Rechtsgeleerdheid - Strafprocesrecht samenvatting S2

PRE-MASTER RECHTSGELEERDHEID
STRAFPROCESRECHT -
SAMENVATTING S2




Instelling: Tilburg University (TiU)
Vak: Strafprocesrecht
Leerjaar: Pre-master Rechtsgeleerdheid
Semester: S2

, PRE-MASTER RECHTSGELEERDHEID//
STRAFPROCESRECHT SAMENVATTING S2
WEEK 1// OPSPORING, CONTROLE EN NEMO-TENETUR

Samenvatting week 1:

- Opsporing (repressieve controle) versus toezicht (preventieve controle)
- Sfeercumulatie, sfeerovergang en voortgezette toepassing
Sfeercumulatie Ook indien een persoon reeds verdacht wordt
van een strafbaar feit, staat dat niet in de weg
aan gebruik controlebevoegdheden mits
waarborgen in acht genomen, waaronder
rechtsbijstand, het zwijgerecht en het nemo
tenetur-beginsel, bovendien: verbod van
détournement de pouvoir.
Sfeerovergang Toezicht gaat over in opsporing

- Binnen dezelfde (bijzondere) wet
(zuivere sfeerovergang)
- Overgang naar een ander wet (dan is
tevens sprake van voortgezette
toepassing van bevoegdheden)
Voortgezette toepassing Als de rechtmatige uitoefening van een
wettelijke bevoegdheid ertoe leidt dat aan de
voorwaarden voor de toepassing van een
andere bevoegdheid is voldaan, mag ook die
andere bevoegdheid worden uitgeoefend.

- Type a
- Type b


Sfeercumulatie, sfeerovergang en voortgezette toepassing is toegestaan mits wordt voldaan aan de
rechtsregel die volgt uit HR Opsoring vs Controle en HR Dynamische verkeerscontrole

Literatuur:
- G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, bewerkt door: M.J. Borgers en T. Kooijmans,
Deventer: Wolters Kluwer 2021 (10e druk):
o hoofdstuk I, par. 2 t/m 5
o hoofdstuk II
o hoofdstuk III
o hoofdstuk IX, par. 1 (tot aan ‘optreden van burgers’, p. 298), par. 2, 3 en 15.
- S.L.T.J. Ligthart, ‘Het recht tegen zelfincriminatie ex artikel 6 EVRM’, DD 2019/16

Verplichte jurisprudentie:
- HR 2 december 1935, ECLI:NL:HR:1935:146, NJ 1936/250 (Geweer)
- HR 21 november 2006, ECLI:NL:HR:2006:AY9670, NJ 2006/653 (Controle vs. opsporing)
- HR 1 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2454, NJ 2017/84 m.nt. B.F. Keulen (Dynamische
verkeerscontrole)
- HR 14 november 2023, ECLI:NL:HR:2023:1562 (Fishing Expedition)




Voorbereiden Berechting in Rechtsmiddele
Vervolging
d onderzoek eerste aanleg n

,DE PLAATSBEPALING EN HET DOEL VAN HET STRAFPROCESRECHT BESCHRIJVEN EN UITLEGGEN
WELKE BETEKENIS MOET WORDEN TOEGEKEND AAN ART. 1 SV
De term strafrecht wordt wel gehanteerd als verzamelnaam. Daaronder vallen de drie grote onderdelen van
achtereenvolgens het materiële strafrecht, het strafprocesrecht en het penitentiaire recht. Verder omvat de
term strafrecht het internationaal strafrecht, het jeugdstrafrecht, het militair strafrecht en de verschillende
vormen van bijzondere strafrecht, zoals het economisch strafrecht, het verkeersstrafrecht, het milieustrafrecht,
het fiscaal strafrecht en het financieel strafrecht.

3 grote onderdelen strafrecht
1. Materiële strafrecht
2. Strafprocesrecht
3. Penitentiaire recht
4. Overig



Materiële
strafrecht



Strafprocesrecht

Strafrecht
Penitentiare
recht



Overig




Het materiële strafrecht zegt welke gedragingen onder welke omstandigheden strafbaar zijn en met welke straf
zij worden bedreigd. Het strafprocesrecht bepaalt hoe en door wie wordt onderzocht of een strafbaar feit is
begaan en door wie en aan welke maatstaven daarover en over de daaraan te verbinden strafrechtelijke
sancties wordt beslist.

Het strafproces is de noodzakelijke schakel tussen het strafbaar feit en de door de rechter – en soms ook door
de OvJ – op te leggen strafrechtelijke sanctie. Dat wil niet zeggen dat op een strafbaar feit ook altijd een
strafrechtelijke sanctie volgt. Het strafprocesrecht dient ertoe om te onderzoeken of er inderdaad een
strafbaar feit heeft plaatsgevonden.

