Samenvatting Lecture 6 water en zouthuishouding
Uitslagen van klinisch chemische bepalingen van water- en zout huishouding
interpreteren in samenhang met de klinische gegevens van een patiënt. Hiervoor is
belangrijk:
De fysiologie van water en zout huishouding
De pathofysiologie
De klinisch chemische laboratoriumbepalingen
- Plasma Natrium
- Plasma Kalium
- Plasma en urine Osmolaliteit
De relatie tussen deze klinisch chemische laboratoriumbepalingen en de fysiologie en
pathofysiologie
Water en zout huishouding
1. Samenstelling en volume lichaamsvloeistoffen, lymfe (oedeem, shock)
2. Na/K huishouding (hormonen, aandoeningen)
3. Na/K: relatie met hypertensie en cardiovasculaire mortaliteit
4. Zoutsensitiviteit (in relatie met insuline resistentie, glycoclacxy: niet osmotische
Na oplag: - glycocalyx functie -glycolayx dysfunctie en relatie met cardiovasculaire
ziekte
Samenstelling en volume
lichaamsvloeistoffen, lymfe (oedeem en
shock)
Intracellulaire vloeistof 28 L (66%)
- Binnen de cellen bevat hoge conc.
Phosphaat en kalium.
Extracellulaire vloeistof14 L (33%)
- Bevindt zich buiten de cellen en
omvat zowel plasma (in bloedvaten)
als het interstitiele vocht (tussen de
cellen). De ECF bevat een hogere
conc. Natrium en chloride dan intracellulair vloeistof.
- Plasma 3.5 L
- Interstitiële vloeistof 10 L ruimte tussen de cellen vult
- Vloeistof in bindweefsel en botten
- Excretie en secretievloeistoffen
- Water niet actief getransporteerd in het lichaam; vrije beweging tussen ICV en
ECV
- Verdeling bepaald door osmotische actieve moleculen
- De osmolaliteit (osmotische concentratie) gelijk in ECV en ICV: isotoon
- Verandering van het aantal opgelost stoffen moleculen verschuiving van water
Plasma:(extracellulair)vloeibare deel van het
bloed waarin bloedcellen zich bevinden. Plasma
speelt rol bij transport.
- Veel Na+, laag K+, other
- HCO3-, Cl-, protein anions en others
Intersitial fluid: vloeistof tussen de cellen in het
weefsel bevindt. Het vormt de omgeving waarin
de cellen zich bevinden. Functioneert als medium
voor uitwisseling van stoffen en helpt bij handhaven
vochtbalans.
, - Veel Na+, weinig K+
- HCO3-, CL-, other
- Weinig proteinen= weinig buffering (weinig osmotische druk)
Intracellular fluid (skeletal muscle): bevindt zich binnen de cellen, bevat
voornamelijk water, ionen en andere essentiele stoffen voor celactiviteit.
Functie: celmetabolisme, signaaltransductie, en handhaven van osmotische balans
binnen de cel.
- Na+, veeel K+, other
- Veeel PO4 3-, protein anions, other
- Verschil in kalium en phosphaat t.ov. andere
Osmolaliteit
- Osmolaliteit wordt bepaald door aantal opgeloste osmotisch-actieve deeltjes
- Plasma osmolaliteit = 2 × plasma[Na+] + plasma[ureum] + plasma[glucose]
- Plasma albumine niet in berekening gezien grote Molmassa 66 kD; weinig molen.
(draagt daardoor weinig bij aan osmolariteit)
- Plasma albumine wel belangrijk voor colloid osmotische druk
-
Drukverschillen tussen capillair en
interstitieel vocht (tussen cellen)
- Colloid osmotische druk: het
drukverschil dat tussen twee eiwit
oplossingen (binnen en buiten het
bloedvat) van verschillende concentraties
ontstaat ten gevolge van osmose. (bij
verschillende druk zal er water transport
plaatsvinden.)
