekeurd worden: Fr idee,
maar Fr parlement keurt niet goed)
4
Europees Recht
Europees Recht
Inleiding
EU heeft een rechtssysteem die deel uitmaakt vd nationale wetgeving vd
lidstaten
Publiek-Internationaalrecht (bv internationale organisaties (VN), -
akkoorden,..)
o EU-wetgeving heeft implicaties od nationale wetgeving, niet te
begrijpen zonder kennis vh EU-recht; zijn gelinkt met elkaar
o Bv plastic flesje waar dopje aan vastzit voor dumping tegen te
gaan
o Actueel: Trump die uit Klimaatakkoord van Parijs stapt
Lidstaten kunnen zelf wetgeving maken, maar voor sommige
beleidsdomeinen (bv milieu) kan de EU dit overroepen
o Europese Commissie doet voorstel -> besproken in Rv Ministers
waar gekwalificeerde meerderheid moet zijn (55% vd lidstaten)
=> bij akkoord: Europese wettekst id vorm ve richtlijn, is bindend
Europees recht
o Verordening: automatisch deel vd nationale wetgeving, bindend
Richtlijn: ook bindend, maar termijn aan gekoppeld waarin lidstaten
op vrije manier de richtlijn moeten realiseren
H1: Hoe is de EU Geëvolueerd als
Rechtssysteem?
Europees Recht overschaduwt vele rechtsdomeinen, zelfs tot Limburgse
vlaai
o Gekoppeld aan vw², vastgelegd in publicatieblad vd EU (+/- BS-
principe)
Vb van speedpedelecs: brommer V fiets?
o Belangrijk in sommige zaken, bv voor schadev: bij gemotoriseerde
voertuigen zijn sommige verzekeringen verplicht
o Regels voor schadev in Europees rechterlijke regels zijn ≠ voor
fietsen & gemotoriseerde voertuigen
1
,Europees burgerschap
o °1992 in Vv Maastricht
o Ied die burger is ie lidstaat is direct ook EU-burger & verkrijgt enkele
EU-rechten
EVRM, Recht om vrij te reizen & verblijven oh grondgebied vd
lidstaten, stemmen voor Europese & lokale verkiezingen,..
Wat is Europees Recht?
o Het recht vd EU, een bijzondere internationale organisatie met
eigen rechtspersoonlijkheid
o Een autonome rechtsorde, een rechtssysteem dat functioneert op
enkele basisverdragen/’grondrechten’ (zie doc in map)
VEU (Verdrag betreffende de EU), VWEU (Verdrag betreffende
de Werking vd EU) & Handvest vd Grondrechten vd EU
Wij gebruiken geconsolideerde versie: versie van op Vv
Maastricht + alle aanpassingen sindsdien (laatste aanpassing:
Vv Lissabon)
Bevat doelstellingen, waarden, taken vd instellingen,.. vd EU
VEU bevat: principes waarop EU functioneert, externe
optreden vd EU & de specifieke bepalingen betreffende het
Gemeensch. Buitenlands & Veiligheidsbeleid (sinds Vv
Maastricht, bevat bijz. regels & procedures (art 24 VEU))
Beslist obv unanimiteit, niet meerderheid zoals andere
beleidsdomeinen
VWEU bevat: alle andere beleidsdomeinen & enkele algemene
bepalingen zoals art 8,9,10,15,16 VWEU
Bij elke Europese wet: verwijzingen naar bepalingen uit deze
verdragen, bevat het bewijs dat lidstaten deel van
soevereiniteit hebben afgestaan
Art 47 VEU: De EU bezit rechtspersoonlijkheid
= EU kan als specifieke bijz. internationale organisatie
zelf optreden om akkoorden te sluiten door eigen
rechtssysteem, verdragen & instellingen
Voor bep. domeinen exclusief bevoegd, bv
handelsbeleid (bij handelstarieven beslist EU, niet
lidstaten zelf)
Protocol: maakt integraal deel uit vd verdragen, bindend
Verklaringen: eerder gebruikt als interpretatiemiddel, niet per se bindend
& maken geen deel uit vd verdragen
Handvest vd Grondrechten vd EU
2
, o Juridisch bindend sinds Vv Lissabon (laatste aanpassing vd
verdragen) door beslissing lidstaten: wordt deel vd verdragen,
lidstaten engageren zich hiernaar
Zelfde juridische waarde als Verdragen (art 6, 1e lid VEU)
o Moet gerespecteerd worden bij opstellen van nieuwe Europese
wetgeving, want bij strijdigheid nietig verklaard
o Bindend voor EU-instellingen & lidstaten WNR ZE EUROPEES RECHT
TOEPASSEN, anders niet!
Internationale organisaties
Intergouvernementeel Supranationaal
Lidstaten belangrijkste actor Instellingen die onafhankelijk vd
lidstaten opereren
Beslissingen obv consensus V Beslissingen obv (gekwalificeerde)
unanimiteit (vetorecht voor elke meerderheid (55%)
staat)
Unanimiteit: ied stemt, 1
tegenstem maakt realisatie
onmogelijk; je kan niet
gebonden worden tegen
eigen wil
Bronnen van internationaal recht Autonome rechtsorde met eigen
rechtsbronnen
Voorzien id EU-verdragen
Rechtsgevolgen in nationale Directe werking & voorrang
rechtsorde worden bepaald door Zelfs al zijn ze nog niet
GW-elijk recht omgezet, toch gevolgen in
- Monisme: rechtstreeks in nationaal rechtssysteem
nationaal rechtssysteem Bij conflicten heeft EU-recht
opgenomen voorrang
- Dualisme: eerst aparte wet Vastgelegd in Van Gend &
nodig om in nationaal Loos-arrest
rechtssysteem op te nemen
Afdelingen:
- Hoge Autoriteit
- Gemeensch. Vergadering
(vw-igers vd nationale
parlementen)
- Rv Ministers
- HvJ
Verdieping: 1e soevereiniteitsoverdracht naar supranationale
instellingen (1e grote krachtlijn vh Europees integratieproces)
3
, o Coudenhove-Kalergi publiceerde in Interbellum boek ‘Paneuropa’
o Marshallplan: 1e aanzet tot Europese samenwerking
Marshall: Amerikaanse generaal
Idee: Europa helpen heropbouwen na WOII voor invloed USSR
te beperken
1 vw: landen die gebruikmaken moeten onderling organiseren
=> oprichting OEES (Organisatie voor Europese Economische
Samenwerking)
Van 1948-1961, hierna omgevormd tot OESO
(Organisatie voor Economische Samenwerking &
Ontwikkeling) omdat ook niet-Europese landen lid
werden
o Benelux (1944): vrij verkeer van goederen, diensten & personen
(douane-unie), gezamenlijke tarieven voor buitenlandse producten
‘Proeftuin’ vd Europese integratie
1958: Economische Unie
Art 350 VWEU: mogen acties ondernemen die nog niet
gerealiseerd zijn door EU
o Congres van Den Haag
Staatshoofden komen samen olv Churchill
Brainstorm over oorlog in Europa te vermijden: zoektocht naar
samenwerking
Belangrijkste realisatie: Rv Europa ( 5 mei 1949); LOS VD EU
EU: 27 lidstaten, RvE: 46
Intergouvernementele organisatie (EU:
supranationaal)
o Verklaring van Schumann (9 mei 1950 – Dag van Europa)
Schumann zocht samen met Monnet naar opl, ‘grondleggers
vd EU’
Vraag “Hoe kunnen we oorlog vermijden?” rijst, Schumann:
“We moeten het materieel onmogelijk maken” => gedaan
door samen te werken & bevoegdheden Kolen & Staal af te
staan aan supranationale instantie
= 1e supranationale Europese instantie (RvE was er al,
maar is intergouvernementeel)
o Vv Parijs (1951/52): oprichting EGKS door Frankrijk & W-Dtsl, staan
open voor andere landen
In Pact van Brussel treden Benelux & Italië toe
Opgedoekt in 2002, na 50-jarig bestaan
Succesvol & revolutionair maar: specifiek (K & S), gebonden
aan politieke context (vredesidee na WOII & beschermen tegen
potentiële USSR-aanval)
o Plevenplan (1950): “idee van EGKS uitbreiden naar Defensie, zo
heeft Dtsl geen apart leger maar is er een Europees leger, de EDG”
De 6 lidstaten maken het Verdrag tot oprichting EDG & EPG
(1952); nooit in werking getreden (moest door nationaal
parlement van elke lidstaat goedgekeurd worden: Fr idee,
maar Fr parlement keurt niet goed)
4
