TOETSSTOF THEMA 3
Lodewijks,Celina C.
,Inhoudsopgave
Rekenen vakdidactiek ............................................................................................................................. 4
Artikelen .............................................................................................................................................. 4
De betekenis van breuken ............................................................................................................... 4
Pizza’s en repen ............................................................................................................................... 6
De tien moeilijkste tafelsommen ..................................................................................................... 8
Uitleggen is vragen stellen............................................................................................................. 11
Hele getallen ...................................................................................................................................... 13
Verhoudingen, procenten, breuken en kommagetallen.................................................................... 18
Lessen ................................................................................................................................................ 36
Rekenen kennisbasis kennisclips ......................................................................................................... 44
Lessen .................................................................................................................................................... 48
Nederlands kennisbasis ........................................................................................................................ 55
Boek: Basiskennis taalonderwijs........................................................................................................ 55
Artikelen ............................................................................................................................................ 57
Voetstuk van de pabo ........................................................................................................................ 57
Lessen ................................................................................................................................................ 65
Nederlands vakdidactiek ...................................................................................................................... 68
Boek: Open boek ............................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 3 ................................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 5 ................................................................................................................................... 70
Artikelen ............................................................................................................................................ 71
SaZ-H-leesbevordering .................................................................................................................. 71
Lessen ................................................................................................................................................ 73
Geschiedenis ......................................................................................................................................... 75
Boek: Geschiedenis geven ................................................................................................................. 75
Proloog .......................................................................................................................................... 75
Tijdvak 1: Jagers en boeren (tot 3.000 v.C.) ................................................................................... 77
Tijdvak 2: Grieken en Romeinen (3000 v.C – 500) ......................................................................... 87
Tijdvak 3: Tijd van Monniken en ridders (500-1500) ................................................................... 104
Tijdvak 4: Tijd van Steden en Staten (1000-1500) ....................................................................... 119
Tijdvak 5: Tijd van Ontdekkers en Hervormers ............................................................................ 133
Artikelen .......................................................................................................................................... 145
Kinderen historische vragen leren stellen ................................................................................... 145
Lessen .............................................................................................................................................. 146
Muziek ................................................................................................................................................. 148
,Menswetenschappen ......................................................................................................................... 159
Artikelen .......................................................................................................................................... 159
Kennisrotonde ............................................................................................................................. 159
Coöperatief leren in het basisonderwijs...................................................................................... 161
Het didactische werkvormen boek.................................................................................................. 164
Meer dan onderwijs ........................................................................................................................ 175
, Rekenen vakdidactiek
Artikelen
De betekenis van breuken
Inleiding
Veel leerlingen ervaren breuken als moeilijk en leerkrachten vinden het lastig om hier effectief les
over te geven. Breuken zijn anders dan gehele getallen omdat ze rationeel zijn, wat optellen,
aftrekken, vermenigvuldigen en delen ingewikkelder maakt. Een onderzoek onder 24 leerkrachten in
groep 7 onderzocht hoe zij breuken onderwijzen en welke methoden het meest effectief zijn.
Onderzoek naar breukenlessen
Het onderzoek werd gefinancierd door NWO en voerde analyses uit op drie lessen per leerkracht,
verspreid over een schooljaar. De lessen werden beoordeeld op basis van het Mathematical Quality
of Instruction (MQI)-instrument, dat vier categorieën onderscheidt:
1. Rijkheid van de les – Verbanden leggen tussen breuken en visuele representaties zoals
taarten of stroken.
2. Remediëring en omgaan met leerlinginbreng – De manier waarop fouten en vragen worden
behandeld.
3. Fouten en onduidelijkheden – De nauwkeurigheid en helderheid van de uitleg van de
leerkracht.
4. Actieve betrokkenheid van leerlingen – De mate waarin leerlingen redeneren en zelf uitleg
geven.
Daarnaast werden lessen beoordeeld op vijf pedagogisch-didactische kenmerken:
- Efficiëntie (tijd effectief gebruiken voor rekenen-wiskunde).
- Toegepaste doceerstrategieën.
- Structuur volgens het directe instructiemodel.
- Gebruik van methodemateriaal of eigen ontwikkelde lessen.
- Positieve verwachtingen en feedback richting leerlingen.
Zes typen breukenlessen
Op basis van een clusteranalyse werden zes verschillende benaderingen geïdentificeerd:
Leerkrachten met nadruk op begripsvorming (leerlinggestuurd)
- Veel gebruik van visuele modellen en concrete uitleg.
- Leerlingen spelen een actieve rol en hun inbreng wordt benut.
Leerkrachten met nadruk op begripsvorming (leerkrachtgestuurd)
- Sterke instructie, vaak met het directe instructiemodel.
- Leerlingen worden stapsgewijs meegenomen in de uitleg.