- De bijdrage van eiwitten aan de
osmotische druk van plasma is de colloid
druk
- Lage concentraties plasma eiwit: lage
colloid osmotische druk, meer vloeistof
naar interstitium
Chaptgpt
1. Hydrostatische druk (Pc):
o Dit is de druk die door het bloed wordt uitgeoefend op de wanden van de
capillairen. Aan het begin van de capillair (arteriële kant) is deze druk hoog
(35 mmHg), en aan het einde (veneuze kant) is deze lager (15 mmHg).
o Deze druk duwt vloeistof uit de bloedbaan naar het interstitium (de ruimte
tussen cellen), wat "filtratie" wordt genoemd.
2. Colloïd-osmotische druk (πp):
o Dit is de druk die wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van plasma-
eiwitten (voornamelijk albumine) in het bloed. Deze eiwitten trekken water
terug de capillairen in via osmose.
o Aan zowel de arteriële als de veneuze kant is deze druk ongeveer gelijk (28
mmHg), omdat de hoeveelheid plasma-eiwitten niet veel verandert in de
bloedbaan.
3. Netto filtratie:
o De netto filtratiedruk aan de arteriële kant wordt berekend als het
verschil tussen de hydrostatische druk en de osmotische druk. In dit
voorbeeld is dit positief aan de arteriële kant (10 mmHg), wat betekent dat
vloeistof de capillairen verlaat en naar het interstitium gaat.
o Aan de veneuze kant is de netto druk negatief (-10 mmHg), wat betekent
dat vloeistof wordt opgenomen in de capillairen (resorptie) om afvalstoffen
af te voeren.
Samenvattend:
, Aan het begin van de capillair (arteriële kant) vindt filtratie plaats (vloeistof gaat
uit de capillairen).
Aan het einde van de capillair (veneuze kant) vindt resorptie plaats (vloeistof gaat
terug de capillairen in).
Soms wordt niet alles opgenomen, dit wordt opgenomen door
lymphatische systeem en afgegeven aan venuse
OEDEEM (vocht van plasma na intersitutium): abnormale
ophoping weefselvocht OORZAKEN:
Verschil in colloid osmotische druk is verkleind:
1: laag plasma eiwit: hypoproteïnemisch oedeem
2: hoog interstitieel eiwit: ontstekingsoedeem
De osmotisch actieve stoffen in humaan plasma zijn vooral: ureum, Na+ , K+ ,
HCO3 − en Cl− , glucose en albumine (albumine = colloid)
Veneuze bloeddruk is verhoogd:
3: stuwings- of cardiaal oedeem (moeilijk voor het hart om tegen in te
pompen, de optelsom van veneuze kant is verkeerd waardoor je opname van vocht niet
krijgt van interstitum bloedvaten meer vocht blijft! Netto druk zorgt er niet voor dat het
weg gaat in veneuze kant.
Afvoer van de lymfe is verstoord:
4: lymfatisch oedeem (operatie bijv. bij borstkanker)
Vochtretentie in extracellulaire compartiment:
5: vanwege verhoogd natrium: Na-retentie (komt vaak voor bij ouderen houden
veel vocht was)
Shock
Definitie: Circulair falen met afname van hartminuutvolume → stoornis in de
weefselperfusie → afname van aanbod van zuurstof en andere nutriënten aan de weefsels
Gevolgen
1. bloeddrukdaling
2. compensatie
- nier: terugresorptie van water en zout (RAAS)
- vaten: selectieve vasoconstrictie/dilatatie (hiërarchie organen-> sommige organen
krijgen voorrang zoals hart en hersenen)
3. orgaan dysfunctie (multiple organ failure)
- verminderde O2 en nutriënten aanvoer
- ophoping van toxische stoffen
4. zuurstoftekort: lactaatacidose verergering shock vanwege:
5. uittreden van eiwit, erytrocyten, etc uit de bloedbaan (doordat de permeabiliteit
verhoogd is, meer kans of stoffen uit de bloedbaan gaan)
Oorzaken:
1. hypovolumie
2. circulatiestoornissen (hartfalen)
3. vochtverschuiving van plasma naar interstitium (oedeem)
Sepsis
=sepsis (bloedvergiftiging): ernstige reactie van het lichaam op een infectie
Kenmerken:
- koorts
- hartslag >90 per minuut
- ademhalingsfrequentie > 20 per minuut
Uitslagen van klinisch chemische bepalingen van water- en zout huishouding
interpreteren in samenhang met de klinische gegevens van een patiënt. Hiervoor is
belangrijk:
De fysiologie van water en zout huishouding
De pathofysiologie
De klinisch chemische laboratoriumbepalingen
- Plasma Natrium
- Plasma Kalium
- Plasma en urine Osmolaliteit
De relatie tussen deze klinisch chemische laboratoriumbepalingen en de fysiologie en
pathofysiologie
Water en zout huishouding
1. Samenstelling en volume lichaamsvloeistoffen, lymfe (oedeem, shock)
2. Na/K huishouding (hormonen, aandoeningen)
3. Na/K: relatie met hypertensie en cardiovasculaire mortaliteit
4. Zoutsensitiviteit (in relatie met insuline resistentie, glycoclacxy: niet osmotische
Na oplag: - glycocalyx functie -glycolayx dysfunctie en relatie met cardiovasculaire
ziekte
Samenstelling en volume
lichaamsvloeistoffen, lymfe (oedeem en
shock)
Intracellulaire vloeistof 28 L (66%)
- Binnen de cellen bevat hoge conc.
