Samenvatting Menstheorie A (kennislijn individu)

Menstheorie A (kennislijn)

College 2

Een introductie in psychologie en pedagogiek.

Psychologie en pedagogiek kunnen je helpen bij het contact maken met
cliënten, het af te stemmen op je cliënt, gedrag te analyseren en te verklaren,
cliënten te helpen tegenslagen op te vangen en eigen kracht van mensen
bevorderen.
 Attributietheorie leert je de goede vragen te stellen.
 Emoties en empathie leert je te luisteren en je empathisch op te stellen.
 Pedagogiek leert je over opvoedstijlen en problemen.

Psychologie: de wetenschap van gedrag en geestelijke processen (denken,
voelen)
Pedagogiek: de wetenschap van het opvoeden.

Een empirische wetenschap bewijst dingen door observatie of experiment.
Een empirische wetenschap:
 Beschrijft: het studieobject;
 Verklaart: de verschijnselen (theorieën);
 Voorspelt: op grond van die theorieën dingen die getoetst kunnen
worden.
In de psychologie spreek je over waarschijnlijkheden, dus geen zekerheden
zoals bijvoorbeeld in de fysica.
Mensen zijn geen automaten: een individu kan (bijna) altijd afwijken van wat je
verwacht.

Begin wetenschappelijke psychologie:
Wilhelm Wundt: structuralist. Sticht in 1879 een psychologisch laboratorium in
Leipzig.
Eerste onderzoek van waarnemen bijv. prikkelgrens,
prikkelonderscheiding, geheugen.
William James: functionalist. Leverde veel kritiek op de ideeën van Wundt.
Hij stichtte in de USA het eerste psychologische instituut aan de
universiteit van Princeton. Onderzoek naar emoties en o.a. religieuze
ervaringen.

Behavioristisch perspectief:

,Watson: de psychologie moet wetenschappelijker worden (zoals de
natuurwetenschappen).
Alleen gedrag dat waarneembaar/ meetbaar is en waarmee je experimenten
kunt doen is relevant.
Basisaannames: Mens = tabula rasa
Mens = black box
Doel van de psychologie is het toepassen van psychologische kennis om gedrag
te beïnvloeden.
Gedrag van mensen wordt bepaald door leerprocessen (conditionering).
Skinner: conditionering is toepasbaar in opvoeding, scholen, bedrijven,
ziekenhuizen, gevangenissen.

Psychodynamische perspectieven
 Grondlegger Sigmund Freud 1856-1939
 Gedrag wordt sterk bepaald door het onbewuste
 In dat onbewuste zitten aangeboren driften en verdrongen ervaringen.
Persoonlijkheid is opgebouwd uit:
 Het onbewuste (ld)
 Het bewuste (ego)
 Het geweten (superego)
Humanistisch perspectief:
 Behavioristen deden veel onderzoek met dieren – het typisch menselijke
verdween uit beeld: bewustzijn, vrije wil, liefde, religie, vriendschap.
 Gaat uit van een vrije wil en het bewuste
 Focus werd het uniek menselijke
 En hoe mensen zich kunnen ontplooien en groeien tot gezonde
individuen.

Abraham Maslow – theorie van fundamentele behoeften: voorwaarden voor
ontplooiing.

Carl Rogers – cliëntgerichtheid, non-directieve therapie; niet sturen maar
voorwaarden scheppen voor groei door vooral actief te luisteren naar de cliënt.

Ontwikkelingsperspectief:
 Bestudeert de psychologische veranderingen bij toenemende leeftijd.
 Ontwikkeling = proces van groei en verandering dat wordt bepaald door
de interactie tussen erfelijkheid en omgeving.
 De meeste aandacht gaat uit naar de kindertijd en adolescentie.

, Socioculturele perspectief (situationisme)
 De kracht van de situatie: sociale en culturele invloeden hebben vaak
meer invloed op ons gedrag dan onze persoonlijkheid.
 Richt zich op:
o Sociale invloeden op gedrag en mentaal.
o Hoe individuen functioneren in groepen.
o Culturele verschillen.

Perspectief van karaktertrekken en temperament
 Gedrag en persoonlijkheid zijn het resultaat van fundamentele
eigenschappen: karaktertrekken.
 Tamelijk consistent in de tijd en verschillende situaties.
 Mensen verschillen van persoonlijkheid m.b.t. 5 verschillende dimensies.

Cognitieve perspectief: gedrag wordt ook sterk bepaald door begrip, kennis,
opvattingen, overtuigingen, geheugen en vermogen om problemen op te
lossen (geestelijke activiteit).

De mens is een informatie verwerkend wezen.
 Dus studie van ‘wat er in het hoofd gebeurt’ (en wat je dus niet zo direct
kan waarnemen of meten).
 Belangrijke praktische toepassing: cognitieve therapie – het beïnvloeden
van denkbeelden zodat het gedrag ook verandert.
Biologisch perspectief:
 Gedrag wordt veroorzaakt door onze genen, hersenen en hormonen.
 Neurowetenschap
 Evolutionaire psychologie

Drie lagen in de hersenen:
Reptielenbrein: hersenstam en zijn buren  vitale functies, zoals ademen.
Zoogdierenbrein: limbisch systeem  emoties en herinnering.
Mensenbrein: cerebrale cortex  ‘hogere’ mentale processen.




College 3

Emoties en empathie

Het woord emotie is afgeleid van movere (beweging).