Lodewijks,Celina C.
,Inhoudsopgave
Rekenen vakdidactiek ............................................................................................................................. 4
Artikelen .............................................................................................................................................. 4
De betekenis van breuken ............................................................................................................... 4
Pizza’s en repen ............................................................................................................................... 6
De tien moeilijkste tafelsommen ..................................................................................................... 8
Uitleggen is vragen stellen............................................................................................................. 11
Hele getallen ...................................................................................................................................... 13
Verhoudingen, procenten, breuken en kommagetallen.................................................................... 18
Lessen ................................................................................................................................................ 36
Rekenen kennisbasis kennisclips ......................................................................................................... 44
Lessen .................................................................................................................................................... 48
Nederlands kennisbasis ........................................................................................................................ 55
Boek: Basiskennis taalonderwijs........................................................................................................ 55
Artikelen ............................................................................................................................................ 57
Voetstuk van de pabo ........................................................................................................................ 57
Lessen ................................................................................................................................................ 65
Nederlands vakdidactiek ...................................................................................................................... 68
Boek: Open boek ............................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 3 ................................................................................................................................... 68
Hoofdstuk 5 ................................................................................................................................... 70
Artikelen ............................................................................................................................................ 71
SaZ-H-leesbevordering .................................................................................................................. 71
Lessen ................................................................................................................................................ 73
Geschiedenis ......................................................................................................................................... 75
Boek: Geschiedenis geven ................................................................................................................. 75
Proloog .......................................................................................................................................... 75
Tijdvak 1: Jagers en boeren (tot 3.000 v.C.) ................................................................................... 77
Tijdvak 2: Grieken en Romeinen (3000 v.C – 500) ......................................................................... 87
Tijdvak 3: Tijd van Monniken en ridders (500-1500) ................................................................... 104
Tijdvak 4: Tijd van Steden en Staten (1000-1500) ....................................................................... 119
Tijdvak 5: Tijd van Ontdekkers en Hervormers ............................................................................ 133
Artikelen .......................................................................................................................................... 145
Kinderen historische vragen leren stellen ................................................................................... 145
Lessen .............................................................................................................................................. 146
Muziek ................................................................................................................................................. 148
,Menswetenschappen ......................................................................................................................... 159
Artikelen .......................................................................................................................................... 159
Kennisrotonde ............................................................................................................................. 159
Coöperatief leren in het basisonderwijs...................................................................................... 161
Het didactische werkvormen boek.................................................................................................. 164
Meer dan onderwijs ........................................................................................................................ 175
, Rekenen vakdidactiek
Artikelen
De betekenis van breuken
Inleiding
Veel leerlingen ervaren breuken als moeilijk en leerkrachten vinden het lastig om hier effectief les
over te geven. Breuken zijn anders dan gehele getallen omdat ze rationeel zijn, wat optellen,
aftrekken, vermenigvuldigen en delen ingewikkelder maakt. Een onderzoek onder 24 leerkrachten in
groep 7 onderzocht hoe zij breuken onderwijzen en welke methoden het meest effectief zijn.
Onderzoek naar breukenlessen
Het onderzoek werd gefinancierd door NWO en voerde analyses uit op drie lessen per leerkracht,
verspreid over een schooljaar. De lessen werden beoordeeld op basis van het Mathematical Quality
of Instruction (MQI)-instrument, dat vier categorieën onderscheidt:
1. Rijkheid van de les – Verbanden leggen tussen breuken en visuele representaties zoals
taarten of stroken.
2. Remediëring en omgaan met leerlinginbreng – De manier waarop fouten en vragen worden
behandeld.
3. Fouten en onduidelijkheden – De nauwkeurigheid en helderheid van de uitleg van de
leerkracht.
4. Actieve betrokkenheid van leerlingen – De mate waarin leerlingen redeneren en zelf uitleg
geven.
Daarnaast werden lessen beoordeeld op vijf pedagogisch-didactische kenmerken:
- Efficiëntie (tijd effectief gebruiken voor rekenen-wiskunde).
- Toegepaste doceerstrategieën.
- Structuur volgens het directe instructiemodel.
- Gebruik van methodemateriaal of eigen ontwikkelde lessen.
- Positieve verwachtingen en feedback richting leerlingen.
Zes typen breukenlessen
Op basis van een clusteranalyse werden zes verschillende benaderingen geïdentificeerd:
Leerkrachten met nadruk op begripsvorming (leerlinggestuurd)
- Veel gebruik van visuele modellen en concrete uitleg.
- Leerlingen spelen een actieve rol en hun inbreng wordt benut.
Leerkrachten met nadruk op begripsvorming (leerkrachtgestuurd)
- Sterke instructie, vaak met het directe instructiemodel.
- Leerlingen worden stapsgewijs meegenomen in de uitleg.