Phosphaat en kalium.
Extracellulaire vloeistof14 L (33%)
- Bevindt zich buiten de cellen en
omvat zowel plasma (in bloedvaten)
als het interstitiele vocht (tussen de
cellen). De ECF bevat een hogere
conc. Natrium en chloride dan intracellulair vloeistof.
- Plasma 3.5 L
- Interstitiële vloeistof 10 L ruimte tussen de cellen vult
- Vloeistof in bindweefsel en botten
- Excretie en secretievloeistoffen
- Water niet actief getransporteerd in het lichaam; vrije beweging tussen ICV en
ECV
- Verdeling bepaald door osmotische actieve moleculen
- De osmolaliteit (osmotische concentratie) gelijk in ECV en ICV: isotoon
- Verandering van het aantal opgelost stoffen moleculen verschuiving van water
Plasma:(extracellulair)vloeibare deel van het
bloed waarin bloedcellen zich bevinden. Plasma
speelt rol bij transport.
- Veel Na+, laag K+, other
- HCO3-, Cl-, protein anions en others
Intersitial fluid: vloeistof tussen de cellen in het
weefsel bevindt. Het vormt de omgeving waarin
de cellen zich bevinden. Functioneert als medium
voor uitwisseling van stoffen en helpt bij handhaven
vochtbalans.
, - Veel Na+, weinig K+
- HCO3-, CL-, other
- Weinig proteinen= weinig buffering (weinig osmotische druk)
Intracellular fluid (skeletal muscle): bevindt zich binnen de cellen, bevat
voornamelijk water, ionen en andere essentiele stoffen voor celactiviteit.
Functie: celmetabolisme, signaaltransductie, en handhaven van osmotische balans
binnen de cel.
- Na+, veeel K+, other
- Veeel PO4 3-, protein anions, other
- Verschil in kalium en phosphaat t.ov. andere
Osmolaliteit
- Osmolaliteit wordt bepaald door aantal opgeloste osmotisch-actieve deeltjes
- Plasma osmolaliteit = 2 × plasma[Na+] + plasma[ureum] + plasma[glucose]
- Plasma albumine niet in berekening gezien grote Molmassa 66 kD; weinig molen.
(draagt daardoor weinig bij aan osmolariteit)
- Plasma albumine wel belangrijk voor colloid osmotische druk
-
Drukverschillen tussen capillair en
interstitieel vocht (tussen cellen)
- Colloid osmotische druk: het
drukverschil dat tussen twee eiwit
oplossingen (binnen en buiten het
bloedvat) van verschillende concentraties
ontstaat ten gevolge van osmose. (bij
verschillende druk zal er water transport
plaatsvinden.)