Strafprocesrecht: geheel van regels die betrekking hebben op de toepassing van het materiele strafrecht in
een concreet geval. Het is van belang om te onthouden dat het materieel strafrecht en formele
strafprocesrecht elkaar nodig hebben. Het strafprocesrecht is het materiële stafrecht ten dienste.

Hoofddoel: garanderen juiste toepassing materiële strafrecht, valt uiteen in twee subdoelen:
1. Zorgen dat schuldigen worden gestraft
2. Zorgen dat onschuldigen niet worden gestraft

Dit hoofddoel is ook wel omschreven als ‘het bevorderen van een overheidsreactie op een vermoedelijk
gepleegd strafbaar feit die in alle opzichten adequaat is’.
De ambivalentie van het strafprocesrecht: strafprocesrecht kent bevoegdheden toe maar begrenst deze ook.
Er worden aan de overheid bevoegdheden toegekend, maar hierbij dienen de belangen ook gewaarborgd te
worden. Het zijn niet zomaar bevoegdheden die je kan gebruiken wanneer je maar wil als je er zin in hebt. Het
is van belang dat er voorwaarden en waarborgen gelden.

, Nevenfuncties strafproces:
- Speciale en generale preventie
- Voorkoming eigenrichting
- Orde scheppen (maatschappelijke onrust kanaliseren)
- Genoegdoening slachtoffer

Preventie Speciale preventie Speciale preventie beoogt een dader dusdanig beïnvloed
tijdens het ondergaan van zijn straf, dat hij zich in de
toekomst niet opnieuw zal schuldig maken aan een
strafbaar feit. Daarbij is het de hoop dat de veroordeelde
zal leren van zijn straf en zijn leven zal beteren.

Voorkomen herhaling strafbaar feit plegen
Generale preventie Generale preventie heeft tot doel om door het straffen van
daders mogelijke toekomstige daders af te schrikken.

Voorkomen om überhaupt een strafbaar feit te plegen
Voorkoming De samenleving ziet dat tegen de verdachte wordt opgetreden, dat de overheid
eigenrichting tegen strafbaar gedrag opkomt. Als de overheid dit niet zou doen, zou het gevaar
dreigen dat medeburgers zelf met door het recht verboden middelen de verdachte
te lijf gaan. Dat kan tot maatschappelijke onrust en chaos leiden.
Orde scheppen Met het strafproces kan maatschappelijke onrust worden gekanaliseerd. De burger
ervaart dat de strafvorderlijke overheid tegen strafbaar gedrag stelling neemt. Dat
kan leiden tot zuivering van gevoelens van onveiligheid en in de steek gelaten zijn
door de overheid. De orderscheppende functie van het strafproces kan inhouden
dat aan het strafbaar feit een einde wordt gemaakt.
Genoegdoening Het strafproces verschaft aan het slachtoffer gelegenheid voor participatie in het
slachtoffer strafproces, in het bijzonder door ruimte te bieden voor het behandelen van zijn
vordering tot schadevergoeding en – binnen zekere randvoorwaarden – het
uitoefenen van spreekrecht

Nevenfuncties zijn effecten die bij het nastreven van het hoofddoel, naast het al dan niet verwezenlijken van
het hoofddoel, optreden.

Waarheidsvinding als doel?
- Geen doel op zich maar wel belangrijk middel. Het strafprocesrecht heeft niet het doel om tot de
(gehele) waarheid te komen. Het doel is om het materiële strafrecht te bereiken, maar daarbij wordt
niet tot op de bodem onderzocht naar de waarheid. Als dit wel het geval zou zijn, dan zou dit in de
praktijk opgelost kunnen worden door meer druk uit te oefenen op de verdachte. Met de druk en de
daarbij behorende middelen zou de verdachte de waarheid (eerder) kunnen vertellen, of in ieder geval
tot de waarheid komen. Dit is dus niet het geval, omdat de verdachte zelf ook rechten heeft. Je kan
hierbij denken aan het zwijgrecht, nemo tenetur-beginsel etc.
- Materiele waarheidsvinding, maar het is doel om materiele strafrecht te bereiken middels het
strafprocesrecht
- Belangrijke beperkingen:
 Tenlastelegging
 Tijd, geld en capaciteit: Nederland heeft een heel efficiënt strafsysteem als dit wordt
vergelijken met de landen om ons heen, te denken valt aan DE, FR, BE, ENG.
 Rechtsbescherming: beperking van waarheidsvinding. Als we de waarheid echt heel belangrijk
vinden, dan zouden we bijvoorbeeld meer druk leggen op de verdachte die wellicht het
strafbare feit heeft gepleegd . Wij hebben ook bescherming voor de verdachte (vb. zwijgplicht
etc.), maar dit gaat dus ten koste van de waarheid.
 …

Art. 1 Strafvordering
‘Strafvordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien’