GESKIEDENIS
GRAAD 12
KWARTAAL 1
@IMPAQ T1_2024, DBE_Limpopo/March2024, DBE_Limpopo/March2023
INHOUD
BRON GEBASEERD
1. Hoe het buitelandse moondhede vanaf 1975 by die Angolese burgeroorlog
betrokke geraak?
2. Hoe het die verdeling van Berlyn die Koue Oorlog-spanning tussen Westerse
moondhede en die Sowjetunie in die laat-1940's verhoog?
3. Hoe het etniese verdeeldheid in Angola die samestelling van sy
bevrydingsbewegings in die 1970's gevorm?
4. Hoe het die optog na Washington die profiel van Martin Luther King Jr en die
burgerregtebeweging op 28 Augustus 1963 opgehef
OPSTELLE
1. Ontleed Mobutu Sese Seko se politieke, sosiale en ekonomiese beleid na 1965 en
sy impak op die mense van Zaïre (nou die Demokratiese Republiek van die
Kongo [DRK], ook bekend as die Kongo).
2. DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE – VIETNAM. Die
Verenigde State van Amerika het tussen 1957 en 1975 'n strategiese fase-oorlog
teen die Viëtkong in Viëtnam suksesvol geveg. Stem jy saam met die stelling?
Gebruik relevante bewyse om jou argument te ondersteun.
3. ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE – DIE KONGO. Mobutu Sese Seko se
politieke, ekonomiese, maatskaplike en kulturele beleid wat in die Kongo ingestel
is nadat hy in die 1960's onafhanklikheid van Belgiese koloniale bewind verkry
het, het 'n nuwe asem van lewe aan die Kongolese gegee. Bespreek hierdie
stelling krities.
4. BURGERLIKE SAMELEWING PROTES VAN DIE 1950'S TOT DIE 1970's: DIE SWART MAG
BEWEGING. Verduidelik tot watter mate die Black Power-filosofie daarin geslaag
het om diskriminasie teen Afro-Amerikaners in die 1960's in die Verenigde State
van Amerika tot 'n einde te bring.
,HOE HET BUITELANDSE MAGTE VANAF 1975 BETROKKE WORD BY DIE ANGOLaanse
BURGEROORLOG?
Die bron hieronder, geskryf deur FA Guimaraes, skets hoe die ineenstorting van 'n
outoritêre bewind in Portugal gelei het tot die einde van kolonialisme in Angola en gelei
het tot 'n magstryd tussen drie bevrydingsbewegings in 1975. @IMPAQ T1_2024
Die omverwerping van die outoritêre regime in Portugal op 25 April 1974 was die
begin van die einde van kolonialisme in Angola. Meer as tien jaar van anti-koloniale
oorlogvoering teen die Portugese het nie onafhanklikheid na Angola gebring nie. Op
15 Januarie 1975, by Alvor in die suide van Portugal, het die drie bewegings 'n
onafhanklikheidsooreenkoms met Portugal onderteken wat vrede en 'n werkbare
politieke toekoms vir Angola belowe het.
Die Alvor-ooreenkoms het 'n oorgangsregering bemagtig om Angola te administreer
vanaf 31 Januarie 1975 tot verkiesings, wat later daardie jaar gehou sou word om 'n
nuwe regering te bepaal. Die nuwe owerhede sou dan die formele oordrag van mag
van die Portugese aanvaar op 11 November 1975. Die oorgangsregering het bestaan
uit 'n troika (trio) van presidentskap van die drie bewegings, 'n verdedigingsraad en 'n
kabinet. Soos die jaar gevorder het, is die kortstondige ooreenkoms tussen die
mededingende bewegings deur sporadiese gevegte verbreek. Die Popular
Movement for the Liberation of Angola (MPLA) was die beweging wat die meeste
deur hierdie chaos bevoordeel is. Die rol wat Portugal tydens die oorgangstydperk te
beurt geval het, was veronderstel om een van neutraliteit te wees, maar die
oorweldigende indruk was egter dat die Portugese administrasie bevooroordeeld
was en die MPLA ten koste van die ander bewegings bevoordeel het.
Toe die Portugese vlag op 10 November 1975 vir die laaste keer oor Angola laat sak
is, het die Hoë Kommissaris soewereiniteit (beheer) aan alle Angolese oorgedra en
nie aan enige beweging in die besonder nie. Die wedywering om oorheersing
(dominansie) onder hulle het nou as 'n prioriteit na vore gekom. Die bewegings het
nou uitsluitlik hulp gesoek om hul posisies teen mekaar te ondersteun. Die staatsgreep
in April (omverwerping van die regering) in Lissabon het die politieke stryd om mag
tussen die Angolese bewegings in die openbaar laat blyk.
(Bron: The Origins of the Angolan Civil War deur FA Guimaraes)
Die gebeurtenis, volgens die bron, wat gelei het tot die 'begin van die einde van
kolonialisme' in Angola in 1974:
'Die omverwerping van die outoritêre regime in Portugal, op 25 April 1974'
Die konsep van kolonialisme in die konteks van beheer van Angola in 1974
,'n Politieke stelsel waarin Portugal ('n groot moondheid) politieke en ekonomiese
beheer oor Angola as sy kolonie gehad het
Die VIER partye wat die Alvor-ooreenkoms onderteken het.
MPLA, FNLA, UNITA en Portugal
Die
Waarom die drie bevrydingsbewegings versuim het om onafhanklikheidsooreenkoms
by die Alvor-ooreenkoms te hou.
wat op 15 Januarie 1975 by
• Hulle het ideologiese (kommunisme en kapitalisme) Alvor in (suid) Portugal
en etniese verskille gehad. onderteken is
• Hulle het gedink dat hulle Angola self kan regeer.
• Hulle leiers het mekaar nie ‘vertrou’ nie.
• Daar was 'n gevoel dat Portugal die MPLA bevoordeel.
__________________________________________________
Die uittreksel hieronder fokus op hoekom die Verenigde State van Amerika (VSA) in
1975 by die Angolese Burgeroorlog betrokke geraak het. @IMPAQ T1_2024
Die Sowjetunie en Kuba het hul verdediging van die MPLA-regering verdubbel
(verhoog). Die Sowjets het hul ekonomiese hulp verskerp, terwyl die Kubane
aanvanklik sowat 15 000 grondtroepe aan die streek toegewy het, 'n getal wat binne
die jaar tot byna 36 000 gestyg het.
Die Verenigde State se ingryping in Angola is sterk gevorm deur verskeie faktore.
Eerstens, baie soos in Viëtnam, het Amerikaanse leiers, soos Henry Kissinger, minister
van buitelandse sake, geglo dat 'n kommunistiese oorname in Angola tot 'n domino-
effek in die res van suidelike Afrika sou lei. As Angola sou val, was daar gevrees dat
die Sowjets, Kuba, en in 'n mindere mate China, dapper genoeg sou voel om
rewolusie wat Pan-Afrikaans en kommunisties van aard was, eerder as nasie-
gebaseerd en kapitalisties-georiënteerd, in die hele Afrika te inspireer. vasteland.
Tweedens, aan die kus van die noordelike helfte van die land lê enorme olievelde.
Nóg die Verenigde State nóg die Sowjetunie wou hê dat sulke reserwes in die ander
se hande moes val. Angolese olie kan potensieel beide nasies ekonomies bevoordeel
en kan ook help om koste van militêre operasies in die vasteland te verminder indien
dit in die toekoms sou ontstaan.
Derdens het die CIA gevrees dat die Sowjetunie probeer om 'n militêre basis in
Angola te vestig. So 'n bekommernis was gebaseer op historiese bewyse. Die Sowjets
het 'n staatsgreep van 1977 gesteun onder leiding van die voormalige minister van
binnelandse sake van Angola, Nito Alves. Alhoewel Alves uiteindelik deur Neto
tereggestel is na die Nitista ('n naam wat aan die volgelinge van Alves) staatsgreep
gegee is, het Amerikaanse amptenare geweet dat die Angolese Burgeroorlog as 'n
werklike bedreiging vir sy belange in die hele Afrika gedien het.
(Bron: bit.ly/3vaLyh3)
, 1. Die TWEE lande in die bron wat besluit het om die MPLA-regering te verdedig
'Die Sowjetunie' en 'Kuba
2. Die redes vir die VSA se betrokkenheid by die Angolese Burgeroorlog wat in die
bron genoem word.
• 'Eerstens die oortuiging dat 'n kommunistiese oorname in Angola tot 'n domino-
effek op die res van Suider-Afrika sal lei.'
• "Tweedens, die Verenigde State wou nie hê die land se enorme olievelde moet
in die Russiese hande val nie."
• "Derdens, die CIA het gevrees dat die Sowjetunie probeer om 'n militêre basis in
Angola te vestig."
3. Die konteks van die Koue Oorlog in Angola, verduidelik die term 'domino-effek'.
'n Teorie/geloof dat as Angola tot kommunisme sou val, dan sou alle ander
buurlande in suidelike Afrika een vir een ook kommunisties word
4. Die omvang van die VSA se betrokkenheid in Angola.
• Die VSA het hulp en opleiding vir beide die FNLA en UNITA in Angola verskaf.
• Die VSA het Suid-Afrikaanse ingryping in Angola aangemoedig en ondersteun.
• Die VSA het tot in die 1990's geweier om die MPLA-regering in Angola te erken.
__________________________________________________________
Die uittreksel hieronder fokus op die redes vir Suid-Afrika se betrokkenheid by die
Burgeroorlog in Angola. @IMPAQ T1_2024
Betrekkinge tussen Suid-Afrika en Angola het dramaties verander as gevolg van die
staatsgreep van Lissabon van laat April 1974. Alhoewel die Portugese tot 11
November 1975 in nominale beheer van Angola gebly het, is die land spoedig
gewelddadig uitmekaar geskeur deur burgeroorlog en eksterne ingryping. Die Suid-
Afrikaanse regering het nie meer 'n vriendelike buurman daar gehad nie en was nou
gekonfronteer met die vooruitsig van 'n vyandige regering in Luanda sodra die land
onafhanklik geword het, een wat hulp en ondersteuning aan SWAPO sou gee en
basisse sou verskaf waar MK-kaders (kommunistiese aktiviste) ) opgelei kon word
voordat hulle terugkeer om in Suid-Afrika te veg.
Op 11 November 1975 in Luanda het die MPLA homself tot die regering van 'n
onafhanklike Angola verklaar. Die VSA het nie daarin geslaag om te verhoed dat wat
hulle gesien het as 'n marionetparty van die Sowjetunie aan bewind kom nie. Die
groot Kubaanse militêre mag wat nou in Angola gestasioneer is, is ook deur beide die
VSA en die Suid-Afrikaners gesien as werkende onder die bevel van Moskou en as 'n
agent van Sowjet-ekspansionisme.
GRAAD 12
KWARTAAL 1
@IMPAQ T1_2024, DBE_Limpopo/March2024, DBE_Limpopo/March2023
INHOUD
BRON GEBASEERD
1. Hoe het buitelandse moondhede vanaf 1975 by die Angolese burgeroorlog
betrokke geraak?
2. Hoe het die verdeling van Berlyn die Koue Oorlog-spanning tussen Westerse
moondhede en die Sowjetunie in die laat-1940's verhoog?
3. Hoe het etniese verdeeldheid in Angola die samestelling van sy
bevrydingsbewegings in die 1970's gevorm?
4. Hoe het die optog na Washington die profiel van Martin Luther King Jr en die
burgerregtebeweging op 28 Augustus 1963 opgehef
OPSTELLE
1. Ontleed Mobutu Sese Seko se politieke, sosiale en ekonomiese beleid na 1965 en
sy impak op die mense van Zaïre (nou die Demokratiese Republiek van die
Kongo [DRK], ook bekend as die Kongo).
2. DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE – VIETNAM. Die
Verenigde State van Amerika het tussen 1957 en 1975 'n strategiese fase-oorlog
teen die Viëtkong in Viëtnam suksesvol geveg. Stem jy saam met die stelling?
Gebruik relevante bewyse om jou argument te ondersteun.
3. ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE – DIE KONGO. Mobutu Sese Seko se
politieke, ekonomiese, maatskaplike en kulturele beleid wat in die Kongo ingestel
is nadat hy in die 1960's onafhanklikheid van Belgiese koloniale bewind verkry
het, het 'n nuwe asem van lewe aan die Kongolese gegee. Bespreek hierdie
stelling krities.
4. BURGERLIKE SAMELEWING PROTES VAN DIE 1950'S TOT DIE 1970's: DIE SWART MAG
BEWEGING. Verduidelik tot watter mate die Black Power-filosofie daarin geslaag
het om diskriminasie teen Afro-Amerikaners in die 1960's in die Verenigde State
van Amerika tot 'n einde te bring.
,HOE HET BUITELANDSE MAGTE VANAF 1975 BETROKKE WORD BY DIE ANGOLaanse
BURGEROORLOG?
Die bron hieronder, geskryf deur FA Guimaraes, skets hoe die ineenstorting van 'n
outoritêre bewind in Portugal gelei het tot die einde van kolonialisme in Angola en gelei
het tot 'n magstryd tussen drie bevrydingsbewegings in 1975. @IMPAQ T1_2024
Die omverwerping van die outoritêre regime in Portugal op 25 April 1974 was die
begin van die einde van kolonialisme in Angola. Meer as tien jaar van anti-koloniale
oorlogvoering teen die Portugese het nie onafhanklikheid na Angola gebring nie. Op
15 Januarie 1975, by Alvor in die suide van Portugal, het die drie bewegings 'n
onafhanklikheidsooreenkoms met Portugal onderteken wat vrede en 'n werkbare
politieke toekoms vir Angola belowe het.
Die Alvor-ooreenkoms het 'n oorgangsregering bemagtig om Angola te administreer
vanaf 31 Januarie 1975 tot verkiesings, wat later daardie jaar gehou sou word om 'n
nuwe regering te bepaal. Die nuwe owerhede sou dan die formele oordrag van mag
van die Portugese aanvaar op 11 November 1975. Die oorgangsregering het bestaan
uit 'n troika (trio) van presidentskap van die drie bewegings, 'n verdedigingsraad en 'n
kabinet. Soos die jaar gevorder het, is die kortstondige ooreenkoms tussen die
mededingende bewegings deur sporadiese gevegte verbreek. Die Popular
Movement for the Liberation of Angola (MPLA) was die beweging wat die meeste
deur hierdie chaos bevoordeel is. Die rol wat Portugal tydens die oorgangstydperk te
beurt geval het, was veronderstel om een van neutraliteit te wees, maar die
oorweldigende indruk was egter dat die Portugese administrasie bevooroordeeld
was en die MPLA ten koste van die ander bewegings bevoordeel het.
Toe die Portugese vlag op 10 November 1975 vir die laaste keer oor Angola laat sak
is, het die Hoë Kommissaris soewereiniteit (beheer) aan alle Angolese oorgedra en
nie aan enige beweging in die besonder nie. Die wedywering om oorheersing
(dominansie) onder hulle het nou as 'n prioriteit na vore gekom. Die bewegings het
nou uitsluitlik hulp gesoek om hul posisies teen mekaar te ondersteun. Die staatsgreep
in April (omverwerping van die regering) in Lissabon het die politieke stryd om mag
tussen die Angolese bewegings in die openbaar laat blyk.
(Bron: The Origins of the Angolan Civil War deur FA Guimaraes)
Die gebeurtenis, volgens die bron, wat gelei het tot die 'begin van die einde van
kolonialisme' in Angola in 1974:
'Die omverwerping van die outoritêre regime in Portugal, op 25 April 1974'
Die konsep van kolonialisme in die konteks van beheer van Angola in 1974
,'n Politieke stelsel waarin Portugal ('n groot moondheid) politieke en ekonomiese
beheer oor Angola as sy kolonie gehad het
Die VIER partye wat die Alvor-ooreenkoms onderteken het.
MPLA, FNLA, UNITA en Portugal
Die
Waarom die drie bevrydingsbewegings versuim het om onafhanklikheidsooreenkoms
by die Alvor-ooreenkoms te hou.
wat op 15 Januarie 1975 by
• Hulle het ideologiese (kommunisme en kapitalisme) Alvor in (suid) Portugal
en etniese verskille gehad. onderteken is
• Hulle het gedink dat hulle Angola self kan regeer.
• Hulle leiers het mekaar nie ‘vertrou’ nie.
• Daar was 'n gevoel dat Portugal die MPLA bevoordeel.
__________________________________________________
Die uittreksel hieronder fokus op hoekom die Verenigde State van Amerika (VSA) in
1975 by die Angolese Burgeroorlog betrokke geraak het. @IMPAQ T1_2024
Die Sowjetunie en Kuba het hul verdediging van die MPLA-regering verdubbel
(verhoog). Die Sowjets het hul ekonomiese hulp verskerp, terwyl die Kubane
aanvanklik sowat 15 000 grondtroepe aan die streek toegewy het, 'n getal wat binne
die jaar tot byna 36 000 gestyg het.
Die Verenigde State se ingryping in Angola is sterk gevorm deur verskeie faktore.
Eerstens, baie soos in Viëtnam, het Amerikaanse leiers, soos Henry Kissinger, minister
van buitelandse sake, geglo dat 'n kommunistiese oorname in Angola tot 'n domino-
effek in die res van suidelike Afrika sou lei. As Angola sou val, was daar gevrees dat
die Sowjets, Kuba, en in 'n mindere mate China, dapper genoeg sou voel om
rewolusie wat Pan-Afrikaans en kommunisties van aard was, eerder as nasie-
gebaseerd en kapitalisties-georiënteerd, in die hele Afrika te inspireer. vasteland.
Tweedens, aan die kus van die noordelike helfte van die land lê enorme olievelde.
Nóg die Verenigde State nóg die Sowjetunie wou hê dat sulke reserwes in die ander
se hande moes val. Angolese olie kan potensieel beide nasies ekonomies bevoordeel
en kan ook help om koste van militêre operasies in die vasteland te verminder indien
dit in die toekoms sou ontstaan.
Derdens het die CIA gevrees dat die Sowjetunie probeer om 'n militêre basis in
Angola te vestig. So 'n bekommernis was gebaseer op historiese bewyse. Die Sowjets
het 'n staatsgreep van 1977 gesteun onder leiding van die voormalige minister van
binnelandse sake van Angola, Nito Alves. Alhoewel Alves uiteindelik deur Neto
tereggestel is na die Nitista ('n naam wat aan die volgelinge van Alves) staatsgreep
gegee is, het Amerikaanse amptenare geweet dat die Angolese Burgeroorlog as 'n
werklike bedreiging vir sy belange in die hele Afrika gedien het.
(Bron: bit.ly/3vaLyh3)
, 1. Die TWEE lande in die bron wat besluit het om die MPLA-regering te verdedig
'Die Sowjetunie' en 'Kuba
2. Die redes vir die VSA se betrokkenheid by die Angolese Burgeroorlog wat in die
bron genoem word.
• 'Eerstens die oortuiging dat 'n kommunistiese oorname in Angola tot 'n domino-
effek op die res van Suider-Afrika sal lei.'
• "Tweedens, die Verenigde State wou nie hê die land se enorme olievelde moet
in die Russiese hande val nie."
• "Derdens, die CIA het gevrees dat die Sowjetunie probeer om 'n militêre basis in
Angola te vestig."
3. Die konteks van die Koue Oorlog in Angola, verduidelik die term 'domino-effek'.
'n Teorie/geloof dat as Angola tot kommunisme sou val, dan sou alle ander
buurlande in suidelike Afrika een vir een ook kommunisties word
4. Die omvang van die VSA se betrokkenheid in Angola.
• Die VSA het hulp en opleiding vir beide die FNLA en UNITA in Angola verskaf.
• Die VSA het Suid-Afrikaanse ingryping in Angola aangemoedig en ondersteun.
• Die VSA het tot in die 1990's geweier om die MPLA-regering in Angola te erken.
__________________________________________________________
Die uittreksel hieronder fokus op die redes vir Suid-Afrika se betrokkenheid by die
Burgeroorlog in Angola. @IMPAQ T1_2024
Betrekkinge tussen Suid-Afrika en Angola het dramaties verander as gevolg van die
staatsgreep van Lissabon van laat April 1974. Alhoewel die Portugese tot 11
November 1975 in nominale beheer van Angola gebly het, is die land spoedig
gewelddadig uitmekaar geskeur deur burgeroorlog en eksterne ingryping. Die Suid-
Afrikaanse regering het nie meer 'n vriendelike buurman daar gehad nie en was nou
gekonfronteer met die vooruitsig van 'n vyandige regering in Luanda sodra die land
onafhanklik geword het, een wat hulp en ondersteuning aan SWAPO sou gee en
basisse sou verskaf waar MK-kaders (kommunistiese aktiviste) ) opgelei kon word
voordat hulle terugkeer om in Suid-Afrika te veg.
Op 11 November 1975 in Luanda het die MPLA homself tot die regering van 'n
onafhanklike Angola verklaar. Die VSA het nie daarin geslaag om te verhoed dat wat
hulle gesien het as 'n marionetparty van die Sowjetunie aan bewind kom nie. Die
groot Kubaanse militêre mag wat nou in Angola gestasioneer is, is ook deur beide die
VSA en die Suid-Afrikaners gesien as werkende onder die bevel van Moskou en as 'n
agent van Sowjet-ekspansionisme.