- De bijdrage van eiwitten aan de
osmotische druk van plasma is de colloid
druk
- Lage concentraties plasma eiwit: lage
colloid osmotische druk, meer vloeistof
naar interstitium
Chaptgpt
1. Hydrostatische druk (Pc):
o Dit is de druk die door het bloed wordt uitgeoefend op de wanden van de
capillairen. Aan het begin van de capillair (arteriële kant) is deze druk hoog
(35 mmHg), en aan het einde (veneuze kant) is deze lager (15 mmHg).
o Deze druk duwt vloeistof uit de bloedbaan naar het interstitium (de ruimte
tussen cellen), wat "filtratie" wordt genoemd.
2. Colloïd-osmotische druk (πp):
o Dit is de druk die wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van plasma-
eiwitten (voornamelijk albumine) in het bloed. Deze eiwitten trekken water
terug de capillairen in via osmose.
o Aan zowel de arteriële als de veneuze kant is deze druk ongeveer gelijk (28
mmHg), omdat de hoeveelheid plasma-eiwitten niet veel verandert in de
bloedbaan.
3. Netto filtratie:
o De netto filtratiedruk aan de arteriële kant wordt berekend als het
verschil tussen de hydrostatische druk en de osmotische druk. In dit
voorbeeld is dit positief aan de arteriële kant (10 mmHg), wat betekent dat
vloeistof de capillairen verlaat en naar het interstitium gaat.
o Aan de veneuze kant is de netto druk negatief (-10 mmHg), wat betekent
dat vloeistof wordt opgenomen in de capillairen (resorptie) om afvalstoffen
af te voeren.
Samenvattend:
, Aan het begin van de capillair (arteriële kant) vindt filtratie plaats (vloeistof gaat
uit de capillairen).
Aan het einde van de capillair (veneuze kant) vindt resorptie plaats (vloeistof gaat
terug de capillairen in).
Soms wordt niet alles opgenomen, dit wordt opgenomen door
lymphatische systeem en afgegeven aan venuse
OEDEEM (vocht van plasma na intersitutium): abnormale
ophoping weefselvocht OORZAKEN:
Verschil in colloid osmotische druk is verkleind:
1: laag plasma eiwit: hypoproteïnemisch oedeem
2: hoog interstitieel eiwit: ontstekingsoedeem
De osmotisch actieve stoffen in humaan plasma zijn vooral: ureum, Na+ , K+ ,
HCO3 − en Cl− , glucose en albumine (albumine = colloid)
Veneuze bloeddruk is verhoogd:
3: stuwings- of cardiaal oedeem (moeilijk voor het hart om tegen in te
pompen, de optelsom van veneuze kant is verkeerd waardoor je opname van vocht niet
krijgt van interstitum bloedvaten meer vocht blijft! Netto druk zorgt er niet voor dat het
weg gaat in veneuze kant.
Afvoer van de lymfe is verstoord:
4: lymfatisch oedeem (operatie bijv. bij borstkanker)
Vochtretentie in extracellulaire compartiment:
5: vanwege verhoogd natrium: Na-retentie (komt vaak voor bij ouderen houden
veel vocht was)
Shock
Definitie: Circulair falen met afname van hartminuutvolume → stoornis in de
weefselperfusie → afname van aanbod van zuurstof en andere nutriënten aan de weefsels
Gevolgen
1. bloeddrukdaling
2. compensatie
- nier: terugresorptie van water en zout (RAAS)
- vaten: selectieve vasoconstrictie/dilatatie (hiërarchie organen-> sommige organen
krijgen voorrang zoals hart en hersenen)
3. orgaan dysfunctie (multiple organ failure)
- verminderde O2 en nutriënten aanvoer
- ophoping van toxische stoffen
4. zuurstoftekort: lactaatacidose verergering shock vanwege:
5. uittreden van eiwit, erytrocyten, etc uit de bloedbaan (doordat de permeabiliteit
verhoogd is, meer kans of stoffen uit de bloedbaan gaan)
Oorzaken:
1. hypovolumie
2. circulatiestoornissen (hartfalen)
3. vochtverschuiving van plasma naar interstitium (oedeem)
Sepsis
=sepsis (bloedvergiftiging): ernstige reactie van het lichaam op een infectie
Kenmerken:
- koorts
- hartslag >90 per minuut
- ademhalingsfrequentie > 20 per minuut